Dengue Vaccine: હવે ડેન્ગ્યુથી મળશે રક્ષણ: ભારતમાં મંજૂર થઈ પ્રથમ રસી, હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાનું જોખમ 84% સુધી ઘટશે
ભારતમાં ડેન્ગ્યુના વધી રહેલા કેસો અને તેનાથી થતા જોખમો સામે લડવા માટે એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. કેન્દ્રીય ઔષધ માનક નિયંત્રણ સંગઠન (CDSCO) દ્વારા જાપાની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની તકેડા (Takeda) ની ડેન્ગ્યુ વેક્સિન QDENGA (TAK-003) ને ભારતમાં ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે.
આ સાથે જ QDENGA ભારતની પ્રથમ સ્વીકૃત ડેન્ગ્યુ રસી બની ગઈ છે. ચોમાસા દરમિયાન અને ત્યારબાદ દેશમાં દર વર્ષે ડેન્ગ્યુના હજારો કેસો નોંધાય છે અને હોસ્પિટલો પર દર્દીઓનું ભારે દબાણ વધે છે. આવા સમયે આ રસીને મળેલી મંજૂરી દેશની આરોગ્ય પ્રણાલી માટે ખૂબ જ મોટી રાહત સમાન છે.
શું છે QDENGA વેક્સિન અને તેની મુખ્ય ખાસિયતો?
QDENGA એ એક ‘લાઈવ એટેન્યુએટેડ ટેટ્રાવેલન્ટ વેક્સિન’ છે. તેને ડેન્ગ્યુ વાયરસના તમામ ચારેય સ્વરૂપો — DENV-1, DENV-2, DENV-3, અને DENV-4 સામે રક્ષણ આપવા માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
આ રસીની સૌથી મોટી વિશિષ્ટતા:
ટેસ્ટિંગની જરૂર નથી: આ રસી લેતા પહેલા વ્યક્તિને ભૂતકાળમાં ક્યારેય ડેન્ગ્યુ થયો હતો કે નહીં તેની તપાસ (બ્લડ ટેસ્ટ) કરાવવી જરૂરી નથી.
વ્યાપક મંજૂરી: ભારત પહેલા આ રસીને યુરોપિયન યુનિયન, બ્રિટન, બ્રાઝિલ, ઇન્ડોનેશિયા અને અર્જેન્ટીના સહિત 40 થી વધુ દેશોમાં મંજૂરી મળી ચૂકી છે.
WHO ની ભલામણ: વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) એ પણ વધુ ડેન્ગ્યુ પ્રભાવિત દેશોમાં આ રસીનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવા ભલામણ કરેલી છે.
વેક્સિનનો ડોઝ અને આપવાની રીત
QDENGA વેક્સિન શરીરના ચામડીના નીચેના ભાગમાં (Subcutaneous) ઇન્જેક્શન દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ રસીના કુલ બે ડોઝ લેવાના હોય છે:
પ્રથમ ડોઝ: નિર્ધારિત તારીખે.
બીજો ડોઝ: પ્રથમ ડોઝ લીધાના 3 મહિના પછી.
બંને ડોઝ પૂર્ણ કર્યા બાદ જ શરીર ડેન્ગ્યુના વાયરસ સામે પૂર્ણ સુરક્ષાકવચ મેળવે છે.
ભારત માટે આ મંજૂરી શા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે?
વૈશ્વિક અહેવાલો મુજબ, વિશ્વમાં નોંધાતા ડેન્ગ્યુના કુલ કેસોમાંથી આશરે એક-તૃતીયાંશ (1/3) કેસો એકલા ભારતમાં જોવા મળે છે. છેલ્લા બે દાયકામાં ભારતમાં ડેન્ગ્યુના કેસોમાં 11 ગણાથી વધુનો વધારો નોંધાયો છે.
અત્યાર સુધી દેશમાં ડેન્ગ્યુથી બચવા માટે માત્ર મચ્છરોનો ઉપદ્રવ રોકવો, મચ્છરદાની અને રિપેલન્ટનો ઉપયોગ કરવો તથા લક્ષણો મુજબ સારવાર આપવી એ જ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હતા. હવે રસી ઉપલબ્ધ થવાથી દેશ પાસે આ બીમારી સામે લડવાનો એક અત્યંત મજબૂત અને પ્રભાવશાળી વિકલ્પ આવી ગયો છે.
કોને લાગી શકશે આ રસી?
ભારતમાં આ રસીના લોન્ચિંગ સમયે CDSCO અને તકેડા કંપની દ્વારા આખરી માર્ગદર્શિકા (Guidelines) જાહેર કરવામાં આવશે.
વિશ્વના અન્ય દેશોમાં આ રસી બાળકો અને વયસ્કો બંને માટે મંજૂર થયેલી છે. જે લોકોને અગાઉ ડેન્ગ્યુ થઈ ચૂક્યો છે અને જેમને ક્યારેય નથી થયો — બંને વર્ગના લોકો આ રસી સુરક્ષિત રીતે લઈ શકે છે.
QDENGA વેક્સિન કેટલી અસરકારક છે?
QDENGA રસીના પ્રભાવને માપવા માટે 20,000 થી વધુ બાળકો અને કિશોરો પર TIDES ફેઝ-3 ટ્રાયલ કરવામાં આવ્યો હતો. આશરે સાડા ચાર વર્ષ સુધી ચાલેલા આ સંશોધનમાં ઉત્સાહજનક પરિણામો સામે આવ્યા છે:
હોસ્પિટલમાં ભરતી થવાનું જોખમ: આ રસી ડેન્ગ્યુના કારણે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાના જોખમને 84% સુધી ઘટાડે છે.
કુલ અસરકારકતા: લેબોરેટરી દ્વારા પુષ્ટિ થયેલા સામાન્ય ડેન્ગ્યુ સંક્રમણ સામે તેની કુલ અસરકારકતા આશરે 61% નોંધાઈ છે.
ગંભીર ડેન્ગ્યુ અને તેનાથી થતી જટિલતાઓ સામે પણ આ રસી અત્યંત સારો દેખાવ કરે છે, જે ભારતમાં દર વર્ષે ડેન્ગ્યુથી થતા મૃત્યુદરને ઘટાડવામાં અત્યંત મદદરૂપ સાબિત થશે.
