માનસિક સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિ: આ લક્ષણોને અવગણવા ખતરનાક બની શકે છે
દર વર્ષે 10 ઓક્ટોબરે વિશ્વ માનસિક સ્વાસ્થ્ય દિવસ ઉજવવામાં આવે છે જેથી લોકોને યાદ અપાવી શકાય કે માનસિક સ્વાસ્થ્ય શારીરિક સ્વાસ્થ્ય જેટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. આપણે માથાનો દુખાવો, તાવ અથવા શરીરના દુખાવા જેવા મુદ્દાઓને ગંભીરતાથી લઈએ છીએ, પરંતુ માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે. આ ઉપેક્ષા ધીમે ધીમે ગંભીર હતાશા, ચિંતા અને આત્મહત્યા તરફ દોરી શકે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે શરૂઆતના લક્ષણોને ઓળખવાથી સારવાર સરળ બની શકે છે અને પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થતી અટકાવી શકાય છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના મુખ્ય સંકેતો
1. સતત ઉદાસી અથવા નીચા મૂડ
જો તમે કોઈ કારણ વગર ઘણા દિવસો સુધી ઉદાસી અનુભવો છો, આનંદનો અભાવ છે, અથવા બધું અર્થહીન લાગે છે – તો આ ડિપ્રેશનનું પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે.
WHO ના 2022 ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્વભરમાં 8 માંથી 1 વ્યક્તિ કોઈને કોઈ પ્રકારની માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાથી પીડાય છે.
2. અતિશય ચિંતા અથવા ભયભીત અનુભવો
NAMI (નેશનલ એલાયન્સ ઓન મેન્ટલ ઇલનેસ) અનુસાર, નાની નાની બાબતો પર ચિંતા અનુભવવી, બેચેની અનુભવવી અથવા દિવસભર ભયનો અનુભવ કરવો એ ચિંતા ડિસઓર્ડરના સંકેતો છે.
૩. ઊંઘ અને ભૂખના પેટર્નમાં ફેરફાર
અમેરિકન સાયકિયાટ્રિક એસોસિએશન (APA) જણાવે છે કે માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી વ્યક્તિની ઊંઘ અને ભૂખ સૌ પ્રથમ પ્રભાવિત થાય છે. ઊંઘ વધુ પડતી અથવા ગેરહાજર હોઈ શકે છે, અને ભૂખ અચાનક વધી શકે છે અથવા અદૃશ્ય થઈ શકે છે.
૪. લોકોથી દૂર રહેવું
હેલ્થડાયરેક્ટ ઓસ્ટ્રેલિયા અનુસાર, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ મિત્રો, પરિવાર અથવા સામાજિક વાતાવરણથી દૂર રહેવાનું શરૂ કરે છે અને એકલા રહેવાનું પસંદ કરે છે, ત્યારે તે માનસિક સમસ્યાની નિશાની હોઈ શકે છે.
૫. ધ્યાન અને યાદશક્તિમાં ઘટાડો
માનસિક તણાવ અને હતાશા ધ્યાન અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા પર સીધી અસર કરે છે. વારંવાર ભૂલી જવું અથવા એકાગ્રતાનો અભાવ આના સંકેતો હોઈ શકે છે.
૬. ગુસ્સો અને ચીડિયાપણું વધવું
અહેવાલો દર્શાવે છે કે અચાનક ગુસ્સો, નાની વસ્તુઓ પ્રત્યે પ્રતિક્રિયાશીલતા અથવા મૂડ સ્વિંગ ઘણીવાર માનસિક સ્વાસ્થ્ય અસંતુલનના સંકેતો છે.
૭. સ્વ-નુકસાનના વિચારો અથવા અર્થહીનતાની ભાવના
માયો ક્લિનિક અહેવાલ આપે છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ વારંવાર વિચારે છે કે, “જીવવાનો કોઈ અર્થ નથી” અથવા “મારે પોતાને નુકસાન પહોંચાડવું જોઈએ,” ત્યારે તાત્કાલિક તબીબી સહાયની જરૂર છે. આ સ્થિતિ જીવલેણ હોઈ શકે છે અને તેને હળવાશથી ન લેવી જોઈએ.
