MHA ની મોટી નોટિફિકેશન: મણિપુર અને નાગાલેન્ડના આ વિસ્તારોમાં AFSPA લાગુ
ભારતના ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યોમાં સુરક્ષા પરિસ્થિતિ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કર્યા બાદ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) દ્વારા એક મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલયે મણિપુરના મોટાભાગના વિસ્તારો અને નાગાલેન્ડના 9 સંપૂર્ણ જિલ્લાઓ સહિત અન્ય 5 જિલ્લાના 21 પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારોને ‘સશસ્ત્ર દળો વિશેષ શક્તિ અધિનિયમ, 1958’ (AFSPA) હેઠળ આગામી 6 મહિના માટે ‘અશાંત વિસ્તાર’ (Disturbed Area) જાહેર કર્યા છે.
1 ઓક્ટોબર 2026 થી અમલી બનશે નવો આદેશ
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા શુક્રવારે (25 સપ્ટેમ્બર 2026) આ અંગેની સત્તાવાર ગેઝેટ નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવી છે. ગૃહ મંત્રાલયના આદેશ મુજબ, આ નવી નોટિફિકેશન 1 ઓક્ટોબર 2026 થી આગામી 6 મહિના માટે અથવા તો સરકાર દ્વારા તેને સમય પહેલાં પાછી ખેંચવામાં ન આવે ત્યાં સુધી બંને રાજ્યોમાં લાગુ રહેશે. ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે આ પગલું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
મણિપુરમાં AFSPA નો વ્યાપ અને અપવાદો
મણિપુરમાં ચાલી રહેલી વંશીય હિંસા અને અસ્થિરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ગૃહ મંત્રાલયે રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં AFSPA લંબાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. જોકે, સ્થાનિક સ્થિતિમાં સુધારાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે મણિપુરના 13 ચોક્કસ પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારોને આ અશાંત વિસ્તારની યાદીમાંથી બહાર રાખ્યા છે. આ 13 વિસ્તારો સિવાય સમગ્ર મણિપુરમાં સુરક્ષા દળો પાસે AFSPA હેઠળની વિશેષ શક્તિઓ યથાવત રહેશે.
નાગાલેન્ડના 9 જિલ્લા અને 21 પોલીસ સ્ટેશનો આવરી લેવાયા
ન્યૂઝ એજન્સી પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, નાગાલેન્ડમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિની પુનઃ સમીક્ષા કર્યા બાદ આ નિર્ણય લેવાયો છે. ગૃહ મંત્રાલયે નાગાલેન્ડના 9 સંપૂર્ણ જિલ્લાઓને આ કાયદા હેઠળ આવરી લીધા છે, જેમાં સમાવિષ્ટ જિલ્લાઓ નીચે મુજબ છે:
દીમાપુર (Dimapur)
ન્યુલેન્ડ (Niuland)
ચુમૌકેદિમા (Chumoukedima)
મોન (Mon)
કિફિરે (Kiphire)
નોકલક (Noklak)
ફેક (Phek)
પેરેન (Peren)
મેલુરી (Meluri)
નાગાલેન્ડના અન્ય 5 જિલ્લાના જે 21 પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારોમાં AFSPA લાગુ રહેશે:
સંપૂર્ણ 9 જિલ્લાઓ ઉપરાંત, નાગાલેન્ડના અન્ય 5 જિલ્લાઓ હેઠળ આવતા 21 પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારોને પણ અશાંત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે:
કોહિમા જિલ્લાના વિસ્તારો: ખુજામા, કોહિમા નોર્થ, કોહિમા સાઉથ, જુબ્ઝા અને કેજોહ્ચા પોલીસ સ્ટેશન.
મોકોકચુંગ જિલ્લાના વિસ્તારો: મંગકોલેમ્બા, મોકોકચુંગ-I, લોંગથો, તુલી, લોંગચેમ અને અનાકી ‘C’ પોલીસ સ્ટેશન.
લોંગલેંગ જિલ્લો: યાંગલોક પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તાર.
વોખા જિલ્લાના વિસ્તારો: ભંડારી, ચંપાંગ અને રાલાન પોલીસ સ્ટેશન.
ઝુન્હેબોટો જિલ્લાના વિસ્તારો: ઘાટાશી, પુઘોબોટો, સતાખા, સૂરુહુટો, ઝુન્હેબોટો અને અઘુનાટો પોલીસ સ્ટેશન.
સમીક્ષા પ્રક્રિયા અને કાનૂની જોગવાઈઓ
રાજપત્રમાં જારી કરાયેલી અધિસૂચના અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે આ પહેલાં માર્ચ 2026 ની નોટિફિકેશન દ્વારા AFSPA ના સેક્શન 3 હેઠળ 1 એપ્રિલ 2026 થી 6 મહિના માટે અશાંત વિસ્તાર જાહેર કર્યા હતા. હાલની મુદત પૂર્ણ થતી હોવાથી ગૃહ મંત્રાલયે રાજ્ય સરકારો અને સુરક્ષા એજન્સીઓ સાથે કાયદો-વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરી હતી. સશસ્ત્ર જૂથોની પ્રવૃત્તિઓ અને સરહદી વિસ્તારોમાં ઘૂસણખોરીના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને આ મુદત વધુ 6 મહિના માટે લંબાવવાનો આખરી નિર્ણય લેવાયો છે.
