Women Reservation Bill: સંસદ સત્ર પહેલાં બદલાયું બેઠકોનું ગણિત: શું આ વખતે પાસ થઈ જશે મહિલા અનામત વિધેયક?
૨૦ જુલાઈથી દેશની સંસદનું મહત્વપૂર્ણ ચોમાસુ સત્ર (Monsoon Session) શરૂ થવા જઈ રહ્યું છે. આ સત્રમાં કેન્દ્ર સરકાર મહિલા અનામત (Women’s Reservation) અને સીમાંકન (Delimitation) બિલ લાવવા પર ગંભીરતાથી પુનઃવિચાર કરી રહી છે. આ ઐતિહાસિક બિલને સંસદના બંને ગૃહોમાં પસાર કરાવવા માટે સરકાર પડદા પાછળથી અનેક પ્રાદેશિક અને રાષ્ટ્રીય પક્ષોના સતત સંપર્કમાં છે.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે, શું સત્રની શરૂઆત પહેલાં મહિલા અનામત અને સીમાંકન જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર વિપક્ષના કેટલાક અગ્રણી પક્ષો પોતાનું વલણ બદલી રહ્યા છે? દેશના બદલાતા રાજકીય સમીકરણો, વિપક્ષી ગઠબંધનમાં તાજેતરમાં પડેલી ફૂટ અને કેટલાક નેતાઓના નરમ પડેલા સૂરને જોતા મોદી સરકારને પૂરો ભરોસો છે કે આ વખતે સંસદમાં સંખ્યાબળનું ગણિત તેના પક્ષમાં બેસી શકે છે. આ દરમિયાન સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવની એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટે પણ દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે.
સંસદનું બદલાયેલું અંકગણિત અને વિપક્ષમાં ભંગાણ
૨૦ જુલાઈથી શરૂ થઈ રહેલા ચોમાસુ સત્રમાં માત્ર વિધેયકોનો એજન્ડા જ નહીં, પરંતુ સંસદની અંદર બેઠક વ્યવસ્થા અને પક્ષોનું આંતરિક સમીકરણ પણ બદલાયેલું જોવા મળશે. તાજેતરના મહિનાઓમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) અને શિવસેના જેવા મજબૂત વિપક્ષી પક્ષોમાં થયેલા મોટા આંતરિક ભંગાણ બાદ શાસક પક્ષ એનડીએ (NDA) ના સમર્થનનો વ્યાપ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, સરકારને આશા છે કે ગયા સત્રમાં પૂરતી સંખ્યાના અભાવે અટકી પડેલા મહત્વના વિધેયકોને હવે સરળતાથી આગળ ધપાવી શકાશે અને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપી શકાશે.
અખિલેશ યાદવની નવી માંગણીઓ અને શરતો
સરકારની નજર માત્ર પોતાના સાથી પક્ષો પર જ નહીં, પરંતુ વિપક્ષી છાવણીના બદલાયેલા મૂડ પર પણ ટકેલી છે. આ દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અખિલેશ યાદવની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ રાજકીય વિશ્લેષકો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે. અખિલેશ યાદવે કેટલીક મહિલા પ્રતિનિધિઓ સાથેનો ફોટો શેર કરીને લખ્યું છે કે, “આ મહિલાઓની માંગ છે કે સીમાંકનની સાથે રાજ્યસભામાં પણ બેઠકોની સંખ્યા વધારવામાં આવે. આ સાથે જ મહિલા અનામતમાં પીડીએ (PDA – પછાત, દલિત, અલ્પસંખ્યક) ફોર્મ્યુલા હેઠળ પછાત વર્ગ અને મુસ્લિમ મહિલાઓને યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ મળવું જોઈએ. વધુમાં, ઉત્તર પ્રદેશમાં ૨૦૨૭ની આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીથી જ આ મહિલા અનામત દેશમાં લાગુ કરી દેવામાં આવે.”
ભલે અખિલેશ યાદવે પોતાના સમર્થન સાથે કેટલીક આકરી રાજકીય શરતો જોડી દીધી હોય, પરંતુ રાજકીય વર્તુળોમાં આ નિવેદનને સરકાર માટે એક સકારાત્મક અને નરમ સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
બજેટ સત્રની તસવીર: વિપક્ષી એકતામાં પડી હતી તિરાડ
અહીં એ નોંધવું જરૂરી છે કે અગાઉના બજેટ સત્રમાં મહિલા અનામત અને સીમાંકન સાથે જોડાયેલા ૧૩૧મા બંધારણીય સુધારા વિધેયક પર મતદાન દરમિયાન વિપક્ષની એકતા હવામાં ઉડી ગઈ હતી. સૈદ્ધાંતિક રીતે મહિલા અનામતનું સમર્થન કરવા છતાં, કોંગ્રેસ સહિતના અનેક વિપક્ષી પક્ષો સીમાંકન કરવા અને લોકસભા બેઠકોની સંખ્યા વધારવાના પક્ષમાં નહોતા. દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોને આનાથી નુકસાન થવાની ભીતિ હતી. આ જ કારણ હતું કે તે સમયે આ વિધેયકને પાસ કરાવવા માટે જરૂરી બે-તૃતીયાંશ (2/3) બહુમતી મળી શકી નહોતી.
