AnyDesk અને TeamViewer થી સાવચેત રહેજો! જાણો સાયબર ઠગ તમારી મોબાઈલ સ્ક્રીન કંટ્રોલ કરીને કેવી રીતે કરે છે ચોરી
છેલ્લા કેટલાક સમયમાં ‘સ્ક્રીન શેરિંગ ફ્રોડ’ (Screen Sharing Scam) ના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. આ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડમાં માત્ર એક ફોન કોલ પર લોકો પોતાની આખી જિંદગીની મહેનતની કમાણી ગુમાવી બેસે છે. સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે આ ફ્રોડ એટલી ચાલાકી અને ટેકનિકલ પ્લાનિંગ સાથે કરવામાં આવે છે કે ભણેલા-ગણેલા અને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરતા સુશિક્ષિત લોકો પણ તેના શિકાર બની જાય છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ સ્કેમ કેવી રીતે કામ કરે છે અને માત્ર એક કોલથી આખું બેંક એકાઉન્ટ કેવી રીતે સાફ થઈ જાય છે.
કેવી રીતે શરૂ થાય છે ઠગાઈની આ જાળ?
આ સ્કેમની શરૂઆત સામાન્ય રીતે એક અજાણ્યા ફોન કોલથી થાય છે. સાયબર ભોપાલ અથવા સ્કેમર્સ પોતાને કોઈ જાણીતી બેંકના અધિકારી, કસ્ટમર કેર એક્ઝિક્યુટિવ, ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીના એજન્ટ અથવા ઈ-કોમર્સ એપ (જેમ કે Amazon કે Flipkart) ના પ્રતિનિધિ તરીકે ઓળખાવે છે. ઘણી વખત લોકો ગુગલ (Google) પર કોઈ કંપનીનો કસ્ટમર કેર નંબર સર્ચ કરે છે, જ્યાં સ્કેમર્સ દ્વારા મુકાયેલા ફેક નંબર પર કૉલ કરવાથી પણ આ જાળમાં ફસાઈ જવાય છે.
સામે વાળી વ્યક્તિનો વિશ્વાસ જીતવા માટે સ્કેમર્સ બેંકિંગ અને ટેકનિકલ ભાષાનો ઉપયોગ કરે છે. તેઓ ગ્રાહકને લાલચ અથવા ડર બતાવે છે, જેમ કે:
ખોટા ઓર્ડરનું રિફન્ડ અથવા કેશબેક મેળવવું.
કેવાયસી (KYC) અપડેટ ન થવા પર એકાઉન્ટ બંધ થવાનો ડર.
અજાણ્યા ક્રેડિટ કાર્ડ કે સબસ્ક્રિપ્શન ચાર્જિસ રદ કરાવવા.
જેવા ગ્રાહકને લાગે છે કે તેના પૈસા સુરક્ષિત થઈ રહ્યા છે અથવા રિફન્ડ મળી રહ્યું છે, તે સામે વાળાની વાત પર આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ કરવા લાગે છે.
સ્ક્રીન શેરિંગ એપની એન્ટ્રી અને કંટ્રોલ
સાચો ખેલ અહીંથી શરૂ થાય છે. સમસ્યા સુધારવા અથવા રિફન્ડ પ્રોસેસ કરવાના બહાને સ્કેમર ગ્રાહકને તેના મોબાઈલમાં AnyDesk, TeamViewer, RustDesk અથવા Quick Support જેવી થર્ડ-પાર્ટી એપ્સ ડાઉનલોડ કરવા કહે છે.
વાસ્તવમાં આ એપ્સ ઓફિસ વર્ક, આઈટી સપોર્ટ કે મીટિંગ્સ માટે લોકપ્રિય અને લીગલ સોફ્ટવેર છે, પરંતુ સ્કેમર્સ તેનો હથિયાર તરીકે ઉપયોગ કરે છે. જેમ એપ્સ ડાઉનલોડ થાય છે, તેમ એક ૯ કે ૧૨ ડિજિટનો કોડ જનરેટ થાય છે. ગ્રાહક જેવો આ કોડ સ્કેમરને આપે છે અને સ્ક્રીન શેરિંગની ‘Permit’ પર ક્લિક કરે છે, તેવી જ રીતે તે ફોનની પૂરી સ્ક્રીનનો લાઇવ એક્સેસ સ્કેમર પાસે પહોંચી જાય છે.
UPI પિન અને OTP બને છે ફ્રોડનું હથિયાર
એકવાર મોબાઈલ સ્ક્રીનનો કંટ્રોલ મળ્યા પછી, સ્કેમર ગ્રાહકને રિફન્ડ મેળવવા માટે પોતાની જ બેંકિંગ કે UPI એપ (જેમ કે Google Pay, PhonePe, Paytm) ઓપન કરવા કહે છે. તે ગ્રાહકને એક નાની UPI રિક્વેસ્ટ એક્સેપ્ટ કરવા અથવા પિન દાખલ કરવા જણાવે છે. વાસ્તવમાં આ રિક્વેસ્ટ પૈસા મેળવવાની નહીં પણ પૈસા મોકલવાની (Pay Request) હોય છે.
જેવા ગ્રાહક પોતાના મોબાઈલમાં UPI પિન કે બેંકિંગ પાસવર્ડ ટાઈપ કરે છે, સ્ક્રીન શેરિંગ ચાલુ હોવાથી સ્કેમર તે પિન પોતાના કમ્પ્યુટર પર લાઈવ જોઈ લે છે. આ સિવાય જો બેંકમાંથી કોઈ OTP આવે, તો તે પણ મેસેજ બોક્સમાં સ્કેમરને સીધો દેખાઈ જાય છે.
પરિણામે, સ્કેમર ક્ષણોમાં જ બેંક એકાઉન્ટમાંથી એક પછી એક મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન કરીને તમામ પૈસા ટ્રાન્સફર કરી લે છે. પીડિત વ્યક્તિને ત્યાં સુધી કંઈ સમજાતું નથી જ્યાં સુધી બેંકમાંથી પૈસા કપાવાના મેસેજ આવવાના શરૂ થતા નથી.
આ સ્કેમથી બચવા માટેની મહત્વપૂર્ણ ટીપ્સ
૧. કોઈના કહેવાથી એપ ડાઉનલોડ ન કરો: અજાણ્યા વ્યક્તિના કહેવાથી ફોનમાં ક્યારેય AnyDesk કે TeamViewer જેવી એપ્સ ડાઉનલોડ કરશો નહીં.
૨. કોડ કે OTP શેર ન કરો: કોઈપણ એપનો ૯-ડિજિટ કોડ, OTP કે પિન કોઈની પણ સાથે શેર કરવો નહીં.
૩. ગૂગલ પરથી કસ્ટમર કેર નંબર ન શોધો: હંમેશાં બેંકની પાસબુક, ક્રેડિટ કાર્ડની પાછળ લખેલા કે ઓફિશિયલ વેબસાઈટ પરથી જ હેલ્પલાઈન નંબર મેળવો.
૪. UPI પિન માત્ર પૈસા મોકલવા માટે હોય છે: યાદ રાખો, ખાતામાં પૈસા મેળવવા (Receive કરવા) માટે ક્યારેય UPI પિન નાખવાની જરૂર પડતી નથી.
