મોંઘા LPG સિલિન્ડરની અસર કે મધ્ય પૂર્વનો તણાવ? ઓક્ટોબરમાં ગેસની ખપત ઘટી, પેટ્રોલ-ડીઝલનો વપરાશ વધ્યો
ભારતમાં રસોઈ માટે મોટાભાગના ઘરોમાં LPG સિલિન્ડરનો ઉપયોગ થાય છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગેસની કિંમતો અને સપ્લાયને લઈને ચિંતા વધી છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર અસર થવાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ દરમિયાન ઓક્ટોબર 2026ના આંકડાઓમાં LPGની ખપતમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો વપરાશ વધ્યો છે. આ બદલાવ પાછળનાં કારણો સમજવા જરૂરી છે.
પેટ્રોલની માંગમાં વાર્ષિક ધોરણે 3.77 ટકાનો વધારો
પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC)ના તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબર 2026માં પેટ્રોલની માંગમાં ગયા વર્ષની સરખામણીમાં વધારો થયો છે. પેટ્રોલનો વપરાશ 3.77 મિલિયન ટન નોંધાયો છે, જે વાર્ષિક ધોરણે 3.11 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. વાહનોની વધતી અવરજવર અને રસ્તા પર પરિવહનની સતત પ્રવૃત્તિઓને પેટ્રોલની માંગ વધવાના સંભવિત કારણો માનવામાં આવે છે.
ડીઝલના વપરાશમાં પણ નોંધપાત્ર ઉછાળો
પેટ્રોલની સાથે ડીઝલની માંગમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. PPACના આંકડા પ્રમાણે, ઓક્ટોબર 2026માં ડીઝલનો વપરાશ વધીને 8.15 મિલિયન ટન થયો છે. ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં આ 11.69 ટકાનો વધારો છે. દેશમાં માલસામાનની હેરફેર, ટ્રક અને અન્ય વાહનોનો ઉપયોગ તેમજ વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ ડીઝલની માંગને અસર કરી શકે છે.
LPGની ખપતમાં 12.11 ટકાનો ઘટાડો કેમ નોંધાયો?
હવે સૌથી મહત્વનો સવાલ એ છે કે જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની માંગ વધી રહી છે, ત્યારે LPGનો વપરાશ કેમ ઘટ્યો? ઓક્ટોબર 2026માં દેશમાં LPGની ખપત વાર્ષિક ધોરણે 12.11 ટકા ઘટીને 2.64 મિલિયન ટન રહી હતી. આ ઘટાડા પાછળ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય સંબંધિત અનિશ્ચિતતા મહત્વપૂર્ણ પરિબળો તરીકે સામે આવ્યા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ અને ગેસના ભાવની અસર
ભારત પોતાની LPG જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશમાંથી આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સપ્લાય ખોરવાય અથવા આયાત સંબંધિત મુશ્કેલીઓ ઊભી થાય, તો તેની અસર દેશમાં ઉપલબ્ધતા અને કિંમતો પર પડી શકે છે. મધ્ય પૂર્વમાં તણાવને કારણે સપ્લાય અંગે ચિંતાઓ વધી છે. સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારાની અસર પણ ઘરગથ્થુ બજેટ પર પડે છે. જોકે, માત્ર ભાવવધારો જ LPG વપરાશમાં ઘટાડાનું એકમાત્ર કારણ છે એવું કહી શકાય નહીં.
LPGના વિકલ્પ તરીકે PNGને પ્રોત્સાહન
LPGની સપ્લાય અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ એટલે કે PNGનો ઉપયોગ પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે. જ્યાં PNGનું નેટવર્ક ઉપલબ્ધ છે, ત્યાં ગ્રાહકોને પાઇપલાઇન દ્વારા મળતા ગેસનો વિકલ્પ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. PNGથી સિલિન્ડર બુકિંગ અને ડિલિવરી પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે. જોકે, આ વિકલ્પ દરેક વિસ્તારમાં ઉપલબ્ધ નથી. એકંદરે, ઓક્ટોબરના આંકડા દેશના ઊર્જા વપરાશમાં બદલાતી સ્થિતિ દર્શાવે છે. આગામી સમયમાં સપ્લાય, કિંમતો અને ગ્રાહકોની પસંદગી આ માંગને કેવી રીતે અસર કરે છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
