ટ્રમ્પની છૂટ છતાં રશિયન તેલ અંગે ભારતની નીતિ યથાવત્ રહેવાના સંકેત, જાણો શું છે મોટું કારણ

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો સામે પ્રસ્તાવિત પ્રતિબંધો અને વધારાના ટેરિફમાં રાહત આપ્યા બાદ પણ ભારત પોતાની વર્તમાન વ્યૂહરચનામાં મોટો ફેરફાર કરે તેવી શક્યતા ઓછી છે. ભારત માટે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ છે. તેથી આગામી સમયમાં પણ ભારત રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં તેલની ખરીદી ચાલુ રાખી શકે છે. આ નિર્ણય દેશના ઊર્જા હિતો સાથે જોડાયેલો છે.

ટ્રમ્પના નિર્ણયથી ભારત સહિત અન્ય દેશોને પણ રાહત

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શુક્રવાર મોડી રાત્રે એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જાહેર કર્યો હતો. આ નિર્ણય હેઠળ રશિયા અને ઈરાન સાથે જોડાયેલા નવા અમેરિકન કાયદા અંતર્ગત પ્રસ્તાવિત કેટલીક પાબંદીઓ, પ્રતિબંધો અને ટેરિફમાં રાહત આપવામાં આવી છે. કાયદા હેઠળ નક્કી કરાયેલી 30 દિવસની સમયમર્યાદા પૂરી થવાના એક દિવસ પહેલાં આ પગલું લેવામાં આવ્યું હતું. આ રાહત માત્ર ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ચીન સહિત અન્ય દેશોને પણ તેનો લાભ મળી શકે છે.

ભારત રશિયા પાસેથી દરરોજ કેટલું તેલ ખરીદે છે?

રશિયા પાસેથી દરિયાઈ માર્ગે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદનારા દેશોમાં ભારત અગ્રણી સ્થાન ધરાવે છે. જહાજોની અવરજવર પર નજર રાખતી એજન્સીઓના આંકડા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2026માં ભારતે રશિયા પાસેથી દરરોજ આશરે 18.2 લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરી હતી. તેની સરખામણીએ ચીનની આયાત લગભગ 14.9 લાખ બેરલ પ્રતિદિન રહી હતી. ઓક્ટોબરમાં ભારતની આયાત 18થી 19 લાખ બેરલ પ્રતિદિન રહેવાનો અંદાજ છે.

જૂન અને જુલાઈની સરખામણીએ આયાતમાં ઘટાડો

ભારતની રશિયન તેલની ખરીદીમાં તાજેતરના મહિનાઓ દરમિયાન થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જૂન 2026માં ભારતની આયાત વધીને આશરે 26 લાખ બેરલ પ્રતિદિન પહોંચી હતી, જ્યારે જુલાઈમાં આ આંકડો લગભગ 25.7 લાખ બેરલ પ્રતિદિન રહ્યો હતો. જોકે, સપ્ટેમ્બરમાં આયાત ઘટીને 18.2 લાખ બેરલ પ્રતિદિનની આસપાસ આવી ગઈ હતી. તેમ છતાં, આ સ્તર ભારતની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે રશિયન તેલનું મહત્ત્વ દર્શાવે છે.

રશિયન તેલ ભારત માટે કેમ ફાયદાકારક છે?

ફેબ્રુઆરી 2022માં યુક્રેન પર રશિયાના આક્રમણ બાદ પશ્ચિમી દેશોએ રશિયન તેલ પર વિવિધ પ્રતિબંધો મૂક્યા હતા. ત્યારબાદ રશિયાએ એશિયાના દેશોને પ્રમાણમાં ઓછા ભાવે ક્રૂડ ઓઇલ વેચવાનું શરૂ કર્યું હતું. ભારતે આ તકનો લાભ લઈને રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી વધારી હતી. સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ મળવાથી ભારતીય રિફાઇનરીઓને ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળી છે, જે દેશના ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે આર્થિક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક હિતો પર નજર

રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાથી ભારતને પશ્ચિમ એશિયા સહિતના અન્ય તેલ ઉત્પાદક વિસ્તારો પરની સંપૂર્ણ નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં ઉતારચઢાવ વચ્ચે સસ્તા પુરવઠાનો વિકલ્પ ભારત માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહે છે. તેથી અમેરિકાની રાહત બાદ પણ ભારત પોતાની જરૂરિયાતો, ભાવ અને ઉપલબ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખીને ખરીદી ચાલુ રાખી શકે છે. જોકે, ભવિષ્યમાં આયાતનું ચોક્કસ પ્રમાણ બજારની સ્થિતિ અને નીતિગત નિર્ણયો પર નિર્ભર રહેશે.