બેંકો કરતાં વધુ ફાયદાકારક? પોષ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ (TD) માં રોકાણ કરતા પહેલા જાણી લો આ વ્યાજ દર
ભારતીય ડાક વિભાગ (India Post) દેશના નાગરિકોને માત્ર ટપાલ સેવાઓ જ નહીં, પરંતુ ઘણી બધી સુરક્ષિત અને ફાયદાકારક બેંકિંગ સેવાઓ પણ પૂરી પાડે છે. દાયકાઓથી દેશના સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના લોકો પોસ્ટ ઓફિસની બચત યોજનાઓ પર આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ કરતા આવ્યા છે. આ જ કારણ છે કે પોસ્ટ ઓફિસ પોતાના ગ્રાહકોને તેમની બચત પર શાનદાર અને ગેરંટીડ રિટર્ન આપે છે.
એટલું જ નહીં, પોસ્ટ ઓફિસની ઘણી આવી યોજનાઓ છે જેમાં દેશની ઘણી મોટી સરકારી અને ખાનગી બેંકો કરતાં પણ વધુ આકર્ષક વ્યાજ દર મળે છે. અહીં આપણે વિગતવાર જાણીશું કે પોસ્ટ ઓફિસમાં 12 મહિના (1 વર્ષ) ની એફડી પર હાલમાં કેટલું વ્યાજ મળી રહ્યું છે.
પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ (TD) શું છે?
દેશની તમામ બેંકોની જેમ જ પોસ્ટ ઓફિસમાં પણ એફડી (Fixed Deposit) ખાતા ખોલવામાં આવે છે. જોકે, પોસ્ટ ઓફિસની ભાષામાં આ એફડીને ટીડી (Time Deposit) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની ટાઈમ ડિપોઝિટ સ્કીમ બિલકુલ બેંકોની એફડી સ્કીમની જેમ જ કામ કરે છે:
આ યોજનામાં તમારે એક જ વાર (એકમુસ્ત) રકમ જમા કરાવવાની હોય છે.
યોજનાની મુદત પૂરી થવા પર (મૅચ્યોરિટી પર) તમને મૂળ રકમની સાથે નક્કી કરેલું નિશ્ચિત વ્યાજ ઉમેરીને આખી રકમ પાછી મળી જાય છે.
તે સંપૂર્ણપણે સાર્વભૌમિક ગેરંટી (Government Guarantee) ધરાવતી સુરક્ષિત રોકાણ યોજના છે.
12 મહિનાની એફડી પર કેટલું વ્યાજ મળી રહ્યું છે?
પોસ્ટ ઓફિસ હાલમાં પોતાના ગ્રાહકોને 12 મહિના એટલે કે 1 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ (FD) પર 6.9% નો વાર્ષિક વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે. આ વ્યાજ દર ગ્રાહકની મુદત અને સરકારી નીતિઓ મુજબ નક્કી થાય છે, જેમાં ગ્રાહકનું નાણાકીય જોખમ શૂન્ય રહે છે.
વરિષ્ઠ નાગરિકો (Senior Citizens) માટે શું છે ખાસ નિયમો?
સામાન્ય રીતે દેશની મોટાભાગની બેંકોમાં 60 વર્ષ કે તેથી વધુ વયના સિનિયર સિટિઝન્સને સામાન્ય ગ્રાહકોની સરખામણીએ 0.50% થી 0.75% વધુ વ્યાજ આપવામાં આવે છે. કેટલાક બેંકો 80 વર્ષથી વધુ વયના અતિ વરિષ્ઠ નાગરિકો (Super Senior Citizens) ને હજુ પણ વધુ રિટર્ન આપે છે.
જોકે, પોસ્ટ ઓફિસની ટાઈમ ડિપોઝિટ (FD) યોજનામાં વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે કોઈ અલગ કે વધારાના વ્યાજ દરની જોગવાઈ નથી.
પોસ્ટ ઓફિસ તમામ વય જૂથના ગ્રાહકોને એકસમાન (6.9%) વ્યાજ આપે છે.
એટલે કે, 25 વર્ષના યુવાન રોકાણકારને જેટલું વ્યાજ મળશે, 65 વર્ષના વરિષ્ઠ નાગરિકને પણ 1 વર્ષની એફડી પર એટલું જ વ્યાજ મળશે.
વ્યાજ દરો કોણ નક્કી કરે છે?
પોસ્ટ ઓફિસની તમામ બચત યોજનાઓ અને એફડીના વ્યાજ દરો ભારત સરકારનું નાણાં મંત્રાલય (Ministry of Finance) નક્કી કરે છે. નાણાં મંત્રાલય દર 3 મહિને (દર ત્રિમાસિક ગાળે) આ બચત યોજનાઓના વ્યાજ દરોની સમીક્ષા કરે છે અને જરૂરિયાત મુજબ તેમાં સુધારો કે ફેરફાર કરે છે.
બીજી તરફ, વાણિજ્યિક બેંકો (Commercial Banks) દ્વારા એફડી પર આપવામાં આવતું વ્યાજ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના રેપો રેટ અને બેંકની પોતાની આંતરિક નાણાકીય નીતિઓના આધારે નક્કી થાય છે. તેથી, જે લોકો જોખમ વગર સલામત જગ્યાએ 1 વર્ષ માટે નાણાં રોકવા માંગે છે, તેમના માટે પોસ્ટ ઓફિસની 12 મહિનાની એફડી એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
