Health Care: હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ખરાબ ઊંઘ: સવારે ઉઠતી વખતે શરીરમાં દેખાય આ લક્ષણો તો થઈ જજો સાવધાન
શરીરને સ્વસ્થ અને તંદુરસ્ત રાખવા માટે જેટલો પૌષ્ટિક ખોરાક જરૂરી છે, એટલી જ પૂરતી અને ગુણવત્તાસભર ઊંઘ પણ અનિવાર્ય છે. જો તમે ઉત્તમ ખોરાક લો છો પરંતુ પૂરતી ઊંઘ નથી લેતા, તો તેની ગંભીર અસરો તમારા સ્વાસ્થ્ય પર પડી શકે છે. આજકાલ ખાસ કરીને યુવાનોમાં અપૂર્ણ ઊંઘને કારણે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન)ની સમસ્યા ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે.
ઊંઘવા સાથે જોડાયેલી ટેવો કોઈ સામાન્ય બાબત નથી; તેની સીધી અસર તમારા મગજ, શરીર અને માનસિક સ્થિતિ પર પડે છે. એક સારી અને ગાઢ ઊંઘ તમને શારીરિક અને માનસિક રીતે તાજગી આપે છે, અને સાથે જ શરીરના લોહીના દબાણ (BP) ને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ કરે છે.
ફક્ત ઊંઘના કલાકો નહીં, ગુણવત્તા પણ મહત્વની
માત્ર પથારીમાં પડ્યા રહેવું કે કલાકો ગણવા એ પૂરતું નથી. તમારી સુવાની દિનચર્યા (Sleep Routine), સોતા પહેલાં તમે શું ખાઓ છો કે પીઓ છો, અને તમારી ઊંઘ કેટલી ગાઢ છે – આ બધી બાબતો અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે.
રાત્રે નકોરા બોલાવવા (Kharrate) કે વારંવાર ઊંઘમાંથી જાગી જવું જેવી સમસ્યાઓ પણ ઊંઘની ગુણવત્તા બગાડે છે. જો વ્યક્તિ સતત અપૂર્ણ કે ખલેલ પહોંચેલી ઊંઘ લે છે, તો તેનાથી લાંબા ગાળે હાઈ બ્લડ પ્રેશરનું જોખમ અનેક ગણું વધી જાય છે.
ઊંઘ અને બ્લડ પ્રેશરનો સીધો સંબંધ
શાર્દા હોસ્પિટલના ઈન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગના પ્રોફેસર ડૉ. ભૂમેશ ત્યાગીના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે આપણે ઓછી કે ખરાબ ઊંઘ લઈએ છીએ, ત્યારે શરીરમાં સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સનું સંતુલન બગડે છે.
જ્યારે શરીરને પૂરતો આરામ નથી મળતો, ત્યારે ‘સ્ટ્રેસ હોર્મોન’ (જેમ કે કોર્ટિસોલ) નું પ્રમાણ વધવા લાગે છે. આના કારણે હૃદયના ધબકારા ઝડપી બને છે અને રક્તવાહિનીઓ પર દબાણ વધે છે, જે આખરે હાઈ બ્લડ પ્રેશરમાં પરિણમે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પહેલાથી જ હાઈ બીપીની દર્દી હોય અને યોગ્ય ઊંઘ ન લે, તો તે ધીમે ધીમે તેની હૃદયગતિ અને રક્તવાહિનીઓની કાર્યક્ષમતાને નુકસાન પહોંચાડે છે.
અપૂર્ણ ઊંઘના મુખ્ય લક્ષણો: શરીર કેવી રીતે આપે છે સંકેત?
જો રાત્રે તમારી ઊંઘ પૂરી ન થઈ હોય, તો સવારે ઉઠતાની સાથે જ શરીર વિવિધ લક્ષણો દ્વારા સંકેત આપવાનું શરૂ કરે છે:
સુસ્તી અને આળસ: આખી રાત પથારીમાં રહ્યા પછી પણ સવારે ઉઠતી વખતે શરીરમાં ભારે થાક, આળસ અને સુસ્તી અનુભવાય છે.
આંખોમાં ભારેપણું અને લાલાશ: સવારે ઉઠ્યા પછી આંખો લાલ થવી, બળતરા થવી કે ભારે લાગવી એ ખરાબ ઊંઘની સ્પષ્ટ નિશાની છે.
માથાનો દુખાવો: પૂરતી ઊંઘ ન મળવાને કારણે સવારે ઉઠતાની સાથે જ માથામાં સતત દુખાવો કે ભારેપણું રહે છે.
બેચેની અને અસ્વસ્થતા: રાત્રે આરામ કર્યા પછી પણ મન અને શરીર રિલેક્સ થવાને બદલે ચિંતા, ચીડિયાપણું કે અસ્વસ્થતા અનુભવે છે.
સારી ઊંઘ માટે શું કરવું?
નિષ્ણાતોના મતે, દરરોજ રાત્રે ૭ થી ૮ કલાકની શાંત અને ગાઢ ઊંઘ લેવી જરૂરી છે. સુવાના નિર્ધારિત સમયના એક કલાક પહેલાં મોબાઈલ કે ટીવી જેવી ડિજિટલ સ્ક્રીનથી દૂર રહેવું જોઈએ. રાત્રે હળવો ખોરાક લેવો અને કેફીન (ચા-કોફી) નું સેવન ટાળવું જોઈએ, જેથી હૃદય અને બ્લડ પ્રેશર બંને સુરક્ષિત રહે.
