UPI નો નવો ધડાકો: Bank of America અને Zelle સાથે મળીને અમેરિકામાં આપશે ક્રોસ-બોર્ડર પેમેન્ટ સુવિધા
ભારતનું લોકપ્રિય ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ યુપીઆઈ (UPI) હવે વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની મજબૂત પકડ જમાવી રહ્યું છે. સિંગાપુર, યુએઈ અને ફ્રાન્સ જેવા દેશો બાદ હવે UPI અમેરિકામાં પણ પોતાની સેવાઓ વિસ્તૃત કરવાની દિશામાં મોટું કદમ ઉઠાવી રહ્યું છે. આ યોજના અંતર્ગત બેંક ઓફ અમેરિકા (Bank of America) અમેરિકાના પ્રખ્યાત પેમેન્ટ નેટવર્ક ‘ઝેલ’ (Zelle) સાથે UPI ને જોડવા માટે એક વિશેષ પાઇલટ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અમેરિકાથી ભારત નાણાં ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રક્રિયાને અત્યંત ઝડપી, સુરક્ષિત અને સરળ બનાવવાનો છે. ખાસ કરીને અમેરિકામાં સ્થાયી થયેલા ભારતીયો, વિદ્યાર્થીઓ અને નોકરીયાત વર્ગ માટે આ નિર્ણય અત્યંત લાભદાયી સાબિત થશે.
2026 ના અંત સુધીમાં પાઇલટ પ્રોજેક્ટ શરૂ થવાની શક્યતા
રિપોર્ટ અનુસાર, આ ક્રાંતિકારી પ્રોજેક્ટ હાલમાં તેના પ્રારંભિક અને પાઇલટ સ્ટેજ પર છે. જો બધું જ યોજના મુજબ આગળ વધશે, તો આ સિસ્ટમની પ્રારંભિક સેવાઓ 2026 ના અંત સુધીમાં શરૂ થઈ જવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. જો આ સિસ્ટમ સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નાણાંની આપ-લે ક્ષેત્રે એક નવો અધ્યાય શરૂ થશે. અગાઉ વિદેશથી પૈસા મોકલવામાં જે દિવસો લાગતા હતા અને ભારે પ્રોસેસિંગ ફી ચૂકવવી પડતી હતી, તે સમસ્યામાંથી લોકોને કાયમી મુક્તિ મળી શકે છે.
અમેરિકાથી ભારતમાં અબજો ડોલરનું રેમિટન્સ
ભારતમાં વિદેશથી આવતા નાણાં (રેમિટન્સ) નો સૌથી મોટો સ્ત્રોત હાલમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 ના આંકડાઓ અનુસાર, ભારતને કુલ 135.46 અબજ ડોલરનું વિદેશી રેમિટન્સ મળ્યું હતું, જેમાંથી માત્ર અમેરિકાથી જ અંદાજે 37 અબજ ડોલર આવ્યા હતા. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે નાણાકીય વ્યવહારોનું પ્રમાણ કેટલું વિશાળ છે. આવા સંજોગોમાં UPI અને Zelle વચ્ચેનું કનેક્શન બંને દેશો વચ્ચેની નાણાકીય લેવડ-દેવડને વધુ મજબૂત અને પારદર્શી બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
Zelle-UPI બ્રિજ કેવી રીતે કામ કરશે?
આ ટેકનોલોજીકલ કનેક્શન માટે Zelle નેટવર્ક ઓપરેટર ‘અર્લી વોર્નિંગ સર્વિસીસ’ (Early Warning Services) સાથે મળીને કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. Zelle એ અમેરિકામાં પીઅર-ટુ-પીઅર (P2P) પેમેન્ટ માટે વપરાતું ટોચનું ડિજિટલ નેટવર્ક છે, જ્યારે UPI ભારતની મુખ્ય રિયલ-ટાઇમ પેમેન્ટ સિસ્ટમ છે.
આ બંને સિસ્ટમને જોડતો ‘બ્રિજ’ સરહદ પારના (Cross-border) પેમેન્ટ્સને સરળ બનાવશે. જોકે, અહીં એ સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે આ કનેક્શનનો અર્થ એવો નથી કે ભારતીય UPI એપ અમેરિકાની સ્થાનિક દુકાનોમાં સીધી રીતે ચાલવા લાગશે. પરંતુ, યુએસ બેંક એકાઉન્ટમાંથી સીધા ભારતીય બેંક એકાઉન્ટમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રક્રિયા રીયલ-ટાઇમ અને ઓછી ખર્ચાળ બની જશે. આ પહેલથી વૈશ્વિક ફિનટેક ક્ષેત્રે ભારતનું વર્ચસ્વ ફરી એકવાર સાબિત થશે.
