Pakistan Politics: વડાપ્રધાનની સત્તા પર સેનાનું વર્ચસ્વ, મિફતાહ ઈસ્માઈલનો મોટો દાવો.
પાકિસ્તાનના પૂર્વ નાણામંત્રી મિફતાહ ઈસ્માઈલના તાજેતરના એક નિવેદને દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે હલચલ મચાવી દીધી છે. એક પોડકાસ્ટ દરમિયાન તેમણે દાવો કર્યો છે કે, વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફ માટે આ કાર્યકાળ તેમનો અંતિમ સાબિત થઈ શકે છે. એક તરફ વર્તમાન સરકાર તાજેતરની કૂટનીતિક સફળતાઓ અને વિદેશી સંબંધોમાં સુધારાને પોતાની મોટી સિદ્ધિ ગણાવી રહી છે, ત્યારે ઈસ્માઈલના આ નિવેદને સરકારની સ્થિરતા પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂકી દીધું છે.
સત્તાનું વાસ્તવિક કેન્દ્ર કોણ?
મિફતાહ ઈસ્માઈલના મતે, પાકિસ્તાનમાં વડાપ્રધાન પાસે સત્તાના વાસ્તવિક સૂત્રો નથી, પરંતુ તમામ નિર્ણાયક સત્તા સૈન્ય નેતૃત્વના હાથમાં છે. તેમણે આ દાવાને પુષ્ટિ આપવા માટે ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવીની એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટનો સંદર્ભ આપ્યો હતો. ઈરાન સાથે થયેલા મહત્વપૂર્ણ કરાર બાદ નકવીએ આર્મી ચીફ જનરલ અસીમ મુનીરને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા, પરંતુ તેમાં વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફનો કોઈ ઉલ્લેખ સુદ્ધાં નહોતો. ઈસ્માઈલનું માનવું છે કે, આ ઘટના દર્શાવે છે કે સત્તાના કોરિડોરમાં હવે વડાપ્રધાનનું મહત્વ ઘટતું જાય છે અને સૈન્ય હસ્તક્ષેપ સર્વોપરી બની ગયો છે.
આર્થિક કટોકટી અને નિષ્ફળતાનો બોજ
પૂર્વ નાણામંત્રીએ શહેબાઝ સરકારના આર્થિક અભિગમ પર પણ આકરા પ્રહાર કર્યા છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા ચાર વર્ષ પાકિસ્તાન માટે આર્થિક રીતે વિનાશક રહ્યા છે. દેશની વિકાસ દર સ્થગિત થઈ ગઈ છે, જ્યારે મોંઘવારી અને ગરીબીએ સામાન્ય માણસની કમર તોડી નાખી છે. ઈસ્માઈલનો દાવો છે કે, બેરોજગારીનો દર અત્યાર સુધીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. સરકારના આર્થિક નિર્ણયો માત્ર કાગળ પર સારા દેખાય છે, પરંતુ જમીની સ્તરે સામાન્ય નાગરિકોની મુશ્કેલીઓ ઘટાડવામાં તે સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યા છે.
લોકશાહીમાં લશ્કરી હસ્તક્ષેપ
પાકિસ્તાનની વર્તમાન વ્યવસ્થા પર ટિપ્પણી કરતા મિફતાહ ઈસ્માઈલે કહ્યું કે, મહત્વપૂર્ણ નીતિગત અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણયોમાં સેનાનો પ્રભાવ અતિશય વધી ગયો છે. વડાપ્રધાન ભલે વહીવટી કામકાજ અને રોજબરોજના નિર્ણયો લેતા હોય, પરંતુ દેશના ભાગ્યને નક્કી કરતા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર તેમનો અવાજ સાંભળવામાં આવતો નથી. આ સ્થિતિ લોકશાહીના પાયાને નબળા પાડી રહી છે અને વહીવટી તંત્રમાં સેનાની પકડ વધુ મજબૂત બની રહી છે.
લોકપ્રિયતાનો ઘટતો ગ્રાફ
રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, મિફતાહ ઈસ્માઈલ માને છે કે શહેબાઝ શરીફની સૌથી મોટી નબળાઈ તેમની ઘટતી જતી લોકપ્રિયતા છે. લોકશાહીમાં કોઈપણ નેતાની શક્તિ તેમના જનસમર્થનથી માપવામાં આવે છે, પરંતુ હાલમાં શહેબાઝ શરીફ સરકાર કોઈ પણ પ્રકારનું નક્કર જનસમર્થન ઊભું કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. ઈસ્માઈલના મતે, જ્યારે કોઈ નેતાની લોકપ્રિયતા તળિયે હોય, ત્યારે સત્તાનું માળખું તેને લાંબા સમય સુધી ટકાવી રાખવામાં અચકાય છે.
