મુંબઈમાં ગ્રાહક આયોગનો મોટો નિર્ણય: ૨૦ વર્ષથી અટકેલા ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ બદલ બિલ્ડરને ભારે ફટકો
મુંબઈના એક બિલ્ડરને હાઉસિંગ સોસાયટીના રહીશોની સમસ્યાઓને સતત નજરઅંદાજ કરવાનો મોટો દંડ ભરવો પડ્યો છે. રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગ (NCDRC)એ એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા બિલ્ડરને સોસાયટીના સભ્યોને ૬ કરોડ રૂપિયાનું વળતર ચૂકવવાનો સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે. આ સમગ્ર વિવાદ છેલ્લા ૨૦ વર્ષથી અટકેલા ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ (Occupation Certificate – OC) સાથે જોડાયેલો છે.
બિલ્ડરે છેલ્લા બે દાયકાથી ઈમારતનું ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ મેળવ્યું ન હોવાથી ત્યાં રહેતા પરિવારજનોને અનેક કાનૂની અને ભૌતિક સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
શું હતો સમગ્ર કાનૂની વિવાદ?
આ મામલો મુંબઈના સાંતાક્રુઝ વિસ્તારમાં આવેલા ‘બાલાજી એパートમૅન્ટ્સ’ સાથે સંકળાયેલો છે. અહીંની ‘તિરુપતિ દેવી કો-ઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટી’એ વર્ષ ૨૦૦૫માં ‘રાજા કન્સ્ટ્રક્શન કંપની’ નામના ડેવલપર સાથે પુનર્વિકાસ (Redevelopment) કરાર કર્યો હતો. આ કરાર મુજબ, બિલ્ડરે જૂની ઈમારત પાડીને નવી બહુમાળી બિલ્ડિંગ બનાવવાની હતી અને જૂના તમામ સભ્યોને નવા ફ્લેટ સોંપવાના હતા.
કરારની શરતો અનુસાર, ઈમારતનું ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ (OC), કન્સ્ટ્રક્શન કમ્પ્લીશન સર્ટિફિકેટ મેળવવું, નવું મ્યુનિસિપલ વોટર કનેક્શન લેવું અને તમામ સરકારી મંજૂરીઓ પૂરી કરવાની જવાબદારી બિલ્ડરની હતી. બિલ્ડરે વર્ષ ૨૦૦૮થી સભ્યોને ફ્લેટનો કબજો આપવાનું શરૂ કર્યું હતું, પરંતુ જરૂરી કાનૂની દસ્તાવેજો પૂર્ણ કર્યા ન હતા.
બિલ્ડર પર કેમ ફટકારવામાં આવ્યો દંડ?
સોસાયટીનો આરોપ હતો કે બિલ્ડરે મંજૂર કરાયેલા બિલ્ડિંગ પ્લાન મુજબ બાંધકામ કર્યું ન હોવાથી અને ગેરકાયદેસર વધારાનું બાંધકામ કર્યું હોવાથી મહાનગરપાલિકા તરફથી ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ મળી શક્યું ન હતું. આના કારણે ફ્લેટ માલિકોને વર્ષો સુધી પોતાના ઘરની કાયદેસરતા અને ભવિષ્યને લઈને ચિંતામાં રહેવું પડ્યું હતું.
બિલ્ડરે પોતાના બચાવમાં દાવો કર્યો હતો કે કેટલાક ફ્લેટ ધારકોએ પોતપોતાના ફ્લેટમાં આંતરિક ફેરફારો કર્યા હતા, જેના કારણે સર્ટિફિકેટ મળવામાં વિલંબ થયો હતો. જોકે, આયોગ સમક્ષ બિલ્ડર પોતાના આ દાવાના સમર્થનમાં કોઈ પણ નક્કર પુરાવા રજૂ કરી શક્યો ન હતો.
રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક આયોગે બિલ્ડરને ગણાવ્યો દોષિત
NCDRCએ સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું કે બાંધકામનું યોગ્ય આયોજન કરવું, સરકારી નિયમોનું પાલન કરવું અને તમામ જરૂરી મંજૂરીઓ સમયસર મેળવવી એ ડેવલપરની પ્રાથમિક જવાબદારી છે. આયોગે માન્યું કે બિલ્ડરે વધારાના બાંધકામ અંગે ગંભીર બેદરકારી દાખવી હતી, જેના કારણે રહીશોને વર્ષો સુધી અસુવિધા અને માનસિક ત્રાસ ભોગવવો પડ્યો હતો.
૬ કરોડ રૂપિયાનું વળતર કેવી રીતે નક્કી થયું?
આયોગે નુકસાની અને વિલંબના આધારે વળતરની રકમ નીચે મુજબ નક્કી કરી છે:
વિલંબનું વળતર: જૂન ૨૦૦૮થી ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધીના વિલંબ બદલ આશરે ૩.૨૪ કરોડ રૂપિયા.
મૂળભૂત સુવિધાઓ: પાણીના કનેક્શન અને અન્ય વધારાના ખર્ચાઓ માટે ૨૬ લાખ રૂપિયા.
માનસિક અસુવિધા અને જોખમ: સભ્યોને થયેલી માનસિક હેરાનગતિ અને કાનૂની જોખમ બદલ બાકીની રકમ ઉમેરીને કુલ વળતર ૬ કરોડ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યું.
બિલ્ડરે હવે કયા આદેશોનું પાલન કરવું પડશે?
NCDRCએ બિલ્ડર માટે સ્પષ્ટ આદેશો જારી કર્યા છે: ૧. ૩ મહિનાની અંદર સોસાયટીને ૬ કરોડ રૂપિયાનું કુલ વળતર ચૂકવવું પડશે. ૨. જો નિયત સમયમાં ચૂકવણી નહીં થાય, તો વાર્ષિક ૮% સાદા વ્યાજ સાથે રકમ આપવી પડશે. ૩. ૧૨ મહિનાની અંદર તમામ પ્રક્રિયા પૂરી કરીને ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ મેળવી સોસાયટીને સોંપવાનું રહેશે. ૪. કાનૂની લડાઈના ખર્ચ પેટે સોસાયટીને અલગથી ૧૦ લાખ રૂપિયા ચૂકવવાના રહેશે.
