તહેવારોમાં ખાંડ થશે મોંઘી? સરકારનો કિંમતો પર કાબૂ મેળવવાનો માસ્ટર પ્લાન
ભારતમાં તહેવારોના આગમનની સાથે જ દૈનિક જરૂરિયાતોની ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ખાંડના ભાવમાં થતો સતત વધારો સામાન્ય નાગરિકોથી લઈને વેપારીઓ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. ખાંડના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચતા આગામી તહેવારોની રોનક ફીકી પડી જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. તહેવારો દરમિયાન દેશભરમાં મિઠાઈઓ અને વાનગીઓની માંગમાં મોટો ઉછાળો આવે છે, જેના કારણે ખાંડની વપરાશ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. આ પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવા અને સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો સરળ બનાવવા માટે ભારત સરકાર એક મહત્વપૂર્ણ માસ્ટર પ્લાન પર કામ કરી રહી છે.
સરકારનો માસ્ટર પ્લાન: ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં ઘટાડાની શક્યતા
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલો મુજબ, દેશમાં વધતી જતી મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા માટે સરકાર ખાંડ પર લાગતી ૧૦૦ ટકા આયાત જકાત (ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી) ઘટાડવા અથવા સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે. જો સરકાર આ નિર્ણય લેશે, તો વિદેશથી ખાંડની આયાત સરળ બનશે અને સ્થાનિક બજારોમાં ખાંડનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ કરાવી શકાશે. હાલમાં અધિકારીઓ વિવિધ પ્રસ્તાવો અને તેનાથી આર્થિક ક્ષેત્રે પડનારા પ્રભાવોનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. જોકે, આ અંગે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ કે સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
સ્થાનિક બજારની સ્થિતિ અને રેકોર્ડ ભાવ વધારો
ઇન્ડિયન શુગર એન્ડ બાયો-એનર્જી મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (ISMA) ના આંકડા અનુસાર, તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્રની શુગર મિલોમાં ખાંડનો ભાવ પ્રતિ કિલોગ્રામ આશરે ₹૪૬ સુધી પહોંચી ગયો છે, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી ઊંચો સ્તર માનવામાં આવે છે. મિલના ભાવ વધવાના કારણે છૂટક બજારમાં ગ્રાહકો સુધી પહોંચતા ખાંડના ભાવ વધુ ઊંચા સ્તરે પહોંચી જાય છે. તહેવારોની મોસમ શરૂ થતાની સાથે જ ખાંડની માંગમાં ઝડપી વધારો થયો છે, જેના કારણે પુરવઠાની અછત ઊભી થવાનું જોખમ વધી ગયું છે.
હવામાન અને મોનસૂનની ખાંડ ઉત્પાદન પર અસર
ભારતમાં ખાંડના ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન પર હવામાનની પ્રતિકૂળ અસર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. ‘અલ નીનો’ ની અસરને કારણે ચાલુ વર્ષે વરસાદી પેટર્નમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર નોંધાયો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, શેરડીના પાક માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતો ચોમાસાનો વરસાદ સામાન્ય કરતાં આશરે ૧૩ ટકા ઓછો રહ્યો છે.
જૂન મહિનાના અંત સુધીમાં આ ઘટાડો ૪૦ ટકાથી વધુ હતો, જેના કારણે દેશના ઘણા મુખ્ય કૃષિ વિસ્તારોમાં શેરડીના વાવેતરમાં વિલંબ થયો હતો. કૃષિ મંત્રાલયના તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઓગસ્ટના મધ્ય સુધીમાં આશરે ૫૮.૩ લાખ હેક્ટર જમીન પર શેરડીનું વાવેતર થયું છે, જે ગત વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીએ થોડું ઓછું છે.
વૈશ્વિક સપ્લાયની ચિંતા અને ભારતીય બજાર
ખાંડ પુરવઠાની અછતની ચિંતા માત્ર ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે પણ તેનું સંકટ ઘેરાઈ રહ્યું છે. હવામાન સંબંધિત ચિંતાઓને કારણે ન્યૂયોર્ક કોમોડિટી એક્સચેન્જમાં ખાંડના વાયદા બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને તેજીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. વિશ્વના અન્ય મુખ્ય ઉત્પાદક દેશોમાં પણ હવામાનની અનિયમિતતાના કારણે ઉત્પાદન પર માઠી અસર પડી છે.
તહેવારોના સમયમાં રાહતની અપેક્ષા
તહેવારોની મોસમમાં સામાન્ય પરિવાર માટે રસોડાનું બજેટ ન ખોરવાય અને મિઠાઈ ઉદ્યોગ પર આર્થિક બોજ ન વધે તે માટે સરકાર સક્રિય પગલાં ભરી રહી છે. આયાત જકાતમાં રાહત આપવાથી વિદેશથી ખાંડનો પુરવઠો તાત્કાલિક ભારતીય બજારમાં લાવી શકાશે, જેનાથી ભાવ પર અંકુશ મેળવવામાં મદદ મળશે. આ નિર્ણયથી બજારમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા વધશે અને તહેવારો દરમિયાન ગ્રાહકોને રાહત મળવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
