૧૦ મિનિટની દોડ પૂરી થઈ ગઈ, પણ સંઘર્ષ ચાલુ છે: ડિલિવરી પાર્ટનર્સની વાસ્તવિકતા
શહેરોની જાહોજલાલી અને ચમક વચ્ચે, જ્યારે ગ્રાહકો મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ પર ઓર્ડર આપે છે અને મિનિટોમાં ડિલિવરી સૂચનાઓ જુએ છે, ત્યારે ડિલિવરી ભાગીદારો શેરીઓમાં દોડતા હોવાની વાસ્તવિકતા ઘણીવાર કોઈના ધ્યાનમાં આવતી નથી. સરકારી હસ્તક્ષેપને પગલે, ફાસ્ટ-કોમર્સ કંપનીઓએ તેમના “10-મિનિટ ડિલિવરી” દાવા પાછા ખેંચી લીધા હશે, પરંતુ મોટો પ્રશ્ન એ છે કે: શું આ ખરેખર ડિલિવરી બોય્સ અથવા ગિગ કામદારોનું જીવન સરળ બનાવશે?
ગિગ કામદારો કહે છે કે સમસ્યા ફક્ત ડિલિવરી સમયની નથી, પરંતુ સમગ્ર કમાણી મોડેલની છે. તેમની આવકનો નોંધપાત્ર ભાગ દૈનિક ડિલિવરીની સંખ્યા અને પ્રોત્સાહનો પર આધાર રાખે છે. જો 10-મિનિટની મર્યાદા હટાવવામાં આવે તો પણ, ઝડપથી ડિલિવરી કરવાનો અને વધુ ઓર્ડર લેવાનું દબાણ ઓછું થશે નહીં. ઘણા ડિલિવરી ભાગીદારો જણાવે છે કે દિવસમાં 14-15 કલાક કામ કર્યા પછી પણ, તેમની કમાણી ફક્ત ₹1,500 થી ₹1,600 સુધી મર્યાદિત છે.
પ્રોત્સાહન પ્રણાલી સૌથી વધુ દબાણ ઉભું કરે છે
હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, પશ્ચિમ દિલ્હીમાં કામ કરતા 19 વર્ષીય ડિલિવરી પાર્ટનરને ₹1,200–₹1,500 કમાવવા માટે દરરોજ 35 થી વધુ ડિલિવરી કરવી પડે છે. વધુ પ્રોત્સાહન મેળવવાની દોડમાં, તેમને ઘણીવાર રસ્તાની ખોટી બાજુએ વાહન ચલાવવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે, જેનાથી તેઓ સતત પોતાના જીવને જોખમમાં મૂકે છે.
જોકે કંપનીઓ દાવો કરે છે કે તેમને નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પૂરી કરવાની જરૂર નથી, વાસ્તવિકતા તદ્દન અલગ છે. ચોક્કસ સંખ્યામાં ઓર્ડર પૂર્ણ થાય તો જ પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવે છે. 26 વર્ષીય ડિલિવરી પાર્ટનરના જણાવ્યા મુજબ, ₹440 નું પ્રોત્સાહન મેળવવા માટે, તેમણે પહેલા લગભગ ₹875 ની મૂળ કમાણી અથવા દરરોજ આશરે 40 ડિલિવરી પ્રાપ્ત કરવી આવશ્યક છે. આ જ કારણ છે કે, ડિલિવરીનો સમય લંબાવવામાં આવે તો પણ દબાણ રહે છે.
હડતાળ અને વધતી જતી અસંતોષ
નાતાલ અને નવા વર્ષની પૂર્વ સંધ્યાએ દેશના ઘણા શહેરોમાં મહાકાય કામદારો હડતાળ પર ઉતર્યા હતા. તેઓએ કહ્યું કે લઘુત્તમ વેતનની કોઈ ગેરંટી નથી, ન તો વીમા કે સામાજિક સુરક્ષા જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ. વધુમાં, પ્રોત્સાહન નીતિઓ વારંવાર બદલાતી રહે છે, જે તેમની આવક અને આયોજનને સંપૂર્ણપણે વિક્ષેપિત કરે છે.
થોડી રાહત, પણ ચિંતાઓ પણ
બેંગલુરુ જેવા શહેરોમાં, 10 મિનિટના ડિલિવરી સમયને નાબૂદ કરવાથી કેટલાક ડિલિવરી ભાગીદારોને ચોક્કસપણે રાહત મળી રહી છે. તેઓ કહે છે કે દરેક ઓર્ડર હવે રેસ જેવો નહીં લાગે. જોકે, મુંબઈ અને લખનૌ જેવા શહેરોમાં, ઘણા કામદારોને ડર છે કે આનાથી ઓછા ઓર્ડર મળશે અને તેમની પહેલેથી મર્યાદિત આવકમાં વધુ ઘટાડો થશે.
