ATF Price: ફ્લાઇટના ટિકિટના ભાવ સ્થિર રાખવા સરકારની કવાયત: ₹10,000 કરોડની પ્રાઇસ સ્ટેબિલાઇઝેશન સ્કીમ શું છે?
એર ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં ફેરફાર: મંગળવાર, 9 જૂન 2026 ના રોજ સરકારે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં 10% નો વધારો કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ ભાવવધારા સાથે, સરકારની મહત્વાકાંક્ષી ‘પ્રાઇસ સ્ટેબિલાઇઝેશન સ્કીમ’ (ભાવ સ્થિરીકરણ યોજના) નો અમલ શરૂ થઈ ગયો છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક તેલ બજારમાં થતી અસ્થિરતા સામે ઘરેલું એરલાઇન કંપનીઓને સુરક્ષા પ્રદાન કરવાનો અને મુસાફરો પર ભાડાના વધારાનો બોજ ઘટાડવાનો છે.
શું છે આ યોજના અને કેવી રીતે કામ કરશે?
આ યોજના હેઠળ, ભારતીય એરલાઇન કંપનીઓને આગામી 3 વર્ષ સુધી નક્કી કરેલા ભાવે ATF મેળવવાનો વિકલ્પ આપવામાં આવ્યો છે. આ સ્વૈચ્છિક યોજનાનો લાભ લેનારી એરલાઇન્સને હવે અંદાજે ₹115 પ્રતિ લિટર (દિલ્હીમાં) ના દરે ઇંધણ મળશે, જ્યારે અગાઉ આ ભાવ ₹104.927 પ્રતિ લિટર હતો.
બેઝ પ્રાઇસ અને વાસ્તવિક ભાવ: યોજના હેઠળ બેઝ પ્રાઇસ ₹86.32 પ્રતિ લિટર નક્કી કરવામાં આવી છે. તેમાં એરપોર્ટ ફી, ટેક્સ અને ઓઇલ કંપનીઓના માર્જિન ઉમેરતા અલગ-અલગ શહેરોમાં ભાવ આ મુજબ રહેશે:
દિલ્હી: ₹115 પ્રતિ લિટર
મુંબઈ: ₹114.5 પ્રતિ લિટર
ચેન્નાઈ: ₹139 પ્રતિ લિટર
વિકલ્પ: જે એરલાઇન્સ આ યોજનામાં જોડાશે નહીં, તેમણે બજારના ભાવ ચૂકવવા પડશે, જે હાલમાં લગભગ ₹142 પ્રતિ લિટર ચાલી રહ્યા છે.
₹10,000 કરોડનું ફંડ અને સરકારી સહાય
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે આ યોજના માટે ₹10,000 કરોડના ફંડને મંજૂરી આપી છે. આ કોઈ સબસિડી નથી, પરંતુ એક આર્થિક સુરક્ષા માળખું છે. જો વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ બેઝ પ્રાઇસ કરતા વધી જાય, તો સરકાર ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને વ્યાજમુક્ત એડવાન્સ આપીને તે તફાવતની ભરપાઈ કરશે. જ્યારે ભાવ ઘટે અને ગ્રાહકોને નફો મળે, ત્યારે તે વધારાની રકમ ઓઇલ કંપનીઓ પાસેથી વસૂલીને ભારતની સંચિત નિધિમાં જમા કરવામાં આવશે.
શા માટે આ યોજના જરૂરી હતી?
એરલાઇન કંપનીઓના કુલ સંચાલન ખર્ચ (Operational Cost) માં ATF નો હિસ્સો લગભગ 40% જેટલો હોય છે. જો તેલના ભાવ અચાનક આસમાને પહોંચે, તો આ ખર્ચ 60% સુધી પહોંચી શકે છે. મે મહિનામાં ATF ના ભાવ ₹142 પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી ગયા હતા, જેના કારણે એરલાઇન્સ પર ભારે દબાણ આવ્યું હતું અને ટિકિટના ભાવમાં ધરખમ વધારો કરવો પડ્યો હતો. આ સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે સરકાર આ વ્યવસ્થા લઈને આવી છે.
મુસાફરોને શું ફાયદો થશે?
આ યોજનાનું સૌથી મોટું લક્ષ્ય ભાડાની અસ્થિરતા ઘટાડવાનું છે. જ્યારે એરલાઇન્સને ઇંધણના ભાવ સ્થિર મળે છે, ત્યારે તેઓ ટિકિટના ભાવમાં વારંવાર મોટા ફેરફારો કરવાનું ટાળી શકે છે. આનાથી મુસાફરોને લાંબા ગાળા માટે ટિકિટના ભાવમાં સ્થિરતા મળી શકે છે અને મુસાફરી ખર્ચ પર અંકુશ રાખી શકાય છે.
