UPI Payments: શું UPI પેમેન્ટ ફ્રી નહીં રહે? મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR ચાર્જ સ્કીમ અને પ્રસ્તાવિત કાયદાકીય ફેરફાર વિશે જાણો સત્ય
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ સર્જનાર UPI (Unified Payments Interface) ને લઈને એક નવી ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર ડિજિટલ પેમેન્ટ્સને લગતા કાયદાકીય માળખામાં ફેરફાર કરવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે. જોકે, હાલના તબક્કે UPI પર કોઈ જ વધારાનો ચાર્જ લાદવામાં આવ્યો નથી. પરંતુ ભવિષ્યમાં મોટા વેપારીઓ ખાતે થતા મોટા મૂલ્યના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા દર્શાવાઈ રહી છે. આ ચર્ચા વચ્ચે સામે આવેલા એક સર્વેક્ષણે બેંકિંગ ક્ષેત્રનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
LocalCircles નો સર્વે: 50% ગ્રાહકો કાર્ડ પેમેન્ટ તરફ વળશે
‘LocalCircles’ દ્વારા કરવામાં આવેલા તાજેતરના એક વ્યાપક સર્વેક્ષણ મુજબ, જો મોટા વ્યાપારીઓ ખાતે UPI પેમેન્ટ કરવા માટે કોઈ ફી અથવા ચાર્જ લાદવામાં આવશે, તો લગભગ દર બીજો ગ્રાહક—એટલે કે આશરે 50% યુઝર્સ—ફરીથી ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડ વડે ચૂકવણી કરવાનો વિકલ્પ પસંદ કરશે.
મુખ્ય તારણ: આ આંકડો સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે UPI ની અદ્ભુત સફળતા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ તેનું ઝીરો ચાર્જ (મફત) અને સરળ હોવું છે.
જો મફત સેવા બંધ થશે, તો ગ્રાહકોની પેમેન્ટ કરવાની ટેવમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે અને તેઓ અન્ય કેશલેસ વિકલ્પો તરફ ફરી શકે છે.
શું છે સમગ્ર મામલો અને પ્રસ્તાવિત કાયદાકીય ફેરફાર?
અહેવાલો અનુસાર, સરકાર ડિજિટલ પેમેન્ટ કાયદામાં એવા સુધારા કરવા જઈ રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં નીતિવિષયક નિર્ણયો લેવામાં સરળતા રહે.
સરકારને મળશે કાનૂની અધિકાર: નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, કઈ ડિજિટલ પેમેન્ટ એપ્લિકેશન્સ અથવા કયા પ્રકારના ટ્રાન્ઝેક્શનને શુલ્કમાંથી મુક્તિ આપવી, તે નક્કી કરવાની સત્તા સરકાર પાસે રહેશે.
હાલમાં કોઈ ચાર્જ નથી: આ કાયદાકીય સુધારાનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે આજથી જ UPI પર ચાર્જ શરૂ થઈ ગયો છે. આ માત્ર ભવિષ્યમાં નિર્ણય લેવા માટેનું એક નીતિગત માળખું ઘડવાની પ્રક્રિયા છે.
કયા ટ્રાન્ઝેક્શન પર ફી લાગવાની શક્યતા છે?
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, જો ભવિષ્યમાં કોઈ નિર્ણય લેવાશે તો પણ તે તમામ UPI પેમેન્ટ્સ પર લાગુ નહીં થાય:
મોટા વ્યાપારી વ્યવહારો (P2M): ફક્ત મોટા શોરૂમ, મોલ કે બ્રાન્ડ્સ ખાતે થતા ₹2,000 થી ₹3,000 થી વધુ રકમના UPI પેમેન્ટ પર જ MDR લાગુ કરવાની વિચારણા ચાલી રહી છે.
નાના વેપારીઓ સુરક્ષિત: સ્થાનિક કરિયાણાના દુકાનદારો, શાકભાજી વિક્રેતાઓ કે નાના છૂટક વેપારીઓને આ પ્રસ્તાવમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે.
સામાન્ય ટ્રાન્સફર (P2P): એક સામાન્ય નાગરિક દ્વારા બીજા નાગરિકના બેંક ખાતામાં કરાતા પૈસાના ટ્રાન્સફર (Person to Person) હંમેશાની જેમ મફત જ રહેશે.
શું ગ્રાહકોએ અત્યારે જ કોઈ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે?
હાલના સમયે દેશમાં UPI ટ્રાન્ઝેક્શન 100% મફત છે. સરકારે કે રિઝર્વ બેંક (RBI) એ હજુ સુધી સામાન્ય ગ્રાહકો કે નાના વેપારીઓ પર કોઈપણ પ્રકારનો MDR કે વધારાનો ટેક્સ લાદ્યો નથી. આ માત્ર એક પ્રસ્તાવિત કાનૂની સુધારો છે, જેના પર આખરી નિર્ણય લેવાનો બાકી છે. તેથી સામાન્ય ગ્રાહકોએ ચિંતા કરવાની કે અફવાઓથી દોરવાવાની કોઈ જરૂર નથી.
