FD Rule: અચાનક પૈસાની જરૂર પડી? FD તોડવાને બદલે અપનાવો આ સ્માર્ટ વિકલ્પ
આજના મોંઘવારીના યુગમાં ખાસ કરીને ખાનગી નોકરી (Private Job) કરતા વ્યક્તિને નિવૃત્તિ (Retirement) પછીના સમયની અને રોજિંદા ખર્ચાઓની ચિંતા સતત સતાવતી હોય છે. આ જ કારણ છે કે મોટાભાગના લોકો નોકરી દરમિયાન જ પોતાની કમાણીમાંથી બચત કરીને યોગ્ય જગ્યાએ રોકાણ કરવાનું શરૂ કરી દે છે.
રોકાણ માટે બજારમાં ઘણા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ ભારતમાં આજે પણ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ને સૌથી સુરક્ષિત અને વિશ્વાસપાત્ર રોકાણ ગણવામાં આવે છે. પરંતુ, જો તમે પણ FD કરાવી છે અને અચાનક નાણાંની જરૂરિયાત ઊભી થાય, તો શું તમે જાણો છો કે પાકતી મુદત (Maturity) પહેલાં FD તોડવાથી તમને કેટલું આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે? ચાલો આ અંગે વિગતવાર સમજીએ.
૧. સમય પહેલાં FD તોડવાથી શું થશે?
જો તમે નક્કી કરેલી મુદત પૂરી થતાં પહેલાં જ તમારી FD બંધ કરો છો, તો બેંક માત્ર તમારી પાસે દંડ (Penalty) વસૂલતી નથી, પરંતુ તમને અપેક્ષિત વ્યાજદરનો લાભ પણ મળતો નથી. તેથી emergency માં FD તોડવાનો નિર્ણય લેતા પહેલાં બેંકના તમામ નિયમો જાણી લેવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
૨. શું સમય પહેલાં FD તોડવાથી વ્યાજ ઓછું મળશે?
હા, ચોક્કસ. જો તમે સમયસર FD પૂરી નથી કરતા, તો બેંક તમને સંપૂર્ણ મુદતનું વ્યાજ ચૂકવતી નથી. બેંક તમને માત્ર એટલા જ સમયનું વ્યાજ આપશે જેટલો સમય તમારી રકમ બેંકમાં જમા રહી હોય.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમે ૩ વર્ષ માટે FD કરાવી હોય, પરંતુ ૧૮ મહિના પછી અચાનક પૈસાની જરૂર પડતાં તમે FD કેન્સલ કરો છો, તો બેંક તમને ૩ વર્ષના ઊંચા વ્યાજદરને બદલે માત્ર ૧૮ મહિના માટે લાગુ પડતા વ્યાજદર મુજબ જ વ્યાજ આપશે.
૩. બેંક કેટલો દંડ (Penalty) વસૂલે છે?
સમય પહેલાં FD તોડવા પર બેંક તમારી પાસે અલગથી પેનલ્ટી પણ લે છે.
સામાન્ય રીતે મોટાભાગની બેંકોમાં ૦.૫ ટકાથી લઈને ૧ ટકા સુધીનો દંડ કાપવામાં આવે છે. આ દંડ બેંક દ્વારા મળવાપાત્ર વ્યાજદરમાંથી ઘટાડી દેવામાં આવે છે. નોંધનીય છે કે પેનલ્ટીના આ દર દરેક બેંક અને ડિપોઝિટની રકમ મુજબ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.
૪. શું FD તોડ્યા વિના કામ ચલાવી શકાય? (વિકલ્પ)
જો અચાનક નાણાકીય કટોકટી આવી પડે, તો તરત જ FD તોડી નાખવાને બદલે અન્ય વિકલ્પો વિશે વિચારવું જોઈએ.
શું તમે જાણો છો કે દેશની લગભગ તમામ બેંકો FD સામે લોન (Loan against FD) અથવા ઓવરડ્રાફ્ટની સુવિધા આપે છે? આ સુવિધાનો ઉપયોગ કરીને તમે તમારી FD ચાલુ રાખી શકો છો અને જરૂરી રોકડ રકમ પણ મેળવી શકો છો. આનાથી તમારું રોકાણ સુરક્ષિત રહેશે અને ભારે નુકસાનથી પણ બચી શકાશે. જોકે, આ લોનના વ્યાજદર અને નિયમો દરેક બેંકમાં અલગ હોય છે, તેથી બેંક શાખાનો સંપર્ક કરીને જ નિર્ણય લેવો.
ખાસ ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
ટેક્સની જોગવાઈ: FD પર મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરપાત્ર (Taxable) હોય છે. તમારા ઇનકમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ તેના પર ટેક્સ લાગુ થાય છે.
પ્રી-મેચ્યોર ક્લોઝર પોલિસી: તમારી બેંકની ‘Pre-mature Closure Policy’ ની શરતો પહેલાંથી જ ધ્યાનથી વાંચી લેવી જોઈએ.
અંતિમ વિકલ્પ: અત્યંત જરૂરિયાત હોય ત્યારે જ FD તોડવાનો વિચાર કરો, નહિતર લોન કે અન્ય વિકલ્પ પસંદ કરવો વધુ ડહાપણભર્યું છે.
