OpenAI: ChatGPT ની પ્રાઇવસી ખતરામાં? યુઝર્સની બીમારીઓ અને અંગત સવાલોના આધારે એડ્સ બતાવવાનો કોર્ટમાં દાવો
વિશ્વભરમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્રાંતિ લાવનાર કંપની ઓપનએઆઈ (OpenAI) એક મોટી અને ગંભીર કાનૂની મુશ્કેલીમાં ફસાઈ ગઈ છે. અમેરિકાના કેલિફોર્નિયાની ફેડરલ કોર્ટમાં કંપની વિરુદ્ધ એક મોટો ‘ક્લાસ એક્શન’ (સામૂહિક) મુકદ્દમો દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આ કેસમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે, OpenAI એ તેના પ્રખ્યાત ચેટબોટ ‘ChatGPT’ નો ઉપયોગ કરતા કરોડો યુઝર્સની સ્પષ્ટ પરવાનગી વિના તેમનો અત્યંત ખાનગી ડેટા ગુપ્ત રીતે ગૂગલ (Google) અને મેટા (Meta) જેવી દિગ્ગજ ટેક કંપનીઓ સાથે શેર કર્યો છે.
મુકદ્દમા અનુસાર, ChatGPT પર યુઝર્સ દ્વારા પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નો, તેમના ઈમેલ આઈડી, લોકેશન અને અન્ય સંવેદનશીલ માહિતીને ખાસ ટ્રેકિંગ ટુલ્સ દ્વારા થર્ડ-પાર્ટી કંપનીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવી છે. જો કે, આ કાનૂની વિવાદ અંગે હજુ સુધી OpenAI તરફથી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન સામે આવ્યું નથી.
ChatGPT પર કયો ડેટા લીક કરવાનો છે આરોપ?
અદાલતમાં દાખલ કરાયેલી ફરિયાદ મુજબ, ChatGPT ની વેબસાઈટ અને પ્લેટફોર્મ પર એવા હિડન (છુપા) ટ્રેકિંગ ટુલ્સ ગોઠવવામાં આવ્યા હતા જે યુઝર્સની ડિજિટલ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખતા હતા. આમાં મુખ્યત્વે ‘Meta Pixel’ અને ‘Google Analytics’ જેવા શક્તિશાળી ટ્રેકિંગ કોડ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ ટુલ્સ યુઝર જેવી જ ચેટબોટ સાથે વાતચીત શરૂ કરે કે તરત જ તેની તમામ વિગતો આપોઆપ ગૂગલ અને મેટાના સર્વર પર મોકલી દેતા હતા.
લોકો ChatGPT ને માને છે ‘પર્સનલ ડાયરી’
આ કેસમાં ડેટા લીકનો મુદ્દો એટલા માટે વધુ ગંભીર બન્યો છે કારણ કે આજે કરોડો લોકો એઆઈ ચેટબોટ્સને પોતાના અંગત સલાહકાર અથવા મિત્રની જેમ જુએ છે. લોકો ChatGPT સાથે:
પોતાની શારીરિક અને માનસિક બીમારીઓ (હેલ્થ ડેટા),
કોર્ટ-કચેરીની અને કાનૂની મુંઝવણો,
પર્સનલ ફાઇનાન્સ, બેંકિંગ અને બિઝનેસના આઈડિયા,
તેમજ અત્યંત ખાનગી અને કૌટુંબિક સમસ્યાઓ શેર કરે છે.
યુઝર્સને એવી આશા હોય છે કે આ સંવાદ સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત અને એન્ક્રિપ્ટેડ રહેશે. પરંતુ જો આ આરોપો સાચા સાબિત થાય, તો તેનો સીધો અર્થ એ થાય કે તમારા અંગત પ્રશ્નોનો ઉપયોગ ગુગલ અને ફેસબુક (મેટા) દ્વારા તમને ટાર્ગેટેડ જાહેરાતો (Targeted Ads) બતાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો હતો, જે પ્રાઇવસી પર બહુ મોટો આઘાત છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ?
સામાન્ય રીતે ‘Meta Pixel’ અને ‘Google Analytics’ નો ઉપયોગ વેબસાઈટ માલિકો પોતાના પેજ પર કેટલો ટ્રાફિક આવે છે અને યુઝર્સ કઈ વસ્તુમાં રસ ધરાવે છે તે જાણવા માટે કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે ઈન્ટરનેટ પર નવું લેપટોપ સર્ચ કરો છો, તો થોડી જ વારમાં તમને ઇન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબુક કે અન્ય વેબસાઈટ પર લેપટોપની જાહેરાતો દેખાવા લાગે છે. આ બધું ટ્રેકિંગ સિસ્ટમના કારણે થાય છે. પરંતુ એક સિક્યોર ગણાતા એઆઈ પ્લેટફોર્મ પર આવા ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરવો તે ગ્રાહકો સાથે વિશ્વાસઘાત સમાન છે.
કયા કાયદાઓના ઉલ્લંઘન બદલ થઈ શકે છે સજા?
આ મુકદ્દમામાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે OpenAI એ કેલિફોર્નિયાના કડક ડેટા પ્રાઇવસી કાયદાઓનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન કર્યું છે. જેમાં મુખ્યત્વે ‘California Invasion of Privacy Act’ અને ‘Electronic Communications Privacy Act’ નો સમાવેશ થાય છે. પીડિત પક્ષે કોર્ટ સમક્ષ માગણી કરી છે કે કંપની ગ્રાહકોને મોટું આર્થિક વળતર (હરજાનો) ચૂકવે અને આ ગેરકાયદેસર ડેટા શેરિંગ પ્રક્રિયા પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે.
