ભારતમાં AI કૌભાંડો વધી રહ્યા છે: વોઇસ ક્લોનિંગ અને ડીપફેક્સ મિનિટોમાં પૈસા ખતમ કરી રહ્યા છે
ભારતમાં AI ટેકનોલોજી હવે સાયબર ક્રાઇમનો નવો ચહેરો બની ગઈ છે. વોઇસ ક્લોનિંગ, ડીપફેક અને OTP છેતરપિંડી જેવા કૌભાંડો મિનિટોમાં લોકોના મહેનતથી કમાયેલા પૈસા ખતમ કરી રહ્યા છે.
હૈદરાબાદની મહિલા સાથે 1.97 લાખ રૂપિયાની છેતરપિંડી
માર્ચમાં, હૈદરાબાદની 72 વર્ષીય મહિલા ગુંડાઓનો ભોગ બની હતી. તેણીને અમેરિકામાં રહેતા એક સંબંધીના નામે WhatsApp પર એક સંદેશ મળ્યો અને તેને પૈસાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત વિશે કહેવામાં આવ્યું. જ્યારે મહિલાએ ફોન કર્યો ત્યારે ફોન પર તે જ અવાજ સંભળાયો. તેણીએ Google Pay દ્વારા પૈસા મોકલ્યા. બાદમાં જાણવા મળ્યું કે આ બધું AI વોઇસ ક્લોનિંગ છેતરપિંડી છે.
પોલીસ ચેતવણી
સાયબર પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, આવા કિસ્સાઓ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. તેઓએ સલાહ આપી છે કે –
- જો અચાનક પૈસાની માંગ થાય, તો વિડિઓ કોલ દ્વારા તેની પુષ્ટિ કરો.
- વોટ્સએપ પર ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન સક્ષમ કરો.
- કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિની તાત્કાલિક જાણ cybercrime.gov.in અથવા 1930 હેલ્પલાઇન પર કરો.
ચોંકાવનારા આંકડા
- મેકાફીના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં 83% પીડિતોને AI વોઇસ કૌભાંડમાં નાણાકીય નુકસાન થયું છે.
- 48% લોકોએ 50,000 રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન કર્યું છે.
- 69% ભારતીયોને વાસ્તવિક અને નકલી અવાજો વચ્ચે તફાવત કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
- 47% ભારતીયો કાં તો પોતે ભોગ બન્યા હતા અથવા તેમના પરિચિતો કોઈને કોઈ રીતે ફસાઈ ગયા હતા.
સૌથી સામાન્ય AI કૌભાંડો
- વોઇસ ક્લોનિંગ કોલ્સ અને સંદેશાઓ
- OTP અને ફિશિંગ છેતરપિંડી
- ડીપફેક વિડિઓ કૉલ્સ અને ઇમેઇલ્સ
- ડિજિટલ ધરપકડ અને નકલી પોલીસ કૉલ્સ
- નકલી લોન એપ્લિકેશન્સ અને રોકાણ પ્લેટફોર્મ
- રોમાન્સ કૌભાંડો અને ડીપફેક બ્લેકમેલ
આ કૌભાંડો કેમ સફળ થાય છે?
નિષ્ણાતોના મતે, AI છેતરપિંડી ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે કારણ કે તે વિશ્વાસ, ડર અને ઉતાવળ જેવા માનવ મનોવિજ્ઞાનને લક્ષ્ય બનાવે છે. છેતરપિંડી કરનારાઓ ઇન્ટરનેટ પરથી ડેટા લઈને નકલી અવાજો અને વિડિઓઝ તૈયાર કરે છે અને પછી કૉલ્સ, ઇમેઇલ્સ અથવા વિડિઓ કોન્ફરન્સ દ્વારા વિશ્વાસની ખાતરી આપે છે.
સુરક્ષા પગલાં
- ક્યારેય OTP, પાસવર્ડ અથવા લોગિન વિગતો શેર કરશો નહીં.
- શંકાસ્પદ સંદેશાઓ/કોલ્સ પર તાત્કાલિક વિશ્વાસ ન કરો.
- સોશિયલ મીડિયા પર ઓછી વ્યક્તિગત માહિતી અને ફોટા શેર કરો.
- ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન અને વિશ્વસનીય સુરક્ષા એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ કરો.
- જો તમે કોઈપણ કૌભાંડનો ભોગ બનો છો, તો તાત્કાલિક ફરિયાદ નોંધાવો અને પુરાવા સુરક્ષિત રાખો.
