દર્દીઓ માટે હોસ્પિટલ પસંદ કરવી થશે સરળ: “આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબ દેશની તમામ સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલોનું થશે ગ્રેડિંગ”
જ્યારે પણ ઘરમાં કોઈ સભ્ય બીમાર પડે છે, ત્યારે સૌથી મોટી ચિંતા એ હોય છે કે દર્દીને કઈ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવે. મોટાભાગના લોકોને એ ખબર નથી હોતી કે કઈ હોસ્પિટલ દર્દીની સુરક્ષા અને યોગ્ય સારવાર માટે સૌથી વધુ ભરોસાપાત્ર છે. પરંતુ હવે કેન્દ્ર સરકાર સામાન્ય નાગરિકોની આ દ્વિધા દૂર કરવા માટે એક ઐતિહાસિક પગલું ભરી રહી છે. દેશની આરોગ્ય સેવાઓમાં પારદર્શિતા અને સુધારો લાવવા માટે નીતિ આયોગ (NITI Aayog) એક એવા ‘નેશનલ ક્વોલિટી ફ્રેમવર્ક’ પર કામ કરી રહ્યું છે, જેના હેઠળ દેશની તમામ સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલોનું ગ્રેડિંગ કરવામાં આવશે.

આ ગ્રેડિંગ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તાના ધોરણો પર આધારિત હશે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનોને સાચી અને ઓડિટ થયેલી માહિતી પૂરી પાડવાનો છે, જેથી તેઓ સારવાર માટે યોગ્ય અને શ્રેષ્ઠ નિર્ણય લઈ શકે.
પારદર્શક સિસ્ટમથી ગ્રાહકો અને હેલ્થ સિસ્ટમ બંનેને ફાયદો
અત્યાર સુધી દર્દીઓ પાસે હોસ્પિટલની સેવાઓ અને ગુણવત્તા માપવા માટેનો કોઈ સર્વસામૂહિક કે પારદર્શક રસ્તો ઉપલબ્ધ નહોતો. આ નવી વ્યવસ્થા લાગુ થયા બાદ દરેક હોસ્પિટલનું ગ્રેડિંગ જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. આનાથી હોસ્પિટલો વચ્ચે પણ પોતાની સેવાઓ વધુ બહેતર બનાવવાની તંદુરસ્ત સ્પર્ધા શરૂ થશે.
સરકારનું માનવું છે કે આ નવી અને ઓડિટ થયેલી ગ્રેડિંગ સિસ્ટમથી ભારતની સમગ્ર હેલ્થકેર ઇકોસિસ્ટમમાં મોટો સુધારો આવશે. આ ઉપરાંત, વિદેશથી સારવાર માટે ભારત આવતા દર્દીઓનો વિશ્વાસ વધશે, જેનાથી દેશના ‘મેડિકલ ટુરિઝમ’ (Medical Tourism) ઉદ્યોગને પણ મોટો વેગ મળશે.
કયા કડક માપદંડો પર હોસ્પિટલોને અપાશે ગ્રેડ?
નીતિ આયોગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ ફ્રેમવર્ક ચાલુ વર્ષના અંત સુધીમાં સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર થઈ જવાની શક્યતા છે. ત્યારબાદ આગામી નાણાકીય વર્ષથી હોસ્પિટલોને ગ્રેડ આપવાની સત્તાવાર પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે છે. તાજેતરમાં નીતિ આયોગના સભ્ય એમ. શ્રીનિવાસની અગ્રતા હેઠળ આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો અને સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી.
આ ગ્રેડિંગ માટે દર્દીની સુરક્ષા, દવા આપવામાં થતી ભૂલો, સારવાર બાદ દર્દીનો અનુભવ, અને ડિસ્ચાર્જ પછી દર્દીના ફરી હોસ્પિટલમાં ભર્તી થવાના દર જેવા માપદંડો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત કેન્સર (ઓન્કોલોજી) સર્જરી પછીનો મૃત્યુદર અને ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ (અંગ પ્રત્યારોપણ) પછી દર્દીના બચવાનો દર જેવા ગંભીર આંકડા પણ આ ગ્રેડિંગ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય હિસ્સો બનશે.
બ્રિટનની સફળ સિસ્ટમ આધારિત ભારતીય મોડેલ
હાલની વ્યવસ્થાની વાત કરીએ તો, ભારતમાં ખાનગી હોસ્પિટલો માટે દર્દીઓની સુરક્ષાના સંદર્ભમાં NABH (નેશનલ એક્રેડિટેશન બોર્ડ ફોર હોસ્પિટલ્સ) ના ધોરણોનું પાલન કરવાનું હોય છે. પરંતુ આ મૂલ્યાંકન રિપોર્ટ ક્યારેય જાહેર કરવામાં આવતા નથી, જેથી સામાન્ય દર્દીને હોસ્પિટલની વાસ્તવિક ગુણવત્તાનો ખ્યાલ આવતો નથી.

બીજી તરફ, યુકે (બ્રિટન) ની નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (NHS) માં તમામ હોસ્પિટલોના ‘ક્વોલિટી ઇન્ડિકેટર’ રિપોર્ટ સાર્વજનિક રીતે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે, જેથી દર્દીઓ પોતાના માટે શ્રેષ્ઠ હોસ્પિટલ પસંદ કરી શકે. હવે ભારતમાં પણ આ જ પ્રકારની પારદર્શક વ્યવસ્થા લાગુ કરવા જઈ રહી છે.
વીમા કંપનીઓ અને સામાન્ય દર્દીઓ માટે ગુણકારી
હેલ્થકેર ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સ્ટાન્ડર્ડ ફ્રેમવર્કનો સૌથી મોટો લાભ સામાન્ય દર્દીઓને થશે. સાથે જ, જે હોસ્પિટલો ખરેખર ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત સારવાર આપી રહી છે, તેઓ પોતાની ઉત્કૃષ્ટતા સાબિત કરી શકશે. આ ગ્રેડિંગ ડેટાના આધારે હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ આપતી કંપનીઓ પણ પોતાના નવા અને વધુ સસ્તા પ્રીમિયમ પ્લાન ડિઝાઇન કરી શકશે, જેનો અંતિમ લાભ ગ્રાહકોને જ મળશે.
