AirPods: સતત ઈયરબડ્સ વાપરવાથી થઈ શકે છે કાયમી બહેરાશ! જાણો એક્સપર્ટ્સ કેમ આપે છે ‘60-60 Rule’ અપનાવવાની સલાહ
આજના આધુનિક યુગમાં વાયરલેસ ઈયરબડ્સ અને એરપોડ્સ (AirPods) લોકોની રોજીંદી જિંદગીનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની ગયા છે. ઓફિસનું કામ હોય, મુસાફરી હોય કે સંગીત સાંભળવું હોય, લોકો કલાકો સુધી કાનમાં બડ્સ લગાવીને રાખે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ઈયરબડ્સનો અયોગ્ય અને સતત ઉપયોગ તમારા કાનની સાંભળવાની ક્ષમતાને કાયમી ધોરણે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે? ઓડિયોલોજી એક્સપર્ટ્સના મતે, એરપોડ્સ વાપરતી વખતે એક ખાસ નિયમનું પાલન કરવું જોઈએ, જેને ’60-60 રૂલ’ કહેવામાં આવે છે.
શું છે આ ’60-60 રૂલ’?
’60-60 રૂલ’ એ નિષ્ણાતો દ્વારા કાનની શ્રવણ શક્તિને સુરક્ષિત રાખવા માટે બનાવવામાં આવેલો એક ખૂબ જ સરળ પરંતુ અસરકારક નિયમ છે. આ નિયમમાં મુખ્ય બે બાબતો સમાવિષ્ટ છે:
૧. ૬૦% વોલ્યુમ: ઈયરબડ્સમાં ઓડિયો સાંભળતી વખતે સાઉન્ડ લેવલ ક્યારેય પણ મહત્તમ (Maximum) વોલ્યુમના ૬૦ ટકાથી વધુ ન રાખવું જોઈએ. ૨. ૬૦ મિનિટનો સમય: સતત ૬૦ મિનિટ (૧ કલાક)થી વધુ સમય માટે ઈયરબડ્સનો ઉપયોગ ન કરવો. ૧ કલાક પૂરો થયા પછી કાનને ઓછામાં ઓછો ૧૫ થી ૨૦ મિનિટનો વિરામ (બ્રેક) આપવો.
આ નિયમનો મુખ્ય હેતુ કાનના પડદા પર પડતા સતત સાઉન્ડ પ્રેશરને ઘટાડવાનો છે.
કાન માટે કેટલો સાઉન્ડ લેવલ જોખમી છે?
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય રીતે ૮૫ ડેસિબલ (dB) સુધીનો અવાજ કાન માટે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. પરંતુ અવાજની તીવ્રતા જેમ જેમ વધે છે, તેમ કાનના આંતરિક ભાગો પર વધારે પડતું દબાણ આવવા લાગે છે.
આજના સમયના એરપોડ્સ અને અન્ય પ્રીમિયમ ઈયરબડ્સ ફુલ વોલ્યુમ પર ૧૦૦ ડેસિબલથી પણ વધુ અવાજ પેદા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આટલી તીવ્રતા ધરાવતો અવાજ માત્ર થોડી જ મિનિટોમાં કાનના કોષોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
લાંબા ગાળે થઈ શકે છે કાયમી બહેરાશ (Permanent Hearing Loss)
વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO)ના એક અહેવાલ મુજબ, વિશ્વભરમાં કરોડો યુવાનો અતિશય તીવ્ર અવાજમાં સંગીત સાંભળવાની આદતને કારણે બહેરાશનું જોખમ ભોગવી રહ્યા છે.
આપણા કાનની અંદર અત્યંત સંવેદનશીલ અને સૂક્ષ્મ હેયર સેલ્સ (Hair Cells) આવેલા હોય છે, જે અવાજના તરંગોને મગજ સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરે છે. જો સતત મોટા અવાજે ઓડિયો સાંભળવામાં આવે તો આ સેલ્સ કાયમી ધોરણે નાશ પામે છે. એકવાર આ કોષો ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ જાય પછી તેને કુદરતી કે તબીબી રીતે ફરી સાજા કરી શકાતા નથી, જેનાથી વ્યક્તિ કાયમી બહેરાશનો શિકાર બની શકે છે.
એરપોડ્સ વાપરતી વખતે આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
જો તમે દૈનિક ધોરણે એરપોડ્સ કે ઈયરબડ્સનો ઉપયોગ કરો છો, તો કાનની સુરક્ષા માટે નીચે આપેલી બાબતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:
તમારા સ્માર્ટફોન કે આઈફોનમાં ‘Headphone Safety’ ફીચર ચાલુ રાખીને મહત્તમ વોલ્યુમ લિમિટ સેટ કરો.
જો ડિવાઈસ દ્વારા હાઈ વોલ્યુમની ચેતવણી આપવામાં આવે તો તેને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો.
દર એક કલાકના સતત ઉપયોગ પછી ઈયરબડ્સ કાઢીને કાનને આરામ આપો.
અવાજ વાળા વાતાવરણમાં વોલ્યુમ વધારવાને બદલે ‘Active Noise Cancellation’ (ANC) વાળા હેડફોનનો ઉપયોગ કરો.
રાત્રે ઊંઘતી વખતે કે સતત કલાકો સુધી કાનમાં ઈયરબડ્સ ભરાવી રાખવાની આદત છોડો.
