Cyber Crime: મથુરામાં સાયબર ઠગો પર પોલીસનો મોટો દરોડો: દેશના ટોપ 10 સાયબર ક્રાઈમ હબમાં યુપીનો આ જિલ્લો બીજા ક્રમે
એક સમય હતો જ્યારે ઝારખંડનું જામતારા સમગ્ર દેશમાં ઓનલાઈન ઠગાઈ અને સાયબર ગુનાઓ માટે કુખ્યાત હતું. પરંતુ તાજેતરના આંકડા અને પોલીસ તપાસમાં એક ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે. હવે ઉત્તર પ્રદેશનો મથુરા જિલ્લો સાયબર ક્રાઈમનું એક નવું અને મોટું કેન્દ્ર બનીને ઉભર્યો છે. અહીંના સ્થાનિક યુવાનોને એકઠા કરીને સંગઠિત ગેંગ દ્વારા ઓનલાઈન છેતરપિંડી આચરવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે મથુરાના ગ્રામીણ વિસ્તારોને હવે ‘મિની જામતારા’ તરીકે ઓળખવામાં આવી રહ્યા છે.
ખેતરો અને શેરીઓમાં દોડધામ: મથુરામાં પોલીસની મોટી કાર્યવાહી
મથુરામાં સાયબર નેટવર્ક કેટલું ઊંડું ઉતરી ગયું છે તેનો પુરાવો તાજેતરમાં જોવા મળ્યો, જ્યારે પોલીસે સવારે જ ડ્રોન અને સ્થાનિક ટીમો સાથે મથુરાના આઠ ગામોમાં દરોડા પાડ્યા. પોલીસને આવતી જોઈને ગુનેગારો ખેતરો અને સાંકડી ગલીઓમાં ભાગવા લાગ્યા હતા.
લાંબી પૂછપરછ અને તપાસ બાદ પોલીસે 42 યુવાનોની અટકાયત કરી હતી. આ સિવાય સ્થળ પરથી 137 સ્માર્ટફોન, 2 લેપટોપ, 42 એટીએમ/ડેબિટ કાર્ડ, 50 સિમ કાર્ડ તેમજ બેંક પાસબુક અને ચેકબુક જપ્ત કરવામાં આવી હતી. આ દરોડા મથુરાના ગોવર્ધન, બરસાના, શેરગઢ, છાતા અને કોસી જેવા વિસ્તારોમાં કરવામાં આવ્યા હતા.
18 ગામો અને સીમાવર્તી ભૂગોળનો ગેરલાભ
મથુરાના આશરે 18 ગામોમાં આ ગેરકાયદેસર ધંધો ગૃહ ઉદ્યોગની જેમ ચાલી રહ્યો છે. આ વિસ્તારો રાજસ્થાન અને હરિયાણાની સરહદોને અડીને આવેલા છે. ભરતપુર, નૂહ, અલવર, દિલ્હી અને આગ્રા જેવા મોટા શહેરો નજીક હોવાથી આ ઠગો માટે ભૌગોલિક સ્થિતિ ખૂબ જ અનુકૂળ રહે છે.
પરંપરાગત ખેતી કે અભ્યાસ છોડીને યુવાનો ઓછી શારીરિક મહેનતમાં ઝડપથી પૈસા કમાવવાની લાલચમાં આ ક્રાઈમ નેટવર્કમાં જોડાઈ રહ્યા છે.
FCRF રિપોર્ટ: દેશના ટોચના સાયબર ક્રાઈમ હબ
IIT કાનપુર ઇનક્યુબેટ સ્ટેટઅપ ફ્યુચર ક્રાઇમ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (FCRF) ના અહેવાલ મુજબ, હવે જામતારાને પાછળ છોડીને રાજસ્થાનનું ભરતપુર અને યુપીનું મથુરા દેશમાં સાયબર ક્રાઈમના સૌથી મોટા કેન્દ્રો બની ગયા છે.
દેશમાં આચરવામાં આવતા કુલ સાયબર ગુનાઓમાંથી 80% હિસ્સો માત્ર 10 જિલ્લાઓમાંથી આવે છે. તેમાં ભરતપુર (18%) પ્રથમ ક્રમે અને મથુરા (12%) બીજા ક્રમે છે. આ સિવાય નૂહ (11%), દેવઘર (10%), અને જામતારા (9.6%) પણ આ યાદીમાં સમાવિષ્ટ છે.
ઠગાઈ કરવાની શૈલી અને ત્રણ અલગ મોડ્યુલ
આ સાયબર ગેંગ ખૂબ જ વ્યવસ્થિત રીતે ત્રણ વિભાગોમાં વહેંચાઈને કામ કરે છે:
લોજિસ્ટિક્સ સેલ: ભાડાના (Mule) બેંક ખાતાઓ, બોગસ સિમ કાર્ડ્સ અને એટીએમ કાર્ડ્સ પૂરા પાડે છે.
ટાર્ગેટિંગ સેલ: શિકારની શોધ કરીને તેમને ફોન કે મેસેજ કરે છે.
વિથડ્રોઅલ સેલ: છેતરેલા નાણાં ઝડપથી ખાતામાંથી ઉપાડી લે છે.
આ ઠગો OLX પર ફેક QR કોડ પેમેન્ટ, એડવાન્સ ડિપોઝિટ, હોટેલ બુકિંગની ફેક વેબસાઈટ, અને ફિશિંગ મેસેજ જેવા માધ્યમોથી લોકોને ટાર્ગેટ કરે છે. તેઓ ખુલ્લા ખેતરોમાં બેસીને ટેલિગ્રામ જેવી સિક્યોર એપ દ્વારા આ કારસા ઘડે છે જેથી પોલીસથી બચી શકાય.
શા માટે મથુરા બની રહ્યું છે ‘મિની જામતારા’?
અહેવાલ મુજબ, મથુરા અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સાયબર ગુનાઓ વધવા પાછળ ચાર મુખ્ય કારણો છે:
મોટા શહેરોથી નજીકતા: દિલ્હી અને આગ્રા જેવા કેન્દ્રોથી સરળ કનેક્ટિવિટી.
મર્યાદિત સાયબર સુરક્ષા: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ટેકનિકલ તપાસ અને સુરક્ષાનો અભાવ.
આર્થિક પડકારો: સ્થાનિક સ્તરે રોજગારીની તકોની કમી.
ઓછી ડિજિટલ સાક્ષરતા: સામાન્ય જનતામાં ડિજિટલ સજાગતા ન હોવાથી તેઓ સરળતાથી શિકાર બને છે.
પોલીસ માટે આ રાજ્યો વચ્ચે ફેલાયેલા ક્રોસ-સ્ટેટ નેટવર્કને તોડવું એક મોટો પડકાર બની રહ્યું છે, પરંતુ સતત દરોડા અને કડક પગલાં દ્વારા આ દૂષણને નાથવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
