Iran US Deal: શું ટ્રમ્પનો શાંતિ કરાર ઈઝરાયેલ માટે જોખમ છે? સર્વેમાં સામે આવ્યું ચોંકાવનારું સત્ય
લાંબા સમયથી ચાલી આવતા તણાવ અને સંઘર્ષ બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આખરે એક ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર થયો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી પત્ર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. વિશ્વભરમાં આ શાંતિ કરારને રાહતના શ્વાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ આ ઘટનાક્રમે મધ્ય પૂર્વના સૌથી મોટા ખેલાડી ગણાતા ઈઝરાયેલમાં રાજકીય હલચલ મચાવી દીધી છે.
નેતન્યાહુની વધતી મુશ્કેલીઓ અને બદલાતા સમીકરણો
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની આ ડીલથી સૌથી વધુ અસર ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ પર પડી છે. આ કરારને કારણે માત્ર ઈઝરાયેલની વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા જ નહીં, પરંતુ નેતન્યાહુની વ્યક્તિગત રાજકીય સ્થિતિ પણ જોખમમાં મુકાઈ હોય તેવું જણાય છે. ઈઝરાયેલમાં આ કરારને લઈને ભારે નારાજગી અને અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
ઈઝરાયેલના જાહેર બ્રોડકાસ્ટર ‘કાન’ (Kan) દ્વારા કરવામાં આવેલા તાજેતરના સર્વેક્ષણે આ અસંતોષની પોલ ખોલી દીધી છે. ૧૬ જૂનના રોજ કરવામાં આવેલા આ સર્વેમાં ૫૫૫ લોકોના મંતવ્યો લેવામાં આવ્યા હતા, જેમાં માત્ર ૧૮ ટકા લોકોએ આ શાંતિ કરારનું સમર્થન કર્યું છે, જ્યારે ૫૫ ટકા લોકોએ ખુલ્લેઆમ તેનો વિરોધ દર્શાવ્યો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ઈઝરાયેલની જનતા આ કરારને પોતાની સુરક્ષા માટે ખતરા તરીકે જોઈ રહી છે.
ઈરાનનો ભય હજુ પણ યથાવત
આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રાદેશિક તણાવને ઘટાડવાનો, ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને મર્યાદિત કરવાનો અને પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાઈ રહેલા યુદ્ધના વાદળોને ટાળવાનો છે. જોકે, ઈઝરાયેલની જનતા હજુ પણ આ સમજૂતી પર ભરોસો કરી શકતી નથી. સર્વેના ચોંકાવનારા આંકડા દર્શાવે છે કે ઈરાનના મિલિટરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર અગાઉ થયેલા હુમલાઓ છતાં ૭૦ ટકા ઈઝરાયેલી નાગરિકો આજે પણ ઈરાનને પોતાના માટે સૌથી મોટું જોખમ માને છે.
જનતાના મનમાં એવો ડર છે કે આ કરાર ઈરાનને પોતાની સૈન્ય શક્તિ વધારવા માટેનો એક મોકો આપી શકે છે. ઈઝરાયેલી જનતાના મોટા વર્ગને લાગે છે કે ભલે કાગળ પર શાંતિ સ્થાપિત થઈ હોય, પણ જમીની સ્તરે ઈરાનથી થતું જોખમ ઓછું થયું નથી.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયેલના સંબંધો પર અસમંજસ
આ કરાર બાદ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રત્યે ઈઝરાયેલી જનતાના અભિગમમાં પણ વિભાજન જોવા મળ્યું છે. સર્વેમાં સામેલ ૪૦ ટકા લોકો હજુ પણ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ઈઝરાયેલના સાચા મિત્ર તરીકે જુએ છે, જ્યારે ૩૨ ટકા લોકો માને છે કે આ કરાર પછી ઈઝરાયેલ પ્રત્યે ટ્રમ્પનું વલણ બદલાઈ જશે. બાકીના ૨૭ ટકા લોકો આ બાબતે કોઈ સ્પષ્ટ મત ધરાવતા નથી અથવા તટસ્થ છે.
આ સ્થિતિ દર્શાવે છે કે ઈઝરાયેલના લોકોમાં અમેરિકાની નીતિઓને લઈને ભારે મૂંઝવણ છે. જ્યાં એક તરફ નેતન્યાહુ સરકાર માટે આ ડીલ તેમની વિદેશ નીતિની નિષ્ફળતા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, ત્યાં બીજી તરફ ટ્રમ્પ સાથેના જૂના સંબંધોને બચાવવાનો પણ પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
