પાકિસ્તાનની બેવડી નીતિ: આતંકવાદ પર મૌન અને સિંધુ જળ સંધિ પર SCOમાં શહબાઝ શરીફનો વિલાપ
સિંધુ જળ સંધિ (Indus Waters Treaty) પર ભારત સરકારના કડક અને સ્પષ્ટ વલણ બાદ પાકિસ્તાન વૈશ્વિક મંચો પર અસહાય નજરે પડી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી સરહદ પારથી ફેલાવવામાં આવતા આતંકવાદ પર મૌન સેવનારા પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફને જ્યારે પોતાના દેશમાં ગંભીર જળ સંકટ ઘેરાવાનો ડર લાગ્યો, ત્યારે તેમણે કિરગિઝસ્તાનની રાજધાની બિશકેક ખાતે યોજાયેલી શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO)ની શિખર પરિષદમાં આ મુદ્દો જોરશોરથી ઉઠાવ્યો હતો.
પાણીને ગણાવ્યું ક્ષેત્રની ‘જીવનરેખા’
બિશકેકમાં એસસીઓ પરિષદને સંબોધિત કરતી વખતે પાકિસ્તાની વડાપ્રધાને ભારતનું નામ લીધા વિના સિંધુ જળ સંધિનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે પાણીને આ સમગ્ર વિસ્તારની ‘જીવનરેખા’ (Lifeblood of the region) ગણાવતા કહ્યું કે, જળ સંસાધનોનો ઉપયોગ ક્યારેય પણ શસ્ત્ર અથવા હથિયાર તરીકે થવો જોઈએ નહીં. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દ્વિપક્ષીય અને સિયારાજીય કરારોનું સન્માન કરવું એ દરેક દેશની પ્રાથમિક જવાબદારી છે.
શહબાઝ શરીફે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ (ટ્વિટર) પર પણ પોસ્ટ કરીને માહિતી આપી હતી કે તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પાણીના મુદ્દાને ગંભીરતાથી રજૂ કર્યો છે. સાથે જ તેમણે ઉમેર્યું કે છેલ્લા ૨૫ વર્ષોમાં એસસીઓ પ્રાદેશિક સહયોગ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મંચ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે અને પાકિસ્તાન વર્ષ ૨૦૨૭માં આ સંગઠનની અધ્યક્ષતા કરવા જઈ રહ્યું છે.
આતંકવાદ પર પાકિસ્તાનનું બેવડું વલણ
દરેક આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર આતંકવાદને પ્રત્યક્ષ કે અપ્રત્યક્ષ રીતે પ્રોત્સાહન આપનાર પાકિસ્તાનની ભાષા એસસીઓ સમિટમાં અચાનક બદલાયેલી જોવા મળી હતી. શહબાઝ શરીફે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે, “આતંકવાદના દરેક સ્વરૂપ અને પ્રકારની કડક શબ્દોમાં નિંદા થવી જોઈએ.”
જોકે, આ નિવેદન પાકિસ્તાનની વાસ્તવિકતાથી સાવ વિપરીત છે. એક તરફ પાકિસ્તાની પીએમ વિશ્વના શક્તિશાળી નેતાઓ સામે આતંકવાદ વિરોધી વાતો કરે છે, તો બીજી તરફ તેમના જ દેશમાં બલૂચિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અંકુશિત કાશ્મીર (PoK)ના નિર્દોષ નાગરિકો પર પાકિસ્તાની સેના દ્વારા બળપ્રયોગ અને અત્યાચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. પોતાની સેનાની હિંસક પ્રવૃત્તિઓને રોકવામાં નિષ્ફળ રહેલા શહબાઝ શરીફ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર માત્ર સહાનુભૂતિ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ભારતે મધ્યસ્થતા અદાલત (CoA)નો ચુકાદો ફગાવ્યો
પાકિસ્તાનના આ વિલાપ પાછળનું મુખ્ય કારણ ભારતનું તાજેતરનું એક મોટું રાજદ્વારી પગલું છે. ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ ભારતે સિંધુ જળ સંધિ અંતર્ગત સ્થપાયેલી કહેવાતી મધ્યસ્થતા અદાલત (Court of Arbitration – CoA)ના ચુકાદાને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો હતો.
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ અને કડક શબ્દોમાં વિધાન જાહેર કરતા કહ્યું કે, ગેરકાયદેસર રીતે ગઠિત કરવામાં આવેલી આ તથાકથિત મધ્યસ્થતા અદાલતે સિંધુ જળ સંધિની શરતો અને વચગાળાના ઉપાયો અંગે જે નિર્ણયો આપ્યા છે, તેને ભારત માનવા બંધાયેલું નથી. આ સંસ્થાની સ્થાપના વિશ્વ બેંકની મૂળ સંધિની શરતોનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન કરીને કરવામાં આવી હતી. તેથી, ભારતે આ ગેરકાયદેસર સંસ્થાના પહેલાના તમામ નિર્ણયોની જેમ આ નવા નિર્ણયને પણ સખત રીતે ફગાવી દીધો છે.
ભારતની કડક નીતિ અને ભવિષ્યની સ્થિતિ
ભારતના આ સ્પષ્ટ અને મક્કમ વલણથી પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ સંદેશ મળી ગયો છે કે આતંકવાદ અને સરહદ પારથી અસ્થિરતા ફેલાવવાની તેની નીતિ હવે ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં. પાણી અને આતંકવાદ બંને સાથે ચાલી શકે નહીં. ભારત તરફથી સંધિના પુનરાવર્તન અને કાનૂની પાસાઓ પર લેવાયેલા આકરા નિર્ણયથી પાકિસ્તાન રાજદ્વારી રીતે ઘેરાઈ ગયું છે. વિશ્વ સમક્ષ પોતાના જળ સંકટની દુહાઈ આપીને પાકિસ્તાન પોતાની ભૂલો પર પડદો પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ ભારત પોતાની સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વ સાથે કોઈ પણ પ્રકારનું સમઝૌતું કરવાના મૂડમાં નથી.
