AI Companies: ટેકનોલોજી મહાસત્તાઓ સામસામે: યુએસના ચોરીના આરોપો પર ચીનનો વળતો પ્રહાર, વળતી કાર્યવાહીની આપી ચેતવણી
કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજીની રેસમાં વિશ્વની બે સૌથી મોટી આર્થિક અને તકનીકી મહાસત્તાઓ – અમેરિકા અને ચીન સામસામે આવી ગયા છે. અમેરિકા દ્વારા ચીનની AI કંપનીઓ પર કડક પ્રતિબંધો લાદવાની તૈયારીઓ વચ્ચે ચીને વોશિંગ્ટનને ખુલ્લી ચેતવણી આપી દીધી છે. બેઇજિંગે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જો અમેરિકા તેની ટેક કંપનીઓ સામે કોઈ પણ અન્યાયી કે એકતરફી કાર્યવાહી કરશે, તો ચીન પણ ચૂપ નહીં રહે અને તેનો કડક જવાબ આપશે.
વિવાદનું મુખ્ય કારણ: ‘મોડલ ડિસ્ટિલેશન’ અને ચોરીના આરોપો
આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર એજન્સી રોયટર્સના અહેવાલ અનુસાર, આ તણાવ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે અમેરિકાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ ચીનની આર્ટિફિશિયલી ઇન્ટેલિજન્સ કંપનીઓ પર ગંભીર આરોપો મૂક્યા. વોશિંગ્ટનનો દાવો છે કે ચીની ડેવલપર્સે પોતાના AI સિસ્ટમને ઝડપથી અને સસ્તામાં વિકસાવવા માટે અમેરિકન AI મોડલ્સનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કર્યો છે.
અમેરિકી વહીવટીતંત્રે આક્ષેપ કર્યો છે કે ચીન અમેરિકન બૌદ્ધિક સંપદા (Intellectual Property) અને તકનીકની ચોરી કરી રહ્યું છે, જેનાથી માત્ર આર્થિક નુકસાન જ નથી થતું પરંતુ યુએસની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સામે પણ મોટો ખતરો ઊભો થયો છે. આ આરોપોના આધારે અમેરિકા ચીનની ટેકનોલોજી કંપનીઓ પર નવા વેપાર પ્રતિબંધો (Trade Restrictions) અને કાનૂની તપાસ શરુ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.
ચીનનો વળતો પ્રહાર: ‘AI વર્ચસ્વ’નો આક્ષેપ
અમેરિકાના આ આકરા વલણ સામે ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલયે (Ministry of Commerce) આકરો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. બેઇજિંગે અમેરિકી આરોપોને તદ્દન પાયાવિહોણા અને ખોટા ગણાવીને ફગાવી દીધા છે. ચીને અમેરિકા પર વૈશ્વિક સ્તરે ‘AI ટેકનોલોજીકલ વર્ચસ્વ’ (AI Hegemony) જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
ચીની મંત્રાલયે જણાવ્યું કે અમેરિકા પોતાની ઇજારો જાળવી રાખવા માટે ચીની ટેકનોલોજી પ્રગતિને રોકવાના કાવતરાં કરી રહ્યું છે. જો અમેરિકા ચાઇનીઝ AI કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લેશે, તો ચીન પણ પોતાની સાર્વભૌમત્વ અને વેપારી હિતોની રક્ષા માટે સમાન સ્તરે વળતી કાર્યવાહી (Retaliatory Action) કરશે.
શું છે આ ‘ડિસ્ટિલેશન’ ટેકનોલોજી?
આ સમગ્ર ટેકનોલોજીકલ વિવાદના કેન્દ્રમાં ‘મોડલ ડિસ્ટિલેશન’ (Model Distillation) નામની પદ્ધતિ છે.
સરળ શબ્દોમાં સમજીએ તો: મોડલ ડિસ્ટિલેશન એ AI ટ્રેનિંગની એક એવી ટેકનિક છે જેમાં કોઈ મોટા, જટિલ અને અત્યંત શક્તિશાળી AI મોડલના આઉટપુટ (ડેટા) નો ઉપયોગ કરીને નાના અથવા નવા AI સિસ્ટમને તાલીમ આપવામાં આવે છે.
અમેરિકાનો દાવો: યુએસનું કહેવું છે કે ચીને આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને ખૂબ ઓછા ખર્ચે અને ઓછા સમયમાં અમેરિકન મોડલ્સની નકલ કરીને પોતાના AI તૈયાર કરી લીધા છે.
ચીનની સ્પષ્ટતા: બીજી તરફ ચીને દલીલ કરી છે કે ‘ડિસ્ટિલેશન’ એ ટેકનોલોજી જગતમાં અને વૈશ્વિક AI ઉદ્યોગમાં વપરાતી એક સામાન્ય અને માન્ય પદ્ધતિ છે. તેને ચોરી ગણાવવી એ ટેકનોલોજીકલ વિકાસને અટકાવવા સમાન છે.
સંઘર્ષના બદલે સહયોગની અપીલ
યુએસ સાથે વધતા તણાવ વચ્ચે ચીને પ્રતિબંધો અને ટ્રેડ વૉરની નીતિ છોડીને AI ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે મળીને કામ કરવાની અપીલ પણ કરી છે. બેઇજિંગનું કહેવું છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એ માનવજાતના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલી ટેકનોલોજી છે, તેથી તેને ભૌગોલિક રાજકારણ (Geopolitics) અને પ્રતિબંધોથી દૂર રાખવી જોઈએ.
તજજ્ઞોના મતે, જો આ બંને મહાસત્તાઓ વચ્ચે AI ક્ષેત્રે પ્રતિબંધોનું યુદ્ધ શરૂ થશે, તો તેની અસર સમગ્ર વિશ્વની ટેકનોલોજી સપ્લાય ચેઈન અને નવીન શોધો (Innovations) પર પડશે.
