Ayushman Bharat: AI ની મદદથી પકડાયું આયુષ્માન ભારત યોજનાનું કૌભાંડ: 2,300+ હોસ્પિટલો પેનલમાંથી દૂર, સરકારે લીધા કડક પગલાં
કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ શુક્રવારે લોકસભામાં માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, આ વર્ષે 31 મે સુધીમાં આયુષ્માન ભારત – પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY) હેઠળ માર્ગદર્શિકા અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા 2,359 હોસ્પિટલોને પેનલમાંથી દૂર (De-empanelled/બ્લેકલિસ્ટ) કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, ધારાધોરણો ન પાળવા બદલ 1,200 થી વધુ અન્ય હોસ્પિટલોને સસ્પેન્ડ પણ કરવામાં આવી છે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આયુષ્માન ભારત યોજનામાં કોઈપણ પ્રકારની ગરબડ કે છેતરપિંડી સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ (Zero Tolerance) ની નીતિ અપનાવવામાં આવી રહી છે.
દોષિત હોસ્પિટલો સામે FIR અને ₹328.49 કરોડનો દંડ
લોકસભામાં એક લેખિત પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, યોજનાના નિયમો તોડવા બદલ 29 એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી છે અને ગુનેગાર હોસ્પિટલો પર રૂ. 328.49 કરોડનો ભારે દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે.
નેશનલ હેલ્થ ઓથોરિટી (NHA) હેઠળ કાર્યરત નેશનલ એન્ટી-ફ્રોડ યુનિટ શંકાસ્પદ ક્લેમ અને છેતરપિંડી ઝડપી પાડવા માટે અત્યાધુનિક AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) અને મશીન લર્નિંગ પર આધારિત ઓટોમેટેડ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.
AI સિસ્ટમ કેવી રીતે પકડે છે શંકાસ્પદ ક્લેમ?
આ ઓટોમેટેડ AI સિસ્ટમ હોસ્પિટલ દ્વારા ક્લેમ ફાઈલ કર્યાના 24 કલાકની અંદર જ અસામાન્ય કે શંકાસ્પદ ક્લેમ પેટર્નને ઓળખી લે છે. જેમાં નીચે મુજબની ગેરરીતિઓ પકડાય છે:
અનધિકૃત અથવા બનાવટી બિલિંગ
એક જ સારવારની ડબલ એન્ટ્રી
દર્દીની પ્રક્રિયાઓ અને ખર્ચને વધારી-ચઢાવીને બતાવવો
દર્દીઓની ઓળખનો ખોટો કે અનધિકૃત ઉપયોગ
જેવા ક્લેમ શંકાસ્પદ જણાય છે, તેમની ચુકવણી પહેલાં જ સઘન તપાસ કરવામાં આવે છે અને ગેરકાયદેસર ક્લેમ રદ કરી દેવાય છે. આડઅસરો રોકવાની આ પારદર્શક સિસ્ટમથી 31 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં સરકારને રૂ. 676.14 કરોડની સીધી બચત થઈ છે.
દર વર્ષે ₹5 લાખનું મફત કેશલેસ કવરેજ
આયુષ્માન ભારત યોજના દેશની ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ વસ્તીના નીચલા 40 ટકા હિસ્સાને સેકન્ડરી અને ટર્શરી કેર હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે પ્રતિ પરિવાર વાર્ષિક રૂ. 5 લાખ સુધીનું કેશલેસ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ કવરેજ પૂરું પાડે છે. આ યોજના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં અમલમાં છે અને ઘણા રાજ્યો તેને પોતાની સ્થાનિક આરોગ્ય યોજનાઓ સાથે જોડીને નાગરિકોને લાભ આપી રહ્યા છે.
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં થયેલી પ્રગતિ
આરોગ્ય મંત્રીએ લોકસભામાં નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન યોજનાની સફળતાના આંકડા રજૂ કરતા જણાવ્યું હતું કે:
પાત્ર લાભાર્થીઓ માટે 3.75 કરોડ નવા આયુષ્માન કાર્ડ બનાવવામાં આવ્યા છે.
હોસ્પિટલમાં ભરતી થવાના 2.74 કરોડ કિસ્સાઓને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
યોજના હેઠળ ગુણવત્તાસભર સારવાર આપવા માટે નવી 5,074 હોસ્પિટલોને પેનલમાં સામેલ કરવામાં આવી છે.
કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ દરમિયાન યોજનાના અમલીકરણ માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને રૂ. 8,438.27 કરોડનું ભંડોળ ફાળવ્યું છે.
સરકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે નિર્દોષ દર્દીઓને શ્રેષ્ઠ સારવાર મળે અને સરકારી નાણાંનો દુરુપયોગ ન થાય તે માટે ભવિષ્યમાં પણ કડક કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે.
