Health
દોડવાથી ઘૂંટણ પર શું અસર થાય છે? જો તમે રિસર્ચમાં થયેલા ખુલાસા જોશો તો તમે એક ક્ષણ માટે ચોંકી જશો. આજે આપણે તેના ફાયદા અને ગેરફાયદા બંને વિશે વિગતવાર જણાવીશું.
દિવસમાં થોડો સમય દોડવાથી તમારું સ્વાસ્થ્ય ફિટ અને સ્વસ્થ રહે છે. જો દોડવાની રીત સાચી હોય. જ્યારે મોટાભાગના લોકો તૂટેલા રસ્તાઓ અને ખડકાળ રસ્તાઓ પર ચાલવાને બદલે દોડવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે ઈજા થવાનું જોખમ વધી જાય છે. જો કે દોડવું એ પોતાનામાં સંપૂર્ણ કસરત છે. શરીરના અન્ય અંગો ઉપરાંત તે ઘૂંટણ માટે પણ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે. આ હોવા છતાં, કેટલાક લોકો દોડ્યા પછી તેમના ઘૂંટણમાં દુખાવો અને સોજાની ફરિયાદ કરે છે. ઘૂંટણના સ્વાસ્થ્ય માટે દોડવું ફાયદાકારક છે કે નુકસાનકારક?
સંશોધન ઘૂંટણની તંદુરસ્તી અને દોડવા વિશે શું કહે છે?
‘નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ હેલ્થ’ના જણાવ્યા અનુસાર બે દાયકા સુધી દોડવીરો અને બિન દોડવીરો પર સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું. એવું જાણવા મળ્યું હતું કે 20 ટકા દોડવીરોએ અસ્થિવાનાં લક્ષણો દર્શાવ્યા હતા. જ્યારે રન ન કરનારાઓની સંખ્યા 32 ટકા હતી. સંશોધન મુજબ, ચાલવા કરતાં દોડવાથી ઘૂંટણ પર વધુ દબાણ આવે છે. પરંતુ સાથે જ ઘૂંટણના હાડકા મજબૂત થવા લાગે છે. દોડવું અને વધતા ઘૂંટણના દુખાવા વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી. જે લોકોના ઘૂંટણમાં હળવો દુખાવો હોય તેમના માટે દોડવું ફાયદાકારક છે.
ઘૂંટણ પર દોડવાની અસર
મોટાભાગના લોકો માને છે કે દોડતી વખતે પગ જમીન સાથે જોરથી અથડાવે છે, જેના કારણે ઘૂંટણના સ્નાયુઓને નુકસાન થાય છે. પરંતુ આ સાચું નથી, સત્ય એ છે કે સહાયક શૂઝ પહેરીને દોડવું એ સંપૂર્ણ કસરત કહેવાય છે. દોડતી વખતે ઘૂંટણ પર દબાણ આવવાથી સાંધામાં પ્રવાહીનું પ્રમાણ વધે છે. જેના કારણે લુબ્રિકેશન જળવાઈ રહે છે અને સાંધાની સમસ્યાઓ દૂર થાય છે.
1. સંધિવાનું જોખમ ઓછું થાય છે
મેરેથોન દોડવીરો પર નેશનલ લાઇબ્રેરી ઓફ મેડિસિન દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે દોડવાથી સંધિવાનું જોખમ વધતું નથી. જ્યારે શરીર દોડવાની સ્થિતિમાં આવે છે, ત્યારે ઘૂંટણ પર દબાણ બનવાનું શરૂ થાય છે. જેના કારણે તેમની ગતિશીલતા સુધરે છે. આ એક કાર્ડિયો કસરત છે જેને કરવા માટે કોઈ સાધનની જરૂર નથી.
2. સાંધામાં લ્યુબ્રિકેશન વધારો
ઘૂંટણની સાંધા બધી બાજુઓ પર નરમ પેશીઓથી ઘેરાયેલા છે. તેને સાયનોવિયલ મેમ્બ્રેન કહેવામાં આવે છે, જે લ્યુબ્રિકેશન ઉત્પન્ન કરે છે. તેની મદદથી, દોડતી વખતે અથવા ચાલતી વખતે હાડકાં વધુ સરળતાથી એકબીજાની નજીક જાય છે. નિયમિત કસરત અને દોડવાથી શરીરમાં સાયનોવિયલ પ્રવાહીનું ઉત્પાદન ઉત્તેજિત થાય છે. તેનાથી લાંબા ગાળે સાંધાની સમસ્યાઓથી બચી શકાય છે.
3. હાડકાંને મજબૂત કરો
ઉંમર વધવાની સાથે હાડકાની નબળાઈ વધે છે. પરંતુ નિયમિત દોડવાથી પગના સ્નાયુઓમાં જકડાઈ ઓછી થાય છે અને હાડકાં મજબૂત બને છે. આવી સ્થિતિમાં દોડતા પહેલા થોડું વોર્મ-અપ કરવું ફાયદાકારક છે. આ ઇજાઓ અટકાવી શકે છે.
4. સાંધામાં રક્ત પરિભ્રમણ વધારે છે
દોડવાથી હૃદયના ધબકારા વધે છે અને શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ વધે છે. નિયમિત રક્ત પુરવઠો સાયનોવિયલ મેમ્બ્રેનને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વોનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે. આ પેશીઓને સુધારવામાં મદદ કરે છે.
ઘૂંટણના દુખાવાથી બચવાના ઉપાયો
સ્ટ્રેચિંગ એક્સરસાઇઝ કરો: ચુસ્ત સ્નાયુઓ નબળા ફોર્મ તરફ દોરી જાય છે, જે દોડતી વખતે ઇજાનું જોખમ વધારે છે. આવી સ્થિતિમાં દોડતા પહેલા સ્ટ્રેચિંગ એક્સરસાઇઝ કરો. આનાથી સ્નાયુઓમાં લવચીકતા વધે છે અને લાંબા સમય સુધી દોડવામાં મદદ મળે છે.
ધીમાથી ઝડપી ચાલ: શરીરને સક્રિય રાખવા અને થાકને ટાળવા માટે, પહેલા ધીમેથી ચાલો અને પછી ઝડપથી ચાલવાનું શરૂ કરો. તેનાથી દોડવાનો સમયગાળો સુધરે છે અને શરીર સક્રિય રહે છે. ખૂબ જ ઝડપથી જવાથી અને વધારે બળ લગાવવાથી ઘૂંટણની સમસ્યા થઈ શકે છે.
તમારા શરીરની ક્ષમતાનું ધ્યાન રાખો: તમારા શરીરની સહનશક્તિ પરવાનગી આપે તેટલી દોડો. તમારા શરીરની ક્ષમતા કરતાં વધુ દોડવાથી શરીરને નુકસાન થવા લાગે છે. આને કારણે, શરીર હંમેશાં થાકેલું અને નબળું રહે છે, જેના કારણે લાંબા ગાળાના લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
ઘૂંટણની સ્લીવ્ઝ પહેરો: તમારા ઘૂંટણને કોઈપણ નુકસાનથી બચાવવા દોડતા પહેલા ઘૂંટણની સ્લીવ્ઝ પહેરવાનું ભૂલશો નહીં. આ દોડતી વખતે પણ પગની ગતિશીલતા જાળવવામાં મદદ કરે છે. આ ઘૂંટણની ખેંચાણ સહિત કોઈપણ પ્રકારના જોખમને અટકાવી શકે છે.
