CBSE થર્ડ લેંગ્વેજ રૂલ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો સ્ટે: “ધોરણ 6 ના બાળકોને બોર્ડ પરીક્ષામાંથી મુક્તિ, શાળાઓમાં જ થશે આંતરિક મૂલ્યાંકન”
કેન્દ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (CBSE) ના ધોરણ 6 ના હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓ માટે સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ સમાચાર આવ્યા છે. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે આ શૈક્ષણિક વર્ષ માટે ધોરણ 6 ના વિદ્યાર્થીઓને ત્રીજી ભાષાની અનિવાર્યતામાંથી મુક્તિ આપી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વર્ષે ધોરણ 6 માં અભ્યાસ કરી રહેલા બાળકોને પણ એ જ છૂટછાટ આપવામાં આવે, જે હાલમાં ધોરણ 7 ના વિદ્યાર્થીઓને મળવાપાત્ર છે.
આ નિર્ણયનો અર્થ એ છે કે આ વર્ષે ધોરણ 6 ના બાળકો ત્રીજી ભાષાનો અભ્યાસ ચોક્કસપણે કરશે, પરંતુ તેનું મૂલ્યાંકન માત્ર શાળા કક્ષાએ જ કરવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, જ્યારે આ વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ 10 માં પહોંચશે, ત્યારે પણ તેમણે ત્રીજી ભાષાની કોઈ બોર્ડ પરીક્ષા આપવી પડશે નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વનો આદેશ અને અમલીકરણની નવી તારીખ
સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશથી હવે સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે CBSE ની નવી ત્રણ ભાષા નીતિ હવે આગામી શૈક્ષણિક સત્ર 2027-28 થી દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવશે. અદાલતમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓમાં રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે નવી નીતિને કારણે લાખો વિદ્યાર્થીઓ પર અચાનક નવી ભાષા શીખવાનું દબાણ આવી ગયું છે. અરજદારોએ કોર્ટનું ધ્યાન દોર્યું હતું કે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં નવી ભાષાઓના પાઠ્યપુસ્તકો પણ ઉપલબ્ધ નથી અને શાળાઓમાં પૂરતા પ્રમાણમાં વિષય શિક્ષકોની પણ ભારે અછત છે.
૨૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ થયેલી સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર વતી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે આશરે ૯૯ ટકા શાળાઓમાં ત્રીજી ભાષાના શિક્ષણ માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરી લેવામાં આવી છે. જોકે, ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ખંડપીઠે ટિપ્પણી કરી હતી કે CBSE ની શાળાઓની વિશાળ સંખ્યાને જોતાં ૧ ટકાનો આંકડો પણ ખૂબ મોટો છે. આથી અદાલતે આ નીતિ ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૭ થી અમલી બનાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
નવી નીતિ હેઠળ ભાષાઓનું માળખું કેવું રહેશે?
સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણય બાદ, જે બાળકો આગામી શૈક્ષણિક વર્ષમાં ધોરણ 6 માં પ્રવેશ લેશે, તેમણે કુલ ત્રણ ભાષાઓ ભણવી પડશે. જેમાં ૨ ભારતીય ભાષાઓ અને ૧ વિદેશી ભાષાનો સમાવેશ થશે. નવી નીતિ હેઠળ અંગ્રેજીને વિદેશી ભાષાની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવી છે. પરિણામે, વ્યવહારિક રીતે મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ અંગ્રેજી ઉપરાંત અન્ય ૨ ભારતીય ભાષાઓનો અભ્યાસ કરશે.
CBSE ની સ્પષ્ટતા અને આંતરિક મૂલ્યાંકનના નિયમો
હાલમાં ધોરણ 7 અને 8 માં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટેની વ્યવસ્થા અંગે સ્પષ્ટતા કરતા CBSE એ જણાવ્યું હતું કે, જો વિદ્યાર્થીઓ અગાઉથી ૨ બિન-ભારતીય ભાષાઓ (જેમ કે અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ) ભણી રહ્યા હોય, તો તેઓ તેને ચાલુ રાખીને ત્રીજી ભાષા (R3) તરીકે કોઈ એક ભારતીય ભાષા પસંદ કરી શકે છે. વર્તમાન ધોરણ 7 થી 10 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે R3 ની કોઈ બોર્ડ પરીક્ષા લેવાશે નહીં.
CBSE એ પોતાના એફિડેવિટમાં વધુમાં જણાવ્યું છે કે, ધોરણ 9 માં R3 ના આંતરિક મૂલ્યાંકન (Internal Assessment) માં નાપાસ થનારા વિદ્યાર્થીઓને પણ ધોરણ 10 માં પ્રોમોટ કરવામાં આવશે. આવા વિદ્યાર્થીઓને પાસ થવા માટે પુનઃ તક આપવામાં આવશે. જોકે, ધોરણ 10 ની બોર્ડ પરીક્ષામાં પાસ થવા માટે શાળા દ્વારા આપવામાં આવેલું R3 પાસ સર્ટિફિકેટ હોવું ફરજિયાત રહેશે.
