Social Media Ban: બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફ્રાન્સનો ઐતિહાસિક નિર્ણય: ૧૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા બેન
આજના આધુનિક યુગમાં સોશિયલ મીડિયા લોકો વચ્ચે સંપર્ક સાધવાનું અને મનોરંજન મેળવવાનું એક સૌથી સહેલું માધ્યમ બની ગયું છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નાના બાળકો અને કિશોરોમાં સોશિયલ મીડિયાનો ક્રેઝ અભૂતપૂર્વ રીતે વધી ગયો છે, જે તેમના માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પહોંચાડી રહ્યો છે. આ જ સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, હવે ફ્રાન્સ સરકારે દેશના ૧૫ વર્ષથી ઓછી વયના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ (Ban) મૂકવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે.
શા માટે લેવો પડ્યો આ કડક નિર્ણય?
ફ્રાન્સ સરકાર અને દેશની આરોગ્ય એજન્સીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસ અનુસાર, આ પગલું બાળકોના માનસિક અને લાગણીશીલ (Mental & Emotional) સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવા માટે અત્યંત જરૂરી બન્યું હતું. રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે ફ્રાન્સમાં ૧૨ થી ૧૭ વર્ષની વયના લગભગ ૯૦ ટકા બાળકો દરરોજ સ્માર્ટફોન દ્વારા ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરે છે. તેમાંથી અડધાથી વધુ બાળકો રોજના ૨ થી ૫ કલાક જેટલો સમય માત્ર મોબાઈલ સ્ક્રીન સામે વિતાવે છે.
મનોવૈજ્ઞાનિકો અને બાળ આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સોશિયલ મીડિયાનો અતિશય ઉપયોગ બાળકોના આત્મવિશ્વાસને નબળો પાડે છે. તે સિવાય તેમનામાં ચિંતા, એકલતા, ઊંઘની સમસ્યાઓ અને અન્ય નકારાત્મક માનસિક ફેરફારો પણ જોવા મળી રહ્યા છે.
નવો કાયદો કેવી રીતે અને ક્યારથી લાગુ થશે?
ફ્રાન્સ સરકાર દ્વારા ઘડવામાં આવેલા નવા નિયમો અનુસાર આ પ્રતિબંધ તબક્કાવાર રીતે અમલમાં મુકાશે:
સપ્ટેમ્બરથી નવો નિયમ: સપ્ટેમ્બર મહિનાથી ૧૫ વર્ષથી નાની વયના બાળકો કોઈપણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર નવું એકાઉન્ટ (New Account) બનાવી શકશે નહીં.
જાન્યુઆરીથી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ: બાળકોના જે એકાઉન્ટ્સ પહેલાથી જ સક્રિય (Active) છે, તેના પર આગામી જાન્યુઆરી મહિનાથી સંપૂર્ણ રીતે રોક લગાવી દેવામાં આવશે.
આ કડક નિયમો ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram), વોટ્સએપ (WhatsApp), ફેસબુક (Facebook) અને ટીકટોક જેવા તમામ લોકપ્રિય અને જાણીતા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને સમાન રીતે લાગુ પડશે.
સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પર વધશે જવાબદારી
ફ્રાન્સ સરકારના આ કાયદા હેઠળ હવે માત્ર બાળકો જ નહીં પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ચલાવતી કંપનીઓએ પણ પોતાના નિયમોમાં મોટા ફેરફારો કરવા પડશે. કંપનીઓએ વપરાશકર્તાની સાચી ઉંમર ચકાસવા (Age Verification) માટે યોગ્ય અને મજબૂત ટેકનોલોજી સિસ્ટમ બનાવવી પડશે. જો કોઈ પ્લેટફોર્મ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરશે, તો તેની સામે કાનૂની કાર્યવાહી અને ભારે દંડની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે.
વિશ્વના અન્ય દેશોમાં પણ વધી રહી છે આવી જ માંગ
બાળકોને સોશિયલ મીડિયાના દૂષણથી બચાવવાની આ ચળવળ માત્ર ફ્રાન્સ પૂરતી સીમિત નથી. આ અગાઉ વર્ષ ૨૦૨૪ માં, ઓસ્ટ્રેલિયા ૧૬ વર્ષથી ઓછી વયના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર બેન લગાવનારો વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો હતો. ઓસ્ટ્રેલિયામાં નિયમોનું પાલન ન કરતી એજન્સીઓ પર કરોડો રૂપિયાનો દંડ ફટકારવાની કડક જોગવાઈ છે.
