Economic Survey: દેશમાં વધતા વર્કફોર્સને ધ્યાનમાં લેતાં 2030 સુધીમાં બિન-કૃષિ ક્ષેત્રમાં વાર્ષિક સરેરાશ 78.5 લાખ નોકરીઓ ઊભી કરવાની જરૂર છે. સોમવારે સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવેલી 2023-24ની આર્થિક સમીક્ષામાં આ વાત કહેવામાં આવી છે. સમીક્ષા નોકરીઓની સંખ્યાનો વ્યાપક અંદાજ આપે છે. દેશમાં વધતા કર્મચારીઓ માટે આ નોકરીઓ ઊભી કરવાની જરૂર છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કામકાજની ઉંમરના દરેક વ્યક્તિ નોકરીની શોધ કરશે નહીં. તેમાંથી કેટલાક સ્વ-રોજગાર હશે અને કેટલાક નોકરીદાતા પણ હશે.
સમીક્ષામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આર્થિક વૃદ્ધિ નોકરીઓ કરતાં આજીવિકા ઊભી કરવા માટે વધુ છે. આ માટે સરકાર અને ખાનગી ક્ષેત્રે તમામ સ્તરે સંયુક્ત પ્રયાસો કરવા પડશે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વર્કફોર્સમાં કૃષિ ક્ષેત્રનો હિસ્સો ધીમે ધીમે ઘટીને 2047માં 25 ટકા થશે, જે 2023માં 45.8 ટકા હતો. “પરિણામે, ભારતીય અર્થતંત્રને વધતી જતી કર્મચારીઓની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે 2030 સુધીમાં બિન-કૃષિ ક્ષેત્રમાં વાર્ષિક સરેરાશ 78.5 લાખ નોકરીઓનું સર્જન કરવાની જરૂર છે,” સર્વેમાં જણાવાયું છે.
તે સૂચવે છે કે PLI યોજના (5 વર્ષમાં 60 લાખ રોજગાર સર્જન), મિત્ર કપડા યોજના (20 લાખ રોજગાર સર્જન) અને MUDRA જેવી હાલની યોજનાઓ બિન-કૃષિ ક્ષેત્રમાં દર વર્ષે 78.5 લાખ નોકરીઓની માંગમાં પૂરક ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વધતી જતી વર્કફોર્સને સંગઠિત કરવા, એવા ક્ષેત્રોમાં રોજગાર નિર્માણની સુવિધા કે જેઓ કૃષિમાંથી સ્થળાંતર કરી શકે તેવા કામદારોને શોષી શકે અને નિયમિત વેતન/વેતનની રોજગારી ધરાવતા લોકો માટે સામાજિક સુરક્ષા લાભો સુનિશ્ચિત કરવાના પડકારો પણ
મર્યાદિત છે. સમીક્ષા સૂચવે છે કે રાજ્ય સરકારો અનુપાલનનો બોજ ઘટાડીને અને જમીન પરના કાયદામાં સુધારો કરીને રોજગાર સર્જનને વેગ આપી શકે છે.
