UPI: UPI નો નવો અવતાર: હવે ફ્લાઈટ અને અંડરગ્રાઉન્ડ મેટ્રોમાં ઈન્ટરનેટ વગર કરી શકાશે ચૂકવણી
યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) એ ભારતમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનની પદ્ધતિને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. હવે આ ક્ષેત્રે વધુ એક ક્રાંતિકારી ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એ તાજેતરમાં જાહેરાત કરી છે કે તેઓ એક એવી નવી ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહ્યા છે, જેના દ્વારા ઈન્ટરનેટ કનેક્શન વિના પણ દુકાનો, ફ્લાઈટ અને અંડરગ્રાઉન્ડ મેટ્રોમાં આસાનીથી UPI પેમેન્ટ કરી શકાશે.
આ સુવિધા શરૂ થવાથી ખરાબ નેટવર્ક, સિગ્નલનો અભાવ કે ઈન્ટરનેટ પેક પૂરું થઈ જવાને કારણે પેમેન્ટ નિષ્ફળ (Payment Fail) જવાની ક્ષોભજનક સમસ્યાઓથી કાયમી મુક્તિ મળશે.
કેવી રીતે કામ કરશે આ નવું ઓફલાઈન પેમેન્ટ સિસ્ટમ?
અહેવાલો મુજબ, આ નવી સુવિધા નિયર ફીલ્ડ કોમ્યુનિકેશન (NFC) ટેકનોલોજી પર આધારિત હશે. આ સિસ્ટમમાં ગ્રાહકોએ QR કોડ સ્કેન કરવાની કે કેમેરા ખોલવાની જરૂર રહેશે નહીં.
કામ કરવાની સરળ પ્રક્રિયા:
ગ્રાહકે માત્ર પોતાના NFC સપોર્ટ ધરાવતા સ્માર્ટફોનને વેપારીના POS મશીન પાસે ટૅપ (Tap) કરવાનો રહેશે.
ટૅપ કરતાની સાથે જ પેમેન્ટ પ્રોસેસ થઈ જશે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ગ્રાહકના ફોનમાં કે દુકાનદારના POS મશીનમાં ઈન્ટરનેટ હોવું બિલકુલ જરૂરી નથી.
એકસાથે કેટલું પેમેન્ટ કરી શકાશે?
પ્રારંભિક તબક્કામાં આ ઓફલાઈન સુવિધા દ્વારા એક સમયે મહત્તમ ₹2,000 સુધીનું ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે.
UPI Lite વોલેટનો ઉપયોગ: આ માટે યુઝરે જ્યારે ઓનલાઈન (ઈન્ટરનેટ ઉપલબ્ધ) હોય ત્યારે પોતાના UPI Lite વોલેટમાં રકમ ઉમેરવાની રહેશે.
ઓફલાઈન વપરાશ: વોલેટમાં ફંડ ઉમેરાયા પછી, તે બેલેન્સમાંથી ઈન્ટરનેટ વિના સીધી ચૂકવણી કરી શકાશે.
પિન-લેસ સુવિધા: યુઝર્સને એવી સુવિધા પણ મળશે કે નાના પેમેન્ટ માટે વારંવાર UPI PIN નાખવાની જરૂર રહેશે નહીં.
ફ્લાઈટ અને અંડરગ્રાઉન્ડ મેટ્રોમાં સૌથી વધુ ફાયદો
આજે પણ હવાઈ મુસાફરી દરમિયાન (ફ્લાઈટમાં) અથવા ઊંડા અંડરગ્રાઉન્ડ મેટ્રો સ્ટેશનો પર મોબાઈલ નેટવર્ક આવતું નથી. આ કારણોસર મુસાફરો માટે ઓનલાઈન ચૂકવણી કરવી શક્ય બનતી નહોતી.
“NPCI નું આ નવું ફિચર ખાસ કરીને એવા વિસ્તારો માટે જ ડિઝાઈન કરવામાં આવી રહ્યું છે જ્યાં નેટવર્ક કવરેજ શૂન્ય કે નગણ્ય હોય છે. ભવિષ્યમાં ફ્લાઈટમાં ખોરાક ખરીદવો હોય કે મેટ્રો ટિકિટ માટે ચૂકવણી કરવી હોય, કનેક્ટિવિટી વિના પણ કામ થઈ જશે.”
સુવિધા ક્યારથી શરૂ થશે?
આ ઓફલાઈન પેમેન્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવા માટે માત્ર ગ્રાહકોનો ફોન NFC સપોર્ટેડ હોવો પૂરતો નથી, પરંતુ દુકાનદારોના POS ટર્મિનલ્સ પણ આ નવી સિસ્ટમ માટે પ્રમાણિત (Certified) હોવા જરૂરી છે.
NPCI ટૂંક સમયમાં જ આ પ્રકારના મશીનો અને ટર્મિનલ્સનું સર્ટિફિકેશન શરૂ કરવા જઈ રહ્યું છે. ત્યારબાદ તમામ બેંકો અને UPI એપ બનાવતી કંપનીઓ (જેમ કે PhonePe, Google Pay, Paytm) પોતાના એપ્લિકેશનમાં આ સુવિધા ઉમેરશે, જેનાથી દેશના કરોડો લોકોને મોટો લાભ મળશે.
