Tax Devolution: રાજ્ય સરકારો માટે ખુશખબર: કેન્દ્ર તરફથી મળ્યો ૧.૦૯ લાખ કરોડનો એક્સ્ટ્રા હપ્તો, યુપી અને બિહારને મળ્યો મોટો હિસ્સો
તહેવારોની સીઝન શરૂ થાય તે પહેલાં જ કેન્દ્ર સરકારે દેશના વિવિધ રાજ્યોને મોટી નાણાકીય રાહત આપવાની ઘોષણા કરી છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા કર હિસ્સા (Tax Devolution) ના ભાગરૂપે રાજ્યોના ખાતામાં રૂ. ૧.૦૯ લાખ કરોડની વધારાની હપ્તાની રકમ જારી કરવામાં આવી છે. આ રકમ રાજ્યોને દર મહિને મળતી નિયમિત ગ્રાન્ટ કે હપ્તાથી તદ્દન અલગ છે. કેન્દ્રના આ નિર્ણયથી રાજ્યોને પોતાના વિકાસ કાર્યો, નવી યોજનાઓ અને તહેવારો દરમિયાન થનારા વધારાના ખર્ચાઓને પૂરા કરવામાં મોટી આર્થિક મદદ મળશે.
૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ નાણાં જારી કરાયા
કેન્દ્ર સરકારે આજે એટલે કે ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ રાજ્યોના ખાતામાં ટેક્સ શેરીંગનો આ એક્સ્ટ્રા હપ્તો જમા કરી દીધો છે. નોંધનીય છે કે, સામાન્ય રીતે દર મહિને ૧૦મી તારીખે રાજ્યોને નિયમિત માસિક હપ્તો આપવામાં આવે છે. પરંતુ ૧૦ ઓગસ્ટે જારી થનારા નિયમિત હપ્તા પહેલા જ સરકારે આ વધારાનું ફંડ રિલીઝ કરીને રાજ્યોને મોટો સપોર્ટ આપ્યો છે.
શું છે ટેક્સ શેરિંગ (Tax Devolution) નું ગણિત?
નાણા મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા અને નાણા પંચ (Finance Commission) ની ભલામણો મુજબ, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશભરમાંથી એકત્ર કરવામાં આવતા કુલ ટેક્સ મહેસૂલ (Tax Revenue) માંથી ૪૧% હિસ્સો રાજ્યો વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે.
આ નાણાકીય હિસ્સો સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કુલ ૧૪ હપ્તાઓ દ્વારા રાજ્યો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં તહેવારોની શરૂઆત પહેલા જ આ રકમ મળી જવાથી રાજ્યો પાસે એડવાન્સમાં ફંડ ઉપલબ્ધ થશે, જેથી તેઓ પોતાના બજેટ અને ખર્ચનું સુચારુ આયોજન કરી શકશે.
કયા રાજ્યના ખાતામાં કેટલા નાણાં આવ્યા?
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા આ વધારાના હપ્તામાં દેશના સૌથી મોટા રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશને સૌથી વધુ હિસ્સો મળ્યો છે. દેશના મુખ્ય રાજ્યોને મળેલી રકમ નીચે મુજબ છે:
ઉત્તર પ્રદેશ: આશરે રૂ. ૧૯,૨૦૮ કરોડ
બિહાર: આશરે રૂ. ૧૦,૮૪૫ કરોડ
મધ્ય પ્રદેશ: આશરે રૂ. ૮,૦૧૦ કરોડ
પશ્ચિમ બંગાળ: આશરે રૂ. ૭,૮૬૬ કરોડ
મહારાષ્ટ્ર: આશરે રૂ. ૭,૦૨૨ કરોડ
અન્ય નાના-મોટા રાજ્યોને પણ તેમની વસ્તી અને આર્થિક ભૌગોલિક સ્થિતિના આધારે યોગ્ય હિસ્સો ફાળવવામાં આવ્યો છે.
કેન્દ્ર સરકારે કેમ આપ્યા એક્સ્ટ્રા નાણાં?
કેન્દ્ર સરકારનો મુખ્ય હેતુ રાજ્યોની નાણાકીય સ્થિતિ (Fiscal Position) ને વધુ મજબૂત કરવાનો અને કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (મૂડીગત ખર્ચ) ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
આ વધારાના ફંડથી રાજ્યોને નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં મોટો ફાયદો થશે:
૧. તહેવારોનો ખર્ચ: ઓગસ્ટથી શરૂ થતા તહેવારો દરમિયાન રાજ્ય સરકારો પર વધારાનું નાણાકીય ભારણ રહે છે.
૨. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વિકાસ: રસ્તાઓ, પુલો અને શહેરી વિકાસના કામોને ઝડપી બનાવી શકાશે.
૩. આરોગ્ય અને શિક્ષણ: સરકારી હોસ્પિટલો, શાળાઓ અને જાહેર કલ્યાણકારી યોજનાઓ માટે પૂરતું ભંડોળ ઉપલબ્ધ થશે.
૪. કર્મચારીઓના ભથ્થા: તહેવારો નિમિત્તે રાજ્ય સરકારના કર્મચારીઓને બોનસ અને સમયસર પગાર ચૂકવવામાં સરળતા રહેશે.
આમ, કેન્દ્ર સરકારના આ સમયસરના નિર્ણયથી રાજ્યોની નાણાકીય તંદુરસ્તી સુધરશે અને સ્થાનિક સ્તરે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વધુ વેગ મળશે.
