માતાએ આપેલી ₹16 લાખની ભેટ પર ટેક્સ વિવાદ! ગિફ્ટ ડીડ અને સોનાના પુરાવાથી દીકરાને મોટી રાહત
રાજસ્થાનના જયપુરમાં એક વ્યક્તિને પોતાની માતા પાસેથી મળેલી 16 લાખ રૂપિયાની રોકડ ભેટને લઈને આવકવેરા વિભાગની તપાસનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. બેંક ખાતામાં જમા થયેલી રકમ અને મિલકતમાં કરાયેલા રોકાણ અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. જોકે, આવકવેરા અપીલ ટ્રિબ્યુનલ એટલે કે ITATએ રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો તપાસ્યા બાદ કરદાતાને રાહત આપી હતી. આ કેસમાં પરિવાર તરફથી મળેલી મોટી રકમનો વિશ્વસનીય પુરાવો કેટલો જરૂરી છે, તે સ્પષ્ટ થયું છે.
માતાએ 642 ગ્રામ સોનાના દાગીના વેચીને આપી હતી રકમ
કરદાતા ઝૂઠા રામના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની માતાએ વર્ષોથી સાચવી રાખેલા સોનાના દાગીના વેચીને પૈસા એકત્ર કર્યા હતા. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, માતાએ 642 ગ્રામ સોનાના ઘરેણાં વેચ્યાં હતાં અને તેમાંથી મળેલી રકમમાંથી 16 લાખ રૂપિયા દીકરાને ભેટ તરીકે આપ્યા હતા. આ દાવાને સમર્થન આપવા માટે કરદાતાએ નોટરી કરાવેલી ગિફ્ટ ડીડ રજૂ કરી હતી. દસ્તાવેજ પર બે સાક્ષીઓની સહી પણ હતી, જે ભેટના વ્યવહારને સાબિત કરવામાં મદદરૂપ બની હતી.
આવકવેરા વિભાગને બેંક ડિપોઝિટ અને મિલકતના રોકાણ પર શંકા
આ મામલો નાણાકીય વર્ષ 2012-13ના આકારણી સમયગાળા સાથે સંબંધિત હતો. આવકવેરા વિભાગને જાણવા મળ્યું હતું કે કરદાતાએ આશરે 20.23 લાખ રૂપિયા અચલ મિલકતની ખરીદીમાં રોક્યા હતા અને બેંક ખાતામાં 13.04 લાખ રૂપિયા રોકડ જમા કરાવ્યા હતા. શરૂઆતમાં આવકવેરા રિટર્ન દાખલ ન કરવાના કારણે વિભાગે જૂની આકારણી ફરી ખોલવાની કાર્યવાહી કરી હતી. ત્યારબાદ કરદાતાએ રિટર્ન રજૂ કર્યું, પરંતુ અધિકારીઓ નાણાંના સ્ત્રોત અંગેના ખુલાસાથી સંતુષ્ટ થયા નહોતા.
સોનાની કિંમતના મૂલ્યાંકનથી કરદાતાની દલીલને મળ્યો આધાર
કરદાતાએ પોતાની માતા પાસે સોનું હોવાની અને તે વેચીને ભેટની રકમ ઊભી કરવામાં આવી હોવાની દલીલને સમર્થન આપવા માટે મૂલ્યાંકન અહેવાલ પણ રજૂ કર્યો હતો. નોંધાયેલ મૂલ્યાંકનકર્તાના અહેવાલ મુજબ, આભૂષણોની કિંમત 18.36 લાખ રૂપિયા આંકવામાં આવી હતી. ગિફ્ટ ડીડ, બે સાક્ષીઓની સહી અને મૂલ્યાંકનના દસ્તાવેજોએ કરદાતાની રજૂઆતને આધાર આપ્યો હતો. અગાઉ મિલકતના રોકાણ સંબંધિત આશરે 20.23 લાખ રૂપિયાનો ઉમેરો અપીલમાં દૂર થયો હતો, પરંતુ રોકડ જમા અંગેનો વિવાદ ચાલુ રહ્યો હતો.
ITATનો મોટો નિર્ણય, ₹13.04 લાખની ઉમેરેલી આવક દૂર
બેંક ખાતામાં જમા થયેલી 13.04 લાખ રૂપિયાની રોકડને અઘોષિત આવક ગણાવીને કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી સામે કરદાતાએ ITATનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. ટ્રિબ્યુનલે રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો અને બંને પક્ષોની દલીલોની સમીક્ષા કરી હતી. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, માતા-દીકરાના સંબંધ, ગિફ્ટ ડીડ અને સોનાના મૂલ્યાંકનના પુરાવાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ટ્રિબ્યુનલે કરદાતાને રાહત આપી હતી. 6 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ આપવામાં આવેલા નિર્ણયમાં 13.04 લાખ રૂપિયાની ઉમેરેલી આવક દૂર કરવાનો આદેશ અપાયો હતો.
પરિવારની ભેટ પર ટેક્સ વિવાદ ટાળવા કયા દસ્તાવેજો જરૂરી?
આ કેસ કરદાતાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે કે માતા-પિતા કે અન્ય પરિવારજનો પાસેથી મોટી રકમ મળે ત્યારે તેના સ્ત્રોતના પુરાવા સાચવી રાખવા જોઈએ. ગિફ્ટ ડીડ, બેંક સ્ટેટમેન્ટ, સોનાની વેચાણ રસીદ, મૂલ્યાંકન અહેવાલ અને સંબંધિત નાણાકીય દસ્તાવેજો તપાસ દરમિયાન ઉપયોગી બની શકે છે. આવકવેરાના નિયમો હેઠળ માતા-પિતા પાસેથી મળતી ભેટ સામાન્ય રીતે કરમુક્ત હોય છે, પરંતુ વ્યવહારની હકીકત અને નાણાંના સ્ત્રોત અંગે યોગ્ય પુરાવા હોવા જરૂરી છે.
