મોટર ઇન્સ્યોરન્સ કાયદામાં મહત્વનો ચુકાદો: વીમા કંપનીએ કાર માલિકને ₹૩.૫ લાખનું વળતર અને ₹૧ લાખનો દંડ આપવો પડશે
જો તમારી કારનો અકસ્માત થઈ જાય અને વીમા કંપની ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સમાં ખામી કે ટેકનિકલ કારણ દર્શાવીને ક્લેઇમ ફગાવી દે, તો તેનો અર્થ એ નથી કે કંપનીની જવાબદારી આપમેળે ખતમ થઈ જાય છે. પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગના એક તાજેતરના ચુકાદામાં આવી જ એક મહત્વપૂર્ણ સ્થિતિ સામે આવી છે.
ગ્રાહક આયોગે એચડીએફસી જનરલ ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીની અપીલ ફગાવી દેતાં નીચલી અદાલતના આદેશને જાળવી રાખ્યો છે અને પોલિસીધારકને ₹૩.૫ લાખનું વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત ગ્રાહકને થયેલી માનસિક ત્રાસદી અને પરેશાની બદલ ₹૧ લાખનું વધારાનું વળતર પણ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે.
શું હતો સમગ્ર કાનૂની મામલો?
આ આદેશ ૮ જુલાઈ ૨૦૨૬ના રોજ ગ્રાહક આયોગ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. આ કેસમાં HDFC જનરલ ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીએ પોલિસીધારકનો મોટર ઇન્સ્યોરન્સ ક્લેઇમ ફગાવી દીધો હતો. કંપનીનો દાવો હતો કે અકસ્માત સમયે કાર ચલાવનાર વ્યક્તિ પાસે માન્ય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ નહોતું. કંપનીના મતે ડ્રાઇવર પાસે નાગાલેન્ડથી ઇશ્યુ કરાયેલું બીજું લાઇસન્સ પણ હતું, જે બોગસ કે અમાન્ય હતું અને મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ ૬નું ઉલ્લંઘન હતું.
પોલિસીધારક પાસે સ્કોડા ન્યૂ લોરા (Skoda New Laura) કાર હતી. કારનો વીમો ₹૬.૯૫ લાખની ઇન્સ્યોર્ડ ડિકલેર્ડ વેલ્યુ (IDV) પર લેવામાં આવ્યો હતો. ઓક્ટોબર ૨૦૧૪માં કારનો ગંભીર અકસ્માત થયો હતો. ઓથોરાઇઝ્ડ સ્કોડા સર્વિસ સેન્ટરે કારના રિપેરિંગનો ખર્ચ આશરે ₹૫.૨૮ લાખ દર્શાવ્યો હતો. પોલિસીધારકે ક્લેઇમ રજૂ કર્યો ત્યારે કંપનીએ લાઇસન્સની ખામી બતાવીને રૂપિયો પણ ચૂકવવાની ના પાડી દીધી હતી.
બે લાઇસન્સ હોવાથી વીમા કંપનીની જવાબદારી ખતમ નથી થતી
આ મામલે ગ્રાહક આયોગે અત્યંત સ્પષ્ટ અને સીમાચિહ્નરૂપ અવલોકન કર્યું હતું. આયોગે જણાવ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે એક કરતાં વધુ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ હોય, તો તે મોટર વહીકલ એક્ટનું ઉલ્લંઘન હોઈ શકે છે અને તેના માટે સંબંધિત વ્યક્તિ સામે કાનૂની કાર્યવાહી કે શિક્ષા થઈ શકે છે.
પરંતુ માત્ર આ જ એક આધાર પર વીમા કંપની પોલિસીધારકનો કાયદેસરનો ક્લેઇમ રદ કરી સકે નહીં. આયોગે સ્પષ્ટ કર્યું કે ડ્રાઇવરે કરેલો નિયમભંગ અને કાર માલિકની વીમા પોલિસીની શરતોનું ઉલ્લંઘન—આ બંને સાવ અલગ બાબતો છે. ડ્રાઇવરની ભૂલ માટે કાર માલિકના વીમા ક્લેઇમને સંપૂર્ણપણે નકારી શકાય નહીં.
વીમા કંપનીએ હવે કેટલું વળતર ચૂકવવું પડશે?
ગ્રાહક આયોગના આદેશ અનુસાર:
મુખ્ય વળતર: વીમા કંપનીએ પોલિસીધારકને ₹૩.૫ લાખ ચૂકવવા પડશે.
વ્યાજ દર: આ રકમ પર ૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૬થી વાર્ષિક ૬% લેખે વ્યાજ ચૂકવવાનું રહેશે.
પેનલ્ટી શરત: જો કંપની ૪૫ દિવસની અંદર આ રકમ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ રહેશે, તો વ્યાજનો દર વધીને વાર્ષિક ૯% થઈ જશે.
માનસિક વળતર: ગ્રાહકને થયેલી માનસિક પરેશાની અને કાનૂની લડાઈના ખર્ચ પેટે ₹૧ લાખ અલગથી ચૂકવવા પડશે.
જોકે, આયોગે પોલિસીધારક દ્વારા માંગવામાં આવેલી પૂરેપૂરી ₹૬.૯૫ લાખની IDV રકમ મંજૂર કરી નહોતી અને વાહનના ઘસારાને ધ્યાનમાં રાખીને ₹૩.૫ લાખ વ્યાજબી ગણ્યા હતા.
વાહન માલિકો અને પોલિસીધારકો માટે મહત્ત્વનો સબક
આ નિર્ણયથી તમામ વાહન માલિકો માટે મોટો સંદેશો મળે છે કે જો વીમા કંપની માત્ર ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સની ટેકનિકલ ખામી કે અમાન્યતાનું બહાનું બતાવીને ક્લેઇમ રિજેક્ટ કરે, તો ગ્રાહક અદાલતના દરવાજા ખટખટાવી શકાય છે.
કાર માલિકોએ પણ પોતાના ડ્રાઇવરનું લાઇસન્સ ચકાસવું જોઈએ. જો વીમા કંપની ક્લેઇમ ફગાવે (Rejection Letter મોકલે), તો ગ્રાહકે તેના કારણો અને સર્વેયરના રિપોર્ટનો કાળજીપૂર્વક અભ્યાસ કરીને યોગ્ય કાનૂની પગલાં ભરવાં જોઈએ.
