ITR: “ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઈલ કરતી વખતે થઈ છે ભૂલ? જાણો ‘રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન’ ના નિયમો
ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરતી વખતે ઘણી વખત ઉતાવળમાં કે પૂરતી માહિતીના અભાવે કરદાતાઓથી ભૂલો થઈ જતી હોય છે. ક્યારેક ખોટું આઈટીઆર ફોર્મ પસંદ થઈ જાય છે, તો ક્યારેક આવક, બેંક એકાઉન્ટ ડિટેલ્સ, ડિડક્શન (કપાત) કે ટીડીએસ (TDS) સંબંધિત ખોટી વિગતો ભરાઈ જાય છે. જો કે, ટેક્સપેયર્સ માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે આવી ભૂલોને પાછળથી સરળતાથી સુધારી શકાય છે. આવકવેરા વિભાગ આ માટે ‘રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન’ (Revised Return) દાખલ કરવાની ખાસ સુવિધા આપે છે.
ભૂલો કેટલી વખત સુધારી શકાય છે? (નિયમો અને મર્યાદા)
જો તમે તમારું ઓરિજિનલ આઈટીઆર સબમિટ કર્યા પછી કોઈ નાની કે મોટી ભૂલ પકડી પાડો છો, તો તમે તેને માત્ર એક જ વાર નહીં, પરંતુ જરૂર પડ્યે ગમે એટલી વખત સુધારી શકો છો. આવકવેરા કાયદામાં સુધારેલું રિટર્ન ફાઈલ કરવા પર કોઈ ચોક્કસ સંખ્યાની મર્યાદા નથી.
મહત્વની નોંધ: યાદ રાખો કે તમે જ્યારે પણ નવું રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન ફાઈલ કરશો, ત્યારે તે તેના અગાઉના રિટર્નનું સ્થાન લઈ લેશે અને જૂનું રિટર્ન અમાન્ય બની જશે. આથી, વારંવારની ભૂલોથી બચવા માટે આગલી વખતે ફેરફારો કરતા પહેલા બધી જ વિગતોને ખૂબ જ બારીકાઈથી ચકાસી લેવી હિતાવહ છે.
શું રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન ભરવા પર કોઈ પેનલ્ટી લાગે છે?
જો તમે નિયત સમયમર્યાદાની અંદર તમારી ભૂલ સુધારી લો અને સાચી વિગતો સાથે નવું રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન સબમિટ કરી દો, તો માત્ર સુધારેલું રિટર્ન ભરવા માટે કોઈ અલગથી પેનલ્ટી કે દંડ ચૂકવવો પડતો નથી.
પરંતુ જો તમારી અગાઉની ભૂલના કારણે ટેક્સની ગણતરી ઓછી થઈ હોય અથવા કોઈ આવક છુપાવવામાં આવી હોય અને સુધારેલા રિટર્નમાં ટેક્સની નવી જવાબદારી ઊભી થતી હોય, તો તમારે આવકવેરાના નિયમો અનુસાર બાકી ટેક્સ પર વ્યાજ ચૂકવવું પડી શકે છે.
ખોટું ITR ફોર્મ પસંદ થઈ ગયું હોય તો શું કરવું?
ઘણીવાર કરદાતાઓ પોતાની આવકના સ્ત્રોત (જેમ કે સેલેરી, બિઝનેસ, કેપિટલ ગેઈન) વગેરેના આધારે યોગ્ય ફોર્મ (જેમ કે ITR-1, ITR-2 વગેરે) પસંદ કરવામાં ભૂલ કરે છે. જો તમે ખોટું ફોર્મ ભરી દીધું હોય તો પણ ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે સેક્શન 139(5) હેઠળ સાચું ફોર્મ પસંદ કરીને રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન સબમિટ કરી શકો છો. જો તમે ખોટું ફોર્મ સુધારશો નહીં, તો ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ તમારા રિટર્નને ‘ડિફેક્ટિવ’ (ખામીયુક્ત) અથવા અમાન્ય જાહેર કરી શકે છે, જેનાથી રિફંડ અટકી શકે છે અને નોટિસ પણ આવી શકે છે.
રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન ક્યાં સુધી ભરી શકાય? (છેલ્લી તારીખ)
નિયમો અનુસાર, વર્તમાન અસેસમેન્ટ યર (AY) 2026-27 માટે કરદાતાઓ 31 માર્ચ 2027 સુધી પોતાનું રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન ફાઈલ કરી શકે છે. જો કે, આમાં એક શરત એ છે કે જો આ સમયગાળા પહેલા આવકવેરા વિભાગ દ્વારા તમારા રિટર્નનું અસેસમેન્ટ (આકારણી) પૂર્ણ કરી લેવામાં આવે, તો તે પછી તમે રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન દાખલ કરી શકશો નહીં. તેથી, ભૂલની ખબર પડતા જ બિલકુલ વિલંબ કર્યા વગર સુધારા કરી લેવા જોઈએ.
રિટર્ન સુધારતી વખતે આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
નવું સુધારેલું રિટર્ન ફાઈલ કરતા પહેલા ટેક્સપેયર્સે નીચેના દસ્તાવેજો અને વિગતોને ક્રોસ-વેરિફાઈ (સરખામણી) કરી લેવી જોઈએ:
AIS અને TIS ની ચકાસણી: વાર્ષિક માહિતી નિવેદન (AIS) અને કરદાતા માહિતી સારાંશ (TIS) માં નોંધાયેલી વિગતો સાથે તમારી આવક સરખાવો.
Form 26AS: તમારો કપાયેલો ટેક્સ (TDS) Form 26AS સાથે બરાબર મેચ થાય છે કે નહીં તે જોઈ લો.
વ્યક્તિગત વિગતો: તમારા બેંક ખાતાની વિગતો, પાન (PAN), સત્તાવાર ઓળખપત્રો, કુલ આવક અને ક્લેમ કરેલા ડિડક્શનને ફરી એકવાર ધ્યાનથી તપાસો જેથી બીજી વખત ભૂલ થવાની શક્યતા ન રહે.
