હૈદરાબાદના નિઝામઃ 77 વર્ષ પહેલા નિઝામની કુલ સંપત્તિ અંદાજે 17.5 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી. TIME મેગેઝિને નિઝામને પહેલા પાના પર સ્થાન આપ્યું અને તેમને વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ જાહેર કર્યા.
હૈદરાબાદના નિઝામઃ આઝાદીના સમયે એટલે કે વર્ષ 1947માં હૈદરાબાદના નિઝામ નવાબ મીર ઉસ્માન અલી ખાનને માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ માનવામાં આવતા હતા. 77 વર્ષ પહેલા નિઝામની કુલ સંપત્તિ અંદાજે 17.5 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી. પ્રખ્યાત ઈતિહાસકારો ડોમિનિક લેપિયર અને લેરી કોલિન્સ તેમના પ્રખ્યાત પુસ્તક ‘ફ્રીડમ એઈડ મિડનાઈટ’માં લખે છે કે આઝાદી સમયે હૈદરાબાદના નિઝામ પાસે 2 મિલિયન પાઉન્ડથી વધુ રોકડ હતી. નિઝામના મહેલમાં નોટોના બંડલો અખબારમાં લપેટીને દુપટ્ટામાં રાખવામાં આવતા હતા.
‘જેકબ’ પેપરવેટ તરીકે હીરાનો ઉપયોગ કરે છે
- પ્રખ્યાત ટાઈમ મેગેઝીને તેના ફેબ્રુઆરી 1937ના અંકમાં નિઝામને પહેલા પાના પર સ્થાન આપ્યું અને તેને વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ જાહેર કર્યા. નિઝામના મહેલમાં દરેક જગ્યાએ લાખો રૂપિયાની ધૂળ ભેગી થઈ રહી હતી. દર વર્ષે, ઉંદરો કેટલાંક હજાર પાઉન્ડની નોટો ઉપાડી લેતા હતા, જેનો હિસાબ કરી શકાતો નથી. કોલિન્સ અને લેપિયર લખે છે કે પ્રખ્યાત ‘જેકબ’ હીરાને નિઝામના મહેલમાં તેમના ડેસ્કના ડ્રોઅરમાં રાખવામાં આવ્યો હતો.
આ કિંમતી હીરાનું કદ લીંબુ જેટલું હતું અને તે 280 કેરેટનું હતું, પરંતુ નિઝામ આ હીરાનો પેપર વેઇટ તરીકે ઉપયોગ કરતા હતા.
મહેલમાં હીરા અને મોતી પથરાયેલા હતા
- કોલિન્સ અને લેપિયરે તેમના પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે નિઝામના બગીચામાં વિવિધ સ્થળોએ, સોનાની ઇંટોથી ભરેલી ટ્રકો ઝાડીઓ વચ્ચે પાર્ક કરવામાં આવી હતી. સ્થિતિ એવી હતી કે મહેલમાં હીરા અને ઝવેરાત રાખવા માટે જગ્યા બચી ન હતી. નીલમ, પોખરાજ, હીરા, મોતી જમીન પર કોલસાની જેમ વેરવિખેર પડેલા હશે. તે સમયે હૈદરાબાદના નિઝામ પાસે એટલા બધા મોતી હતા કે લંડનના પિકાડિલી સર્કસની તમામ ફૂટપાથ તેમનાથી ઢંકાયેલી હશે.
કંજૂસ માટે કુખ્યાત
- નિઝામ હૈદરાબાદ મીર ઓસ્માન અલી (મીર ઓસ્માન અલી ખાન) જેટલા જ ધનવાન હતા તેટલા જ તે પોતાની કંજુસતા માટે કુખ્યાત હતા. “ફ્રીડમ એટ મિડનાઈટ” મુજબ, નિઝામ પાસે એક સમયે 200 લોકોને ખવડાવવા માટે પૂરતા સોનાના વાસણો હતા, પરંતુ તેની કંજૂસ એવી હતી કે તે પોતે ટીનના વાસણોમાં ખોરાક લેતો હતો. તે ઘણીવાર તે જ ગંદા સુતરાઉ પાયજામા પહેરતો હતો અને તેના પગમાં ખૂબ જ નબળી ગુણવત્તાના જૂતા હતા.
એક બુઝાયેલી સિગારેટ પણ છોડી ન હતી
- નિઝામની કંજૂસાઈની સ્થિતિ એવી હતી કે જે કોઈ તેને મળવા આવે અને એશટ્રેમાં એક ઓલવાઈ ગયેલી સિગારેટ છોડી દે, નિઝામ પાછળથી તેને અજવાળે અને પીવાનું શરૂ કરી દે. ઈતિહાસકારોના મતે, તે સમયે એક પરંપરા હતી કે મોટા અમીર લોકો અને જમીનદારો તેમના રાજાને એક અશરફીની શ્રદ્ધાંજલિ આપતા હતા. બાદમાં તે અશરફીને સ્પર્શ કરીને બાદશાહ તેને પરત કરી દેતો હતો, પરંતુ હૈદરાબાદના નિઝામ તેનાથી વિપરિત હતા. જો કોઈ વ્યક્તિ નિઝામને શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે અશરફી આપે તો તે તેને છીનવીને પોતાની પાસે રાખતો.
- નિઝામ (મીર ઉસ્માન અલી ખાન)નો બેડરૂમ ઝૂંપડપટ્ટીના ઓરડા જેવો લાગતો હતો. એમાં એક તૂટેલી પથારી પડી હતી. ત્રણ ખુરશીઓ અને ફર્નિચરના થોડા ટુકડા સિવાય કંઈ નહોતું. સર્વત્ર કરોળિયાનાં જાળાં હતાં અને એક અપ્રિય ગંધ હતી. નિઝામનો ઓરડો વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર તેની વર્ષગાંઠ પર સાફ કરવામાં આવતો હતો.
- ઓસ્માન અલી ખાનની કિંમત કેટલી છે?, જેકબ હીરા, જેકબ હીરા, નિઝામ હૈદરાબાદ, હૈદરાબાદ નિઝામ, મીર ઉસ્માન અલી ખાન, હૈદરાબાદ નિઝામની મિલકત, હૈદરાબાદના નિઝામનું મૃત્યુ કેવી રીતે થયું? મીર ઉસ્માન અલીના અંતિમ સંસ્કારમાં ભીડ ઉમટી.
અંગ્રેજોને 25 મિલિયન પાઉન્ડ આપ્યા
- આઝાદી સમયે, નિઝામ હૈદરાબાદ મીર ઉસ્માન અલી ખાન ભારતના એકમાત્ર શાસક હતા જેમને બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા “ઉત્તમ ઉચ્ચતા” નો ખિતાબ આપવામાં આવ્યો હતો. અંગ્રેજોએ નિઝામને આ ખિતાબ એટલા માટે આપ્યો હતો કારણ કે તેણે પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધમાં બ્રિટિશ સરકારના યુદ્ધ ભંડોળમાં 25 મિલિયન પાઉન્ડની રકમ દાનમાં આપી હતી. હૈદરાબાદના નિઝામ મીર ઉસ્માન અલી તે દિવસોમાં બ્રિટિશ સરકારના સૌથી વફાદાર મિત્ર ગણાતા હતા.
અફીણનું વ્યસન હતું, હંમેશા એક ડર રહેતો હતો
- નિઝામ હૈદરાબાદને વારંવાર ડર લાગતો હતો કે કોઈ તેને ઝેર આપીને મારી નાખશે અને તેની સંપત્તિ પર કબજો કરી લેશે. સાડા પાંચ ફૂટ ઊંચા નિઝામ હંમેશા સોપારી ચાવતા હતા અને તેના દાંત લગભગ સડી ગયા હતા.
- કોલિન્સ અને લેપિયર લખે છે કે નિઝામ જ્યાં પણ ગયો ત્યાં તે પોતાની સાથે ફૂડ ટેસ્ટર લઈ ગયો. પહેલા તે ભોજનનો સ્વાદ ચાખશે, ત્યારબાદ જ નિઝામ તેને સ્પર્શ કરશે.
