રિઝર્વ બેંકની મોટી ધાક: નિયમોનું પાલન ન કરનારા CIBIL સહિત ૫ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ પર લાખોનો દંડ
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ નિયમનકારી (રેગ્યુલેટરી) ધોરણો અને માર્ગદર્શિકાઓનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ દેશની ૫ મોટી નાણાકીય અને ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપનીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરી છે. રિઝર્વ બેંકે અલગ-અલગ નિયમોની અણદેખી કરવા બદલ આ કંપનીઓ પર કુલ આશરે રૂ. ૪૫ લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે. આ લિસ્ટમાં દેશની અગ્રણી ક્રેડિટ બ્યુરો ટ્રાન્સયુનિયન સિવિલ (CIBIL), CRIF હાઇ માર્ક, ઇક્વિફેક્સ તેમજ સમ્માન ફિનસર્વ અને હિન્દુજા લીલેન્ડ ફાઇનાન્સ જેવી નાણાકીય સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
કઈ કંપની પર કેટલો દંડ ફટકારાયો?
આરબીઆઈ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, અલગ-અલગ ક્ષતિઓ અને નિયમોના ભંગ બદલ નીચે મુજબ મોનેટરી પેનલ્ટી (નાણાકીય દંડ) લાદવામાં આવી છે:
ટ્રાન્સયુનિયન સિવિલ (TransUnion CIBIL): રૂ. ૨૬,૮૨,૮૦૦
CRIF હાઇ માર્ક ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન: રૂ. ૬,૮૯,૬૦૦
ઇક્વિફેક્સ ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન: રૂ. ૧,૧૯,૪૦૦
હિન્દુજા લીલેન્ડ ફાઇનાન્સ: રૂ. ૬,૨૦,૦૦૦
સમ્માન ફિનસર્વ: રૂ. ૪,૨૦,૦૦૦
ક્રેડિટ બ્યુરો કંપનીઓ સામે કેમ કાર્યવાહી થઈ?
રિઝર્વ બેંકના જણાવાયા અનુસાર, ટ્રાન્સયુનિયન સિવિલ, CRIF હાઇ માર્ક અને ઇક્વિફેક્સ ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન જેવી ક્રેડિટ સ્કોર આપતી સંસ્થાઓ સામે ગ્રાહકોની ફરિયાદોના નિવારણમાં બેદરકારી જોવા મળી હતી. આ કંપનીઓ કેન્દ્રીય બેંક દ્વારા નિર્ધારિત ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં ફરિયાદકર્તા ગ્રાહકોને વળતરની રકમ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. ગ્રાહક સુરક્ષાના નિયમોના આ સીધા ભંગ બદલ આરબીઆઈએ આ ત્રણેય ક્રેડિટ બ્યુરો પર દંડ ફટકાર્યો છે.
એનબીએફસી (NBFCs) થી ક્યાં ભૂલ થઈ?
બાકીની બે નાણાકીય કંપનીઓ સમ્માન ફિનસર્વ અને હિન્દુજા લીલેન્ડ ફાઇનાન્સના કિસ્સામાં ક્રેડિટ રિપોર્ટિંગ અને લોન પ્રાઇસિંગના નિયમોનું પાલન ન થતું હોવાનું સામે આવ્યું હતું:
સમ્માન ફિનસર્વ: કંપનીએ પોતાના એક મોટા દેવાદાર (બોરોઅર) સાથે જોડાયેલી ક્રેડિટ માહિતી ‘સેન્ટ્રલ રિપોઝિટરી ઓફ ઇન્ફોર્મેશન ઓન લાર્જ ક્રેડિટ્સ’ (CRILC) માં રિપોર્ટ કરી નહોતી.
હિન્દુજા લીલેન્ડ ફાઇનાન્સ: માઇક્રોફાઇનાન્સ ધિરાણ માટે વ્યાજદરો અને કિંમત નક્કી કરવા અંગે બોર્ડ દ્વારા મંજૂર કરાયેલી નીતિનું યોગ્ય રીતે પાલન કરવામાં આવ્યું નહોતું.
રિઝર્વ બેંકની સ્પષ્ટતા
RBI એ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આ કાર્યવાહી માત્ર કંપનીઓ દ્વારા રેગ્યુલેટરી નિયમોના પાલનમાં રહેલી ખામીઓ અને ક્ષતિઓના આધારે કરવામાં આવી છે. આ દંડનો હેતુ નિયમનકારી શિસ્ત જાળવવાનો છે. આ કાર્યવાહીથી કંપનીઓ અને તેમના ગ્રાહકો વચ્ચે થયેલા કે ચાલી રહેલા કોઈ પણ ટ્રાન્ઝેક્શન કે કરારની કાનૂની માન્યતા (Validity) પર કોઈ અસર પડશે નહીં.
