Credit Card: દેશમાં ઝડપથી વધી રહ્યું છે ક્રેડિટ કાર્ડ કલ્ચર, પ્રથમ વખત 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુવાનો મોખરે
આજના આધુનિક યુગમાં સમય ખૂબ જ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. એક સમય હતો જ્યારે મોબાઈલ ફોન માત્ર ઘરના વડીલો પાસે જ જોવા મળતો હતો, જ્યારે આજે નાના બાળકો પણ તેનો સહજતાથી ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. બદલાવની આ પ્રક્રિયા માત્ર મોબાઈલ ફોન પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ દેશના નાણાકીય ક્ષેત્રમાં પણ મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. ભારતમાં નવી પેઢી એટલે કે ‘જેન ઝી’ (Gen Z – વર્ષ 1997 થી 2012 વચ્ચે જન્મેલા યુવાનો) ખૂબ જ ઝડપથી ક્રેડિટ કાર્ડ અને લોન કલ્ચર તરફ આકર્ષાઈ રહી છે.
પહેલા જ વર્ષમાં દેવાનો બોજ અને નવો ટ્રેન્ડ
તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, આજની યુવા પેઢી અન્ય વયજૂથોની સરખામણીએ ઘણી ઝડપથી ક્રેડિટ કાર્ડ અને અન્ય લોન પ્રોડક્ટ્સ અપનાવી રહી છે. જોકે, આ ટ્રેન્ડની સાથે એક ચિંતાજનક પાસું પણ સામે આવ્યું છે. આંકડા દર્શાવે છે કે પહેલું ક્રેડિટ કાર્ડ મળ્યાના માત્ર ૩ મહિનાની અંદર જ આશરે ૨૮ ટકા ‘જેન ઝી’ ગ્રાહકો પર ₹૨૫,૦૦૦ થી વધુનું દેવું (બાકી રકમ) થઈ ગયું હતું.
વાત અહીં જ પૂરી નથી થતી; આશરે ૬૯ ટકા યુવાનોએ તો પોતાનું પહેલું ક્રેડિટ કાર્ડ મેળવ્યાના એક જ વર્ષની અંદર બીજી કોઈ ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ અથવા લોન લઈ લીધી હતી. આ નવી પેઢી માત્ર મોજશોખ કે શોપિંગ માટે જ ક્રેડિટ કાર્ડ નથી વાપરી રહી, પરંતુ તેઓ ઈએમઆઈ (EMI) અને અન્ય ફાઈનાન્સિંગ વિકલ્પોનો પણ વ્યાપક ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
ક્રેડિટ કાર્ડની રેસમાં પ્રથમ વખત યુવા પેઢી મોખરે
નાણાકીય અહેવાલોના ચોંકાવનારા આંકડા દર્શાવે છે કે દેશમાં ક્રેડિટ કાર્ડ ધારકોની પ્રોફાઇલ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે:
૩૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના ગ્રાહકો: માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીના ડેટા અનુસાર, દેશમાં પ્રથમ વખત ક્રેડિટ કાર્ડ મેળવનારા કુલ ગ્રાહકોમાંથી ૫૦ ટકા લોકો ૩૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુવાનો હતા.
ગ્રામીણ ભારતની ભાગીદારી: સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે નવું ક્રેડિટ કાર્ડ લેનારાઓમાં ૪૬ ટકા ગ્રાહકો ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાંથી આવે છે.
આ આંકડા સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ડિજિટલ બેન્કિંગ અને ક્રેડિટ કાર્ડનો વ્યાપ હવે માત્ર હાઈ-પ્રોફાઈલ શહેરી લોકો સુધી સીમિત નથી રહ્યો, પરંતુ ભારતના ગામડાઓ સુધી પહોંચી ગયો છે.
એક્ટિવ ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યામાં પાંચ ગણો ઉછાળો
દેશમાં ક્રેડિટ કાર્ડનો ક્રેઝ કઈ હદે વધ્યો છે તેનો અંદાજ કાર્ડની વધતી સંખ્યા પરથી લગાવી શકાય છે. માર્ચ ૨૦૨૬માં ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડ ધરાવતા અનન્ય (Unique) ગ્રાહકોની સંખ્યા ૫.૨ કરોડે પહોંચી ગઈ છે. આ જ ગાળા દરમિયાન, બજારમાં સક્રિય એટલે કે એક્ટિવ ક્રેડિટ કાર્ડ્સની કુલ સંખ્યા ખૂબ જ ઝડપથી વધીને આશરે પાંચ ગણી થઈ ગઈ છે અને ૧૦.૭ કરોડના આંકડાને સ્પર્શી ગઈ છે. આ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે કે સરેરાશ એક ગ્રાહક હવે એક કરતાં વધુ ક્રેડિટ કાર્ડ રાખવાનું પસંદ કરી રહ્યો છે.
નાણાકીય જાગૃતિ અને સાવચેતીની જરૂરિયાત
ક્રેડિટ કાર્ડનો વધતો ઉપયોગ નાના શહેરોના યુવાનોને આર્થિક સ્વતંત્રતા અને કટોકટીના સમયે મદદ ચોક્કસ પૂરી પાડે છે, પરંતુ તેની સાથે જોખમો પણ જોડાયેલા છે. ‘બાય નાઉ, પે લેટર’ (અત્યારે ખરીદો, પછી ચૂકવો) ની આ માનસિકતા જો યોગ્ય નાણાકીય શિસ્ત સાથે ન રાખવામાં આવે, તો યુવાનો નાની ઉંમરે જ દેવાના ચક્રવ્યૂહમાં ફસાઈ શકે છે. ક્રેડિટ કાર્ડનો સ્માર્ટ અને મર્યાદિત ઉપયોગ જ ભવિષ્યના આર્થિક સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત રાખી શકે છે.
