વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષવા સરકારનો મોટો પ્લાન? LTCG અને STT ટેક્સમાં થઈ શકે છે ફેરફાર!
ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા સતત વેચવાલી કરવામાં આવી રહી છે. તેના કારણે બજારમાં દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં વિદેશી રોકાણકારોને ફરી ભારતીય બજાર તરફ આકર્ષવા માટે લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન એટલે કે LTCG ટેક્સ અને સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT)માં ફેરફાર કરવાની ચર્ચા શરૂ થઈ છે. બજાર સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોએ સરકાર સમક્ષ ટેક્સમાં રાહત આપવા માટે અનેક સૂચનો રજૂ કર્યા છે.
LTCG ટેક્સમાં ફેરફારની કેમ થઈ રહી છે ચર્ચા?
ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI)ની ભાગીદારી ઘટી રહી છે અને સતત વેચવાલીના કારણે બજાર પર દબાણ વધી રહ્યું છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નાણાં મંત્રાલયના અધિકારીઓએ કેપિટલ માર્કેટ સાથે જોડાયેલા વરિષ્ઠ નિષ્ણાતો સાથે બેઠક કરી હતી. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ બેઠકમાં LTCG અને STTમાં ફેરફાર અંગે વિવિધ સૂચનો સાંભળવામાં આવ્યા હતા. નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પણ રોકાણકારોની ટેક્સ સંબંધિત ચિંતાઓ પર વિચાર કરવાની વાત કરી છે.
LTCG ટેક્સમાં રાહત માટે સરકાર સમક્ષ ત્રણ વિકલ્પ
બજારના નિષ્ણાતોએ સરકાર સમક્ષ મુખ્યત્વે ત્રણ વિકલ્પ રજૂ કર્યા છે. પ્રથમ વિકલ્પમાં ઇક્વિટી રોકાણ પર લાગતો LTCG ટેક્સ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાની માગ કરવામાં આવી છે. બીજા વિકલ્પમાં માત્ર વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોને આ ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપવાનું સૂચન છે. જ્યારે ત્રીજા વિકલ્પમાં હાલના LTCG ટેક્સના દરમાં ઘટાડો કરવાની વાત કરવામાં આવી છે. જો સરકાર આમાંથી કોઈ વિકલ્પ સ્વીકારે તો શેરબજારમાં રોકાણના ગણિતમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
માત્ર વિદેશી રોકાણકારોને છૂટ આપવાથી ઊભા થઈ શકે છે સવાલ
LTCG ટેક્સમાં રાહત આપવાના સૂચનો વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો પણ સામે આવ્યો છે. કેટલાક બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો માત્ર વિદેશી રોકાણકારોને ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે તો સ્થાનિક રોકાણકારોમાં અસમાનતાની લાગણી ઊભી થઈ શકે છે. ભારતીય રોકાણકારોએ ટેક્સ ચૂકવવો પડે અને વિદેશી રોકાણકારોને છૂટ મળે તેવો નિર્ણય ટીકા ઊભી કરી શકે છે. તેથી સરકાર માટે વિદેશી અને સ્થાનિક રોકાણકારો વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પણ મોટો પડકાર બની શકે છે.
STTમાં પણ ફેરફાર કરવાની માંગ, ઓપ્શન ટ્રેડિંગ પર ધ્યાન
LTCG ઉપરાંત સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ એટલે કે STTમાં પણ ફેરફાર કરવાની ચર્ચા ચાલી રહી છે. બજારના કેટલાક નિષ્ણાતોએ માત્ર ઓપ્શન ટ્રેડિંગ પર STTમાં મર્યાદિત વધારો કરવાનું સૂચન કર્યું છે. જ્યારે કેશ અને ફ્યુચર્સ સેગમેન્ટમાં હાલના ટેક્સ દર જાળવી રાખવાની વાત કરવામાં આવી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઓપ્શન સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગની પ્રવૃત્તિ વધારે હોવાથી ત્યાં નિયમન અને ટેક્સ દ્વારા સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓને નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
LTCG અને STTથી સરકારને થાય છે હજારો કરોડની આવક
સરકાર માટે ટેક્સમાં રાહત આપવી એટલી સરળ નથી, કારણ કે LTCG અને STT આવકના મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન LTCG ટેક્સમાંથી સરકારને આશરે 1.29 લાખ કરોડ રૂપિયાની આવક થઈ હતી. જ્યારે STT દ્વારા 57,522 કરોડ રૂપિયા એકત્ર થયા હતા. જો આ બંને ટેક્સમાં ઘટાડો કરવામાં આવે અથવા સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવે તો સરકારી આવક પર અસર પડી શકે છે. આ ઉપરાંત સામાજિક યોજનાઓ અને સબસિડી માટે ભંડોળની વ્યવસ્થા પણ ધ્યાનમાં રાખવી પડશે.
રૂપિયાની નબળાઈથી વિદેશી રોકાણકારોને થઈ રહી છે મુશ્કેલી
વિદેશી રોકાણકારોની બીજી મોટી ચિંતા ભારતીય રૂપિયાની નબળાઈ અને ટેક્સ બાદ મળતા વળતરને લઈને છે. FPIનું કહેવું છે કે એશિયાના કેટલાક સ્પર્ધાત્મક બજારોમાં લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન ટેક્સ લાગતો નથી. તેથી ભારતની સરખામણીએ ત્યાં રોકાણ કરવું વધુ આકર્ષક બની શકે છે. રૂપિયાના મૂલ્યમાં ઘટાડો થતાં ડૉલરના હિસાબે તેમનું વળતર પણ પ્રભાવિત થાય છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે વિદેશી રોકાણકારોના કેપિટલ ગેઇનની ગણતરી રૂપિયાના બદલે ડૉલરમાં કરવાની ભલામણ પણ કરવામાં આવી છે.
શું શેરબજારના રોકાણકારોને મળશે રાહત?
હાલમાં LTCG અને STTમાં ફેરફાર અંગે માત્ર સૂચનો અને ચર્ચાઓ થઈ રહી છે. સરકાર દ્વારા કોઈ અંતિમ નિર્ણય કે સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. જો ભવિષ્યમાં ટેક્સમાં રાહત આપવામાં આવે તો ભારતીય શેરબજારની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, સ્થાનિક રોકાણકારો અને સરકારી આવક પર તેની શું અસર થશે તે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. તેથી રોકાણકારોએ સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી જરૂરી છે.
