મોંઘવારીની માર: એવિયેશન ફ્યુઅલ મોંઘું થતા એરલાઇન્સની સરકારને ચેતવણી, રૂટ્સ થઈ શકે છે બંધ
ભારતમાં હાલ મોંઘવારીનું પ્રમાણ સતત વધી રહ્યું છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય જનજીવન તેમજ ખાનપાન, મુસાફરી અને પરિવહન પર પડી રહી છે. પેટ્રોલ-ડિઝલ અને ગેસના ભાવની સાથે-સાથે વિમાનોમાં વપરાતું એવિયેશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) એટલે કે વિમાન ઇંધણની કિંમતોમાં પણ મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. આ મોંઘવારીના કારણે માત્ર સામાન્ય જનતા જ નહીં, પરંતુ દેશની મોટી-મોટી એરલાઇન્સ કંપનીઓ પણ આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહી છે. પરિસ્થિતિ એવી બની ગઈ છે કે એરલાઇન્સ દ્વારા સરકારને ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો સમયસર રાહત નહીં મળે, તો તેઓ નુકસાન ઘટાડવા માટે કેટલાક વિમાન માર્ગો (રૂટ્સ) બંધ કરવા મજબૂર બનશે.
આકાશમાં મંડરાતું આર્થિક સંકટ અને વધતો ખર્ચ
હાલમાં એરલાઇન્સ કંપનીઓ સામે અનેક પ્રકારના આર્થિક પડકારો એક સાથે ઊભા થયા છે. ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એરલાઇન્સ (FIA) દ્વારા નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને આ અંગે વિગતવાર જાણકારી આપવામાં આવી છે. એરલાઇન્સના જણાવ્યા અનુસાર, વિમાન ચલાવવાનો કુલ ખર્ચ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આમાં માત્ર મોંઘું ઇંધણ જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે હવાઈ ક્ષેત્ર (એરસ્પેસ) પર લાગેલી વિવિધ પાબંધીઓ, વિમાન ચલાવનાર ક્રૂ મેમ્બર્સનો વધતો ખર્ચ અને અમેરિકી ડોલર સામે રૂપિયાની નબળી પડતી સ્થિતિ મુખ્ય કારણો છે. આ તમામ પરિબળોને કારણે એરલાઇન્સની નાગરિક સેવાઓ અને આર્થિક સ્થિતિ પર ભારે દબાણ સર્જાયું છે.
ઇંધણ (ATF) નો ખર્ચ નિયંત્રણ બહાર
FIA દ્વારા આપવામાં આવેલા ડેટા મુજબ, અગાઉ વિમાન ઇંધણ (ATF) નો કુલ ખર્ચ એરલાઇન્સની સમગ્ર ઓપરેટિંગ કોસ્ટના આશરે 30 થી 40 ટકા જેટલો થતો હતો. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં આ ખર્ચ વધીને સીધો 55 થી 60 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, દિલ્હીમાં એટીએફની કિંમતમાં ભારે વધારો જોવા મળ્યો છે. જુલાઈ મહિનાની સરખામણીમાં ભાવ આશરે 25 ટકા વધીને પ્રતિ લિટર અંદાજે 110 રૂપિયાથી વધીને 137 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયા છે. માત્ર એક જ મહિનામાં કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો આવવાથી કંપનીઓનું બજેટ સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયું છે.
સરકાર સમક્ષ એરલાઇન્સની મુખ્ય માંગણીઓ
આ ગંભીર પરિસ્થિતિમાંથી બહાર આવવા માટે એરલાઇન્સ સંગઠન FIA એ સરકાર સમક્ષ કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માંગણીઓ મૂકી છે:
કોસ્ટ-પ્લસ મોડેલ અપનાવવું: હાલમાં ભારતમાં ATF ના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના આધારે નક્કી થાય છે. એરલાઇન્સની માંગ છે કે તેને ‘કોસ્ટ-પ્લસ મોડેલ’ પર લાવવામાં આવે, જેથી વાસ્તવિક ખર્ચ પર નિશ્ચિત માર્જિન નક્કી કરી શકાય.
એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ફેરફાર: હાલમાં ઘરેલુ ઉડાન માટે ATF પર 11 ટકા એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાગે છે, જે ટકાવારીના આધારે વધે છે. માંગ છે કે આને ટકાવારીના બદલે એક નિશ્ચિત રકમમાં ફેરવવામાં આવે.
વેટ (VAT) દર ઘટાડવા: તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, કર્ણાટક અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યોમાં ATF પર લાગતો વેચાણ વેરો (VAT) ઘટાડવામાં આવે.
લેન્ડિંગ અને પાર્કિંગ ફીમાં છૂટ: પશ્ચિમ એશિયાનું વર્તમાન સંકટ પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી ઘરેલુ ઉડાનો માટે લેન્ડિંગ અને પાર્કિંગ ચાર્જમાં 25 ટકાની છૂટ ચાલુ રાખવામાં આવે.
રૂટ્સ બંધ કરવાની ફરજ પડી શકે છે
વધતા જતા ઓપરેટિંગ ખર્ચ છતાં એરલાઇન્સ કંપનીઓ અત્યાર સુધી દેશના વિવિધ હિસ્સાઓને હવાઈ માર્ગે જોડતી ફ્લાઇટ્સ નિયમિત ચલાવી રહી છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે લાંબા સમય સુધી આ પ્રકારે નુકસાન સહન કરવું કોઈપણ વ્યાપારી સંસ્થા માટે શક્ય નથી. જો સરકાર દ્વારા સમયસર કોઈ રાહત પેકેજ કે નીતિગત ફેરફાર નહીં કરવામાં આવે, તો એરલાઇન્સ એવા રૂટ્સ બંધ કરી દેશે જ્યાં મુસાફરોની આવક કરતાં વિમાન ચલાવવાનો ખર્ચ ઘણો વધારે થઈ રહ્યો છે. આ નિર્ણયથી સામાન્ય નાગરિકોની હવાઈ મુસાફરી મોંઘી બની શકે છે અથવા રૂટ મર્યાદિત થઈ શકે છે.
