સાવધાન! બીજાના નામે સિમ કાર્ડ ખરીદ્યું કે IMEI સાથે છેડછાડ કરી તો 50 લાખનો દંડ અને 3 વર્ષની જેલ: DoT ની કડક ચેતવણી

તમારા નામે કેટલા સિમ ચાલુ છે? જાણો Sanchar Saathi પોર્ટલ પર ચેક કરવાની રીત અને DoT ના નવા નિયમો

દેશમાં સતત વધી રહેલા સાયબર ક્રાઈમ અને ડિજિટલ ફ્રોડના બનાવો પર લગામ કસવા માટે કેન્દ્ર સરકારના દૂરસંચાર વિભાગ (DoT – Department of Telecommunications) દ્વારા દેશવાસીઓ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક એડવાઈઝરી જાહેર કરવામાં આવી છે. DoT એ લોકોને બોગસ અથવા બનાવટી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને સિમ કાર્ડ ખરીદવા સામે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે.

દૂરસંચાર વિભાગે જણાવ્યું છે કે અન્ય કોઈ વ્યક્તિની ઓળખ ચોરી કરીને (Identity Theft) ફેક સિમ કાર્ડ એક્ટિવેટ કરાવવા અથવા મોબાઈલ હેન્ડસેટના IMEI નંબર સાથે કોઈપણ પ્રકારની છેડછાડ કરવા બદલ દોષિત ઠરનાર વ્યક્તિ સામે ₹50 લાખ સુધીનો ભારે દંડ અને 3 વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ 2023 હેઠળ નવી ગાઈડલાઈન્સ જાહેર

દૂરસંચાર વિભાગે સપ્ટેમ્બર 2026માં સિમ કાર્ડ ઈશ્યૂ કરવા અને તેના ઉપયોગ સંબંધિત નવી કડક માર્ગદર્શિકા (Guidelines) બહાર પાડી છે. આ એડવાઈઝરી દેશના નવા ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ 2023 (Telecommunication Act 2023) ના કડક નિયમો હેઠળ જારી કરવામાં આવી છે.

સરકારના આ નવા કાયદા મુજબ:

• ગેરકાયદેસર રીતે બીજાના આઈડી પ્રોફ પર સિમ મેળવવું એ બિન-જામીનપાત્ર ગુનો ગણાશે.

• મોબાઈલના યુનિક ઓળખ ક્રમાંક એટલે કે IMEI (International Mobile Equipment Identity) નંબર બદલવો કે તેની સાથે ટેમ્પરિંગ કરવું ગંભીર અપરાધ છે.

• સાયબર ગુનાઓમાં વપરાતા ફેક સિમ નેટવર્કને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવા માટે સરકાર આ કડક જોગવાઈઓ અમલમાં લાવી રહી છે.

છત્તીસગઢના સાયબર ફ્રોડ કેસ બાદ DoT એ લીધું કડક વલણ

દૂરસંચાર વિભાગ દ્વારા આ કડક એડવાઈઝરી તાજેતરમાં છત્તીસગઢમાં સામે આવેલા એક ગંભીર સાયબર ક્રાઈમ કેસ બાદ બહાર પાડવામાં આવી છે. છત્તીસગઢમાં એક પોઈન્ટ ઓફ સેલ (PoS) એટલે કે સિમ કાર્ડ વેચતા એજન્ટ દ્વારા સામાન્ય નાગરિકોના દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ કરીને ગેરકાયદેસર રીતે 25 બોગસ સિમ કાર્ડ ચાલુ કરી દેવામાં આવ્યા હતા.

આ કૌભાંડ પ્રકાશમાં આવ્યા બાદ દૂરસંચાર વિભાગ અને તમામ મુખ્ય ટેલિકોમ ઓપરેટરોએ તાત્કાલિક પગલાં ભરીને તે ગુનેગાર PoS એજન્ટને સમગ્ર સિસ્ટમમાંથી બ્લેકલિસ્ટ કરી દીધો છે અને તેની સામે કાનૂની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે.

તમારા નામે કેટલા સિમ ચાલુ છે? આ રીતે કરો તાત્કાલિક ચેક

આ ઘટના બાદ દૂરસંચાર વિભાગે દેશના તમામ નાગરિકોને પોતાના નામે જારી થયેલા સિમ કાર્ડ્સનું સ્ટેટસ તાત્કાલિક ચકાસી લેવાની અપીલ કરી છે. જો તમારા નામે કોઈ એવું સિમ કાર્ડ ચાલુ હોય જે તમે જાતે ખરીદ્યું નથી અથવા ઉપયોગ કરતા નથી, તો તેને તાત્કાલિક રિપોર્ટ કરીને બંધ કરાવવું જરૂરી છે.

સરકારે આ માટે ‘સંચાર સાથી’ (Sanchar Saathi) પોર્ટલ અને એપની સુવિધા આપી છે.

તમારા નામે ચાલતા સિમ કાર્ડ તપાસવાની સરળ રીત:

1. સૌપ્રથમ સત્તાવાર Sanchar Saathi પોર્ટલ (sancharsaathi.gov.in) અથવા તેની મોબાઈલ એપ પર જાઓ.

2. ત્યાં ‘Citizen Centric Services’ સેક્શનમાં ‘TAFCOP’ (Know Your Mobile Connections) વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.

3. તમારો 10 અંકનો મોબાઈલ નંબર દાખલ કરો અને કૅપ્ચા (Captcha) કોડ ભરો.

4. તમારા મોબાઈલ પર આવેલો OTP પ્રવિષ્ટ કરી લોગિન કરો.

5. લોગિન થતાં જ સ્ક્રીન પર તમારા આધાર/આઈડી પર રજિસ્ટર્ડ થયેલા તમામ મોબાઈલ નંબરોનું લિસ્ટ દેખાશે.

6. જો લિસ્ટમાં કોઈ એવો નંબર હોય જે તમારો નથી, તો તેને સિલેક્ટ કરી ‘Not My Number’ અથવા ‘Report’ પર ક્લિક કરો.

DoT ની આ ઓનલાઈન સુવિધાથી તમે કોઈપણ સાયબર ગુનામાં તમારા આઈડીના દુરુપયોગને સમયસર અટકાવી શકો છો અને ભવિષ્યની મોટી કાનૂની મુશ્કેલીઓથી બચી શકો છો.