NPCI નો નવો નિર્ણય: UPI AutoPay બનશે ઇન્ટરઓપરેબલ, OTT, SIP અને EMI પેમેન્ટ સેટઅપ કરવું થશે સરળ
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણે અસંખ્ય નિયમિત ચૂકવણીઓ માટે UPI AutoPay સેવા પર નિર્ભર છીએ. પછી તે OTT પ્લેટફોર્મનું સબ્સ્ક્રિપ્શન હોય, મ્યુચ્યુઅલ ફંડની SIP હોય, ઇન્શ્યોરન્સનું પ્રીમિયમ હોય કે પછી લોનની EMI હોય—આ બધી જ સેવાઓ માટે ઓટોપે અતિ ઉપયોગી સાબિત થયું છે. હવે આ ક્ષેત્રે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ગ્રાહકઉપયોગી સુધારો કરવા જઈ રહ્યું છે. આ નવા ફેરફાર બાદ યુઝર્સ પોતાના ચાલુ ઓટોપે મેન્ડેડને એક UPI એપમાંથી બીજી UPI એપમાં સરળતાથી ટ્રાન્સફર કરી શકશે.

UPI AutoPay માં શું મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે?
NPCI દ્વારા UPI AutoPay સિસ્ટમને સંપૂર્ણપણે ‘ઇન્ટરઓપરેબલ’ (Interoperable) બનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. અત્યાર સુધી એવું બનતું હતું કે જો તમે કોઈ ચોક્કસ UPI એપ (જેમ કે Google Pay, PhonePe કે Paytm) દ્વારા AutoPay સેટ કર્યું હોય, અને ભવિષ્યમાં તમે એપ બદલવા માંગો, તો તમારે જૂની એપમાં જઈને મેન્ડેડ કેન્સલ કરવું પડતું હતું અને નવી એપમાં ફરીથી આખી પ્રક્રિયા રજિસ્ટર કરવી પડતી હતી.
આ નવા અપડેટ બાદ યુઝર્સે પોતાના નિયમિત પેમેન્ટ્સને ફરીથી સેટ કરવાની કોઈ જરૂર રહેશે નહીં. તમે માત્ર થોડા ક્લિક્સમાં જ તમારા તમામ ચાલુ ઓટોમેટિક પેમેન્ટ્સને નવી એપમાં ટ્રાન્સફર કરી શકશો.
ગ્રાહકોને મળશે આ પાંચ મોટા ફાયદા
૧. ઝંઝટમુક્ત એપ સ્વિચિંગ: યુઝર્સ પોતાની પસંદગી મુજબ કોઈપણ UPI એપ વચ્ચે મુક્તપણે સ્વિચ કરી શકશે. ઓટોપે કેન્સલ કરવા અને ફરી સેટ કરવાની જટિલ પ્રક્રિયામાંથી કાયમી મુક્તિ મળશે.
૨. તમામ મેન્ડેડનું એક જ જગ્યાએ સંચાલન: આ ફેરફારથી ગ્રાહકો માટે વિવિધ એપ્સમાં પથરાયેલા AutoPay ની વિગતો એક જ પ્લેટફોર્મ પર જોવી અને ટ્રેક કરવી સરળ બનશે.
૩. નાણાકીય આયોજનમાં સરળતા: આગામી દિવસોમાં કઈ તારીખે કેટલું પેમેન્ટ કપાવાનું છે, બેંક બેલેન્સ કેટલું છે અને કયા સબ્સ્ક્રિપ્શન સક્રિય છે તેની તમામ માહિતી યુઝર્સ એક જ સ્ક્રીન પર જોઈ શકશે.
૪. સમય અને શ્રમની બચત: દર વખતે નવી બેંક વિગતો દાખલ કરવી અથવા ફરીથી ઓથેન્ટિકેશન (OTP/PIN) કરવાની જરૂર નહીં પડે, જેનાથી ગ્રાહકોનો કિંમતી સમય બચશે.
૫. પેમેન્ટ મિસ થવાનું જોખમ ઘટશે: અગાઉ જૂનું મેન્ડેડ રદ કરતી વખતે કે નવું સેટ કરતી વખતે કેટલીકવાર સમયસર પેમેન્ટ ન થવાને કારણે પેનલ્ટી લાગતી હતી, જે સમસ્યા હવે સંપૂર્ણપણે દૂર થશે.
વેપારીઓ અને સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ માટે પણ મોટો લાભ
UPI AutoPay સિસ્ટમમાં આ સુધારો માત્ર સામાન્ય ગ્રાહકો પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ વેપારીઓ (Merchants) અને વિવિધ કંપનીઓ માટે પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થશે.

જ્યારે કોઈ કંપની કે બિઝનેસ પોતાનું પેમેન્ટ ગેટવે બદલે છે, ત્યારે તેમણે તમામ ગ્રાહકો પાસે ફરીથી ઓટોપે રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું પડતું હતું. આ નવી વ્યવસ્થાથી વેપારીઓ જૂના ગ્રાહકોના ઓટોપે મેન્ડેડને નવી સિસ્ટમમાં સહેલાઈથી શિફ્ટ કરી શકશે. આનાથી કંપનીઓના ગ્રાહકો તૂટવાનું જોખમ ઘટશે અને ગ્રાહકોને પણ કોઈ પણ વધારાની તકલીફ વગર સેવા અવિરત મળતી રહેશે.
ક્યારે લાગુ થઈ શકે છે આ નવો નિયમ?
NPCI એ વર્ષ 2020 માં UPI AutoPay સેવાની શરૂઆત કરી હતી. તેનો મુખ્ય હેતુ ડિજિટલ ચૂકવણીને સ્વચાલિત અને સુરક્ષિત બનાવવાનો હતો. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ સેવાનો ઉપયોગ કરોડો ભારતીયો દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યો છે.
નાણાકીય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, NPCI આ નવા ઇન્ટરઓપરેબલ ફિચરની સત્તાવાર જાહેરાત મુંબઈમાં યોજાનારા આગામી ‘ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ’ (Global Fintech Fest) દરમિયાન કરી શકે છે. આ જાહેરાત બાદ તબક્કાવાર રીતે તમામ મુખ્ય UPI એપ્સ આ ફિચરને પોતાની સિસ્ટમમાં અપડેટ કરશે.
