ડાયાબિટીસ અને વોકિંગ: જમ્યા પછી કેટલી મિનિટ ચાલવાથી બ્લડ શુગર લેવલ કાબૂમાં રહેશે?
લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધવું, જેને તબીબી ભાષામાં ‘હાઈપરગ્લાયકેમિયા’ (Hyperglycemia) કહેવાય છે, તે વર્તમાન સમયની એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા છે. આપણા શરીરમાં રહેલું સ્વાદુપિંડ (Pancreas) ‘ઇન્સ્યુલિન’ નામનો હોર્મોન બનાવે છે. આ ઇન્સ્યુલિન ખોરાકમાંથી મળતા ગ્લુકોઝને શરીરના કોષો સુધી પહોંચાડીને તેને ઉર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે. જ્યારે શરીર પૂરતું ઇન્સ્યુલિન બનાવી શકતું નથી અથવા તેના કોષો ઇન્સ્યુલિનનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી શકતા નથી, ત્યારે ગ્લુકોઝ લોહીમાં એકઠું થવા લાગે છે, જેનાથી બ્લડ શુગરનું સ્તર વધી જાય છે.
આ સમસ્યાને નિયંત્રિત કરવા માટે લોકો વિવિધ પ્રકારના ઉપાયો કરે છે, જેમાં નિયમિત ચાલવું (Walking) સૌથી લોકપ્રિય અને સચોટ માર્ગ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ થાય છે કે શુગર લેવલ ઘટાડવા માટે દરરોજ કેટલી મિનિટ ચાલવું જોઈએ?
ડોક્ટરની સલાહ: રોજ કેટલું ચાલવું જરૂરી?
ગ્રેટેર નોઇડા સ્થિત ફોર્ટિસ હોસ્પિટલના ઇન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગના ડાયરેક્ટર ડો. દિનેશ કુમારના જણાવ્યા મુજબ, બ્લડ શુગરને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે દૈનિક શારીરિક પ્રવૃત્તિ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
સાપ્તાહિક લક્ષ્ય: એક સામાન્ય પુખ્ત વયના વ્યક્તિએ અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછી 150 મિનિટ મધ્યમ ગતિની શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી જોઈએ.
દૈનિક સમયગાળો: આ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે દરરોજ લગભગ 30 મિનિટઝડપથી ચાલવું (Brisk Walk) પૂરતું છે.
નાના સત્રો: જો કોઈ વ્યક્તિ માટે સતત 30 મિનિટ ચાલવું શક્ય ન હોય, તો તેઓ દિવસમાં 10-10 મિનિટના 3 નાના વોકિંગ સેશન પણ કરી શકે છે.
ચાલતી વખતે શરીરના સ્નાયુઓ લોહીમાં રહેલા ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ ઉર્જા તરીકે કરે છે, જેથી બ્લડ શુગરનું સ્તર કુદરતી રીતે ઘટે છે.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ખાસ ટિપ્સ
ડાયાબિટીસથી પીડાતા અથવા ઊંચું શુગર લેવલ ધરાવતા લોકો માટે જમ્યા પછીની વોક ખૂબ જ ગુણકારી સાબિત થાય છે. ભોજન લીધાના થોડા સમય પછી 10 થી 15 મિનિટ હળવી ગતિએ ચાલવાથી ખોરાકમાંથી મુક્ત થતા ગ્લુકોઝને સ્નાયુઓ ઝડપથી શોષી લે છે.
જોકે, ચાલવાનો સમયગાળો અને તેની ગતિ વ્યક્તિની ઉંમર, વજન, એકંદર સ્વાસ્થ્ય અને વર્તમાન શુગર લેવલ પર આધાર રાખે છે. ચાલતી વખતે જો અતિશય થાક, ચક્કર આવવા, નબળાઈ કે અસ્વસ્થતા અનુભવાય, તો તુરંત જ અટકી જવું જોઈએ.
માત્ર વોકિંગ પૂરતું નથી: અન્ય બાબતો ધ્યાને રાખો
ઇન્સ્યુલિન કે ડાયાબિટીસની દવાઓ લેતા દર્દીઓએ કસરત કરતી વખતે બ્લડ શુગર ખૂબ જ ઘટી જવાના (Hypoglycemia) જોખમ પ્રત્યે સાવધ રહેવું જોઈએ. તેથી, કોઈપણ નવો એક્સરસાઇઝ રૂટિન શરૂ કરતા પહેલા તબીબી સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
એ વાત સમજવી જરૂરી છે કે માત્ર ચાલવાથી ડાયાબિટીસ સંપૂર્ણ મટી જતો નથી. શુગરને વ્યાપક રીતે નિયંત્રણમાં રાખવા માટે નીચે મુજબના પગલાં પણ એટલા જ આવશ્યક છે:
સંતુલિત આહાર: મીઠાઈ અને પ્રોસેસ્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ ટાળીને ફાઇબરયુક્ત ખોરાક લેવો.
પૂરતી ઊંઘ અને વજન નિયંત્રણ: રોજ 7-8 કલાકની ઊંઘ લેવી અને શરીરનું વજન સંતુલિત રાખવું.
નિયમિત મોનિટરિંગ: સમયાંતરે બ્લડ શુગરની તપાસ કરવી અને ડોક્ટર દ્વારા આપેલી દવાઓનું નિયમિત સેવન કરવું.
