Indian Economy: રૂપિયાને મજબૂતી આપવા માટે સરકારની નવી રણનીતિ: બોન્ડ ટેક્સમાં ધરખમ રાહત
ભારતીય અર્થતંત્રમાં હાલના સમયમાં જોવા મળી રહેલી અનિશ્ચિતતા અને વૈશ્વિક તણાવની સ્થિતિ વચ્ચે, સરકારે વિદેશી રોકાણને આકર્ષવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. કેન્દ્રીય કેબિનેટે ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરતા વિદેશી રોકાણકારો પર લાદવામાં આવતા ‘કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ’ને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાનો પ્રસ્તાવ મંજૂર કર્યો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય બજારમાં વિદેશી મૂડીના પ્રવાહને વેગ આપવાનો અને રૂપિયાના મૂલ્યમાં આવી રહેલા ઘટાડાને રોકવાનો છે.
અર્થતંત્ર માટે આ નિર્ણય કેમ મહત્વનો છે?
ઈરાન અને અન્ય પશ્ચિમ એશિયાઈ દેશોમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને તેની સીધી અસર કાચા તેલના વધતા ભાવો પર પડી રહી છે, જેના કારણે ભારતનું આયાત બિલ વધી ગયું છે. આ પરિસ્થિતિમાં ભારતીય રૂપિયા પર ભારે દબાણ જોવા મળ્યું છે અને રૂપિયો ૧ ડોલર સામે ૯૬.૯૬ ના સ્તર સુધી પહોંચી ગયો છે. આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, આ પગલું અર્થતંત્રને સુરક્ષિત કરવા માટેનું એક ‘ગેમ-ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની ભલામણ બાદ સરકારે આ દિશામાં નક્કર પગલાં ભર્યા છે, જેના માટે આવકવેરા અધિનિયમમાં સુધારા કરવા માટે વટહુકમ (Ordinance) લાવવાની પણ તૈયારી છે.
શું હતા જૂના નિયમો અને હવે શું બદલાશે?
હાલના નિયમો મુજબ, વિદેશી રોકાણકારોએ બોન્ડ્સ પર લાંબા ગાળાના (Long-term) રોકાણ માટે ૧૨.૫% અને ટૂંકા ગાળાના (Short-term) રોકાણ માટે ૩૦% થી ૪૦% સુધીનો ઊંચો ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો. આ ઉપરાંત, મળતા વ્યાજ પર ૨૦% વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સ પણ વસૂલવામાં આવતો હતો, જે વિદેશી રોકાણકારો માટે મોટો અવરોધ હતો.
હવે, આ નવા સુધારા બાદ સરકારી સિક્યોરિટીઝ પરનો કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ શૂન્ય થઈ જશે. સાથે જ, સરકાર વ્યાજ પરના ૨૦% વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવા અથવા તેને હળવો કરવા પર વિચારણા કરી રહી છે. આ રાહતોને કારણે વૈશ્વિક સ્તરના મોટા પેન્શન ફંડ્સ અને સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સ ભારતીય ડેટ માર્કેટમાં વધુ રસ દાખવશે.
રૂપિયા અને બોન્ડ યીલ્ડ પર અસર
આ વર્ષે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને કારણે ભારતીય બજારોમાંથી અંદાજે ૨.૪૭ લાખ કરોડ રૂપિયાનું વિદેશી રોકાણ બહાર ગયું છે. નવા ટેક્સ માળખાથી વાર્ષિક ૧૦ બિલિયન ડોલરથી ૩૦ બિલિયન ડોલર સુધીનો વિદેશી મૂડી પ્રવાહ ભારત આવવાની ધારણા છે. જ્યારે વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બોન્ડ્સ ખરીદવા માટે મોટી માત્રામાં ડોલર લાવશે, ત્યારે બજારમાં ડોલરનો સપ્લાય વધશે અને રૂપિયાને સીધો ટેકો મળશે.
બીજી તરફ, જ્યારે વિદેશી રોકાણકારો સરકારી બોન્ડ્સમાં મોટા પાયે રોકાણ કરશે, ત્યારે બોન્ડની માંગ વધશે અને તેની ‘યીલ્ડ’ (વ્યાજ દર) ઘટશે. બોન્ડ યીલ્ડ ઘટવાનો અર્થ એ છે કે ભારત સરકારને ભવિષ્યમાં બજારમાંથી સસ્તા દરે લોન લેવાની તક મળશે, જેનાથી દેશના રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) પર પણ સકારાત્મક અસર પડશે.
આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે સરકાર વૈશ્વિક આર્થિક પડકારો સામે લડવા અને દેશના અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવા માટે કેટલી ગંભીર છે. રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ આ વટહુકમ લાગુ થતાં જ ભારતીય બોન્ડ માર્કેટમાં નવી તેજી જોવા મળી શકે છે.
