Meta: મેટાનું નવું ‘નેમટેગ’ ફીચર: શું સ્માર્ટ ચશ્મા તમારી પ્રાઇવસી માટે જોખમ બની શકે છે?
ટેક્નોલોજીની દુનિયામાં એક તરફ નવી ક્રાંતિ આવી રહી છે, તો બીજી તરફ તે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને પ્રાઇવસી સામે મોટા પડકારો પણ ઊભા કરી રહી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ફેસબુકની પેરન્ટ કંપની ‘મેટા’ તેના સ્માર્ટ ગ્લાસિસ (રે-બાન અને ઓકલી) માટે એક ખૂબ જ મહત્વાકાંક્ષી અને ચર્ચાસ્પદ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહી છે. મેટા તેના સ્માર્ટ ચશ્મામાં ‘ફેશિયલ રિકગ્નિશન’ (ચહેરા ઓળખવાની ટેકનોલોજી) ફીચર ઉમેરવાની તૈયારીમાં છે, જેને કંપનીએ આંતરિક રીતે “નેમટેગ” (NameTag) નામ આપ્યું છે.
શું છે આ ‘નેમટેગ’ ટેકનોલોજી?
વાયર્ડ (Wired) ના એક ઇન્વેસ્ટિગેશન રિપોર્ટમાં ખુલાસો થયો છે કે મેટાએ તેની ‘મેટા AI’ એપમાં આ સિસ્ટમ માટે જરૂરી કોડ છૂપી રીતે ઉમેરી દીધા છે. આ ફીચર સ્માર્ટ ગ્લાસમાં લાગેલા કેમેરાની મદદથી સામેની વ્યક્તિના ચહેરાને સ્કેન કરશે અને જો તે વ્યક્તિ મેટાના પ્લેટફોર્મ (ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ કે વોટ્સએપ) પર યુઝરના સંપર્કમાં હશે, તો ચશ્મા પહેરનાર વ્યક્તિને તરત જ તેનો આઈડેન્ટિટી એલર્ટ મળી જશે.
કંપનીનો દાવો છે કે આ કોઈ ‘યુનિવર્સલ ફેસ સર્ચ એન્જિન’ નથી, એટલે કે તે રસ્તા પર ચાલતા અજાણ્યા લોકોની ઓળખ નહીં કરે. તે માત્ર તે જ લોકોની ઓળખ કરશે જેઓ પહેલેથી જ યુઝર સાથે જોડાયેલા છે. જોકે, ટેક નિષ્ણાતો અને પ્રાઇવસી એડવોકેટ્સ આ તર્કને પૂરતો માનતા નથી.
મેટાની છૂપી તૈયારી અને વિરોધ
મેટાએ સાર્વજનિક રીતે એવું જાહેર કર્યું હતું કે તે ભવિષ્યના પ્રોડક્ટ્સમાં આ ટેકનોલોજીના ઉપયોગ અંગે હજુ વિચારણા કરી રહી છે. પરંતુ વાસ્તવમાં, આ પ્રોજેક્ટનો પાયો આ વર્ષના જાન્યુઆરી મહિનામાં જ એપના કોડમાં નાખી દેવામાં આવ્યો હતો. કંપનીની આ ‘ગુપ્ત’ કાર્યશૈલીને કારણે ટેક જગતમાં ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે. પ્રાઇવસીના જાણકારોનું માનવું છે કે આવા ફીચરને કારણે કોઈ પણ વ્યક્તિની સહમતી વગર તેના ચહેરાનો ડેટા એકત્રિત કરવાનું સરળ બની જશે, જે વ્યક્તિગત સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો છે.
ભૂતકાળની ભૂલો અને કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ
મેટા માટે આ પ્રકારની ટેકનોલોજી નવી નથી. ૨૦૧૦માં ફેસબુકે ‘ફોટો ટેગિંગ’ ફીચર શરૂ કર્યું હતું, જે ટૂંક સમયમાં જ વિશ્વની સૌથી મોટી કન્ઝ્યુમર ફેશિયલ સિસ્ટમ બની ગઈ હતી. પરંતુ તેના ગંભીર પરિણામો આવ્યા હતા. બાયોમેટ્રિક ડેટાના ખોટા ઉપયોગ અને સુરક્ષાના ભંગ બદલ મેટાને અનેક કાયદાકીય મુકદ્દમાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. કરોડો ડોલરના દંડ અને બદનામી બાદ ૨૦૨૧માં કંપનીએ આ સિસ્ટમને બંધ કરી હતી અને એક અબજથી વધુ લોકોનો ફેશિયલ ડેટા ડિલીટ કરવાની ફરજ પડી હતી.
આટલો મોટો ઈતિહાસ હોવા છતાં, ફરી એકવાર મેટાનું આ દિશામાં આગળ વધવું તે દર્શાવે છે કે કંપની આ ટેકનોલોજીના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક ફાયદાઓ માટે પ્રાઇવસીના જોખમોને ગૌણ માની રહી છે.
