Lungs Cancer: શું તમારી ઉધરસ ૩ અઠવાડિયાથી વધુ જૂની છે? ફેફસાના કેન્સરના આ ચેતવણીરૂપ સંકેતો પ્રત્યે સાવધાન રહો
ડૉ. અપાર જિંદલના જણાવ્યા મુજબ, ફેફસાનું કેન્સર શરીરની અંદર ખૂબ જ ધીમે ધીમે વિકસે છે. રોગના શરૂઆતના તબક્કામાં દર્દીમાં કોઈ સ્પષ્ટ કે ગંભીર લક્ષણો જોવા મળતા નથી. ઘણીવાર દર્દીને માત્ર હળવી ઉધરસ આવે છે, જેને લોકો સામાન્ય વાયરલ ઈન્ફેક્શન, એલર્જી કે પછી સ્મોકિંગની અસર સમજીને અવગણે છે. આ જ કારણ છે કે મોટાભાગના દર્દીઓમાં ફેફસાના કેન્સરનું નિદાન ત્યારે થાય છે જ્યારે આ રોગ ખૂબ વધી ગયો હોય છે.
જો તમારી ઉધરસ ૩ અઠવાડિયા કરતાં પણ વધુ જૂની હોય, ઉધરસની પેટર્ન અથવા સ્વરૂપ અચાનક બદલાઈ ગયું હોય, કે પછી કફ/બલગમમાં લોહીના અંશ જોવા મળે, તો તેને બિલકુલ હળવાશથી ન લેવી જોઈએ. આ લક્ષણો ટીબી (TB), ફેફસાનું કેન્સર અથવા ફેફસાંની અન્ય ગંભીર બીમારીઓ જેમ કે ILD (ઇન્ટરસ્ટીશિયલ લંગ ડિસીઝ) તરફ ઈશારો કરે છે.
ધ્યાન આપવા જેવા અન્ય ચેતવણીરૂપ લક્ષણો
ડૉ. જિંદલના જણાવ્યા અનુસાર, લાંબા ગાળાની ઉધરસ સિવાય કેટલાક અન્ય સંકેતો પર પણ તાત્કાલિક ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:
શ્વાસ ચડવો અને છાતીમાં દુખાવો: સીડી ચડતી વખતે કે સામાન્ય કામ કરતી વખતે શ્વાસ ટૂંકો પડવો અથવા છાતીમાં સતત અસ્વસ્થતા લાગવી.
ગળામાંથી અવાજ આવવો: શ્વાસ લેતી વખતે સીટી જેવો કે ઘસઘસાટ અવાજ આવવો અને અવાજ બેસી જવો.
અચાનક વજન ઘટવું: કોઈ પ્રયાસ વગર અચાનક વજન ઓછું થવું અને ભૂખ ના લાગવી.
સતત થાક અને ઈન્ફેક્શન: શરીરમાં નબળાઈ રહેવી અને વારંવાર ફેફસાંમાં ઈન્ફેક્શન (જેમ કે ન્યુમોનિયા) થવું.
જોકે આ લક્ષણો હોવાનો અર્થ એવો નથી કે કેન્સર જ છે, પરંતુ સમયસર તબીબી તપાસ કરાવવી અત્યંત જરૂરી છે.
ડૉ. અપાર જિંદલની સલાહ:
“૩ અઠવાડિયાથી વધુ સમયની ઉધરસને સામાન્ય ગણવાની ભૂલ ન કરો. જો ઉધરસ સાથે કફમાં લોહી આવે કે શ્વાસ ચડે, તો તુરંત જ પલ્મોનોલોજિસ્ટનો સંપર્ક કરી જરૂરી તપાસ કરાવવી જોઈએ.”
ફેફસાના કેન્સરના મુખ્ય કારણો અને આધુનિક ઉપચાર પદ્ધતિઓ
સામાન્ય રીતે લોકો એવું માને છે કે ફેફસાનું કેન્સર માત્ર ધૂમ્રપાન (સિગરેટ કે બીડી) કરવાથી જ થાય છે. તંબાકુ તેનું સૌથી મોટું કારણ ચોક્કસ છે, પરંતુ જે લોકોએ ક્યારેય સ્મોકિંગ નથી કર્યું તેઓ પણ આ રોગનો શિકાર બની શકે છે.
સેકન્ડ હેન્ડ સ્મોકિંગ (બીજાના સિગરેટનો ધુમાડો), હવામાં ફેલાયેલું પ્રદૂષણ, ફેક્ટરીઓમાંથી નીકળતી રજકણો અને કેમિકલ્સ, ઝેરી વાયુઓ તેમજ વંશાનુગત (આનુવંશિક) કારણો પણ ફેફસાના કેન્સર માટે જવાબદાર છે.
નિદાન અને આધુનિક ઈલાજ
આજના યુગમાં નવી ટેકનોલોજીની મદદથી ફેફસાના કેન્સરનું પ્રાથમિક તબક્કામાં જ નિદાન શક્ય બન્યું છે. ડોક્ટરો દર્દીની હિસ્ટ્રી જાણીને ચેસ્ટ એક્સ-રે અને સીટી સ્કેન (CT Scan) કરે છે. જો કોઈ શંકાસ્પદ બાબત જણાય તો બ્રોન્કોસ્કોપી અથવા બાયોપ્સી (Biopsy) દ્વારા રોગની પુષ્ટિ કરવામાં આવે છે. હવે જેનેટિક ટેસ્ટિંગ પણ થાય છે, જેનાથી દર્દી માટે ચોક્કસ ઈલાજ નક્કી કરી શકાય છે.
આજે ફેફસાના કેન્સરની સારવાર ખૂબ આધુનિક થઈ ગઈ છે. મોટા કાપ-કૂપ વગરની સર્જરી, એડવાન્સ રેડિયેશન, કીમોથેરાપી, ટાર્ગેટેડ થેરાપી અને ઈમ્યુનોથેરાપી દ્વારા રોગના તબક્કા (Stage) મુજબ સફળ ઈલાજ કરવામાં આવે છે. જો બીમારીનું નિદાન શરૂઆતના તબક્કામાં થઈ જાય, તો તેને પૂરેપૂરી રીતે મટાડી શકાય છે.
