Nitin gadkari: પેટ્રોલ પંપ પર મળતા નવા E20 ફ્યુઅલથી માઇલેજ ઘટશે? જાણો એન્જિનની સુરક્ષા અને મેથેનોલ ક્રાંતિનું સંપૂર્ણ સત્ય
આજકાલ સોશિયલ મીડિયા પર એક ચર્ચા ખૂબ જ જોરમાં ચાલી રહી છે કે પેટ્રોલ પંપો પર મળતા નવા E20 ફ્યુઅલ (૨૦ ટકા ઇથેનોલ અને ૮૦ ટકા પેટ્રોલનું મિશ્રણ) ના કારણે વાહનોના એન્જિન બગડી રહ્યા છે અને માઇલેજ પણ ઘટી રહ્યું છે. આ વિવાદ અને સામાન્ય નાગરિકોના મનમાં ઉઠતા તમામ સવાલો પર કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ સીધો અને સ્પષ્ટ જવાબ આપ્યો છે. ગડકરીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે એન્જિન બગડવાની વાતો તદ્દન ભ્રામક અને અફવા છે. જોકે, તેમણે એ વાત જરૂર સ્વીકારી છે કે માઇલેજ પર તેની મામૂલી અસર પડી શકે છે.
શું E20 ફ્યુઅલથી ખરેખર માઇલેજ ઘટે છે?
આ એક વૈજ્ઞાનિક સત્ય છે કે ઇથેનોલની ‘કેલરીફિક વેલ્યુ’ (ઉર્જા પેદા કરવાની ક્ષમતા) સામાન્ય પેટ્રોલની સરખામણીમાં થોડી ઓછી હોય છે. આ જ કારણે જ્યારે ગાડીમાં E20 ફ્યુઅલનો ઉપયોગ થાય છે, ત્યારે માઇલેજમાં થોડો નજીવો ઘટાડો આવી શકે છે. જોકે, પરિવહન મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઘટાડો એટલો મોટો નથી કે વાહન ચાલકોએ ચિંતા કરવી પડે.
વાસ્તવમાં, કોઈપણ ગાડીનું માઇલેજ ઘણું ખરું એ વાત પર આધાર રાખે છે કે તમે ગાડી ક્યાં અને કેવી રીતે ચલાવો છો. મુંબઈ, દિલ્હી કે અમદાવાદ જેવા મોટા શહેરોના ટ્રાફિકમાં વારંવાર બ્રેક મારવાથી અને નીચલા ગિયરમાં ગાડી ચલાવવાથી માઇલેજ આમ પણ ઓછું જ આવે છે. જો તમે હાઇવે પર સતત ૧૦૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે લાંબુ અંતર કાપો, તો જ તમને માઇલેજમાં આ મામૂલી તફાવતનો અહેસાસ થઈ શકે છે.
એન્જિન સીઝ થવાના દાવાઓનું સત્ય શું છે?
સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાવવામાં આવી રહેલા ‘એન્જિન સીઝ’ થવાના કે પાર્ટ્સ ખરાબ થવાના અહેવાલોને નિતિન ગડકરીએ સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યા છે અને તેને એક ‘ખોટો નેરેટિવ’ (ભ્રામક પ્રચાર) ગણાવ્યો છે. દેશભરમાં E20 ફ્યુઅલ લાગુ કરતાં પહેલાં પુણે સ્થિત દેશની પ્રતિષ્ઠિત ટેસ્ટિંગ લેબ ARAI (ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા) અને તમામ અગ્રણી વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓએ તેની સખત તપાસ અને ટ્રાયલ્સ કર્યા છે.
જૂની કારોના સંદર્ભમાં સરકારે એક મહત્વનો ફેરફાર કર્યો છે. પહેલાંની ગાડીઓના એન્જિનમાં મેટલ (ધાતુ) ના વોશર વપરાતા હતા, જે ઇથેનોલના કારણે લાંબા ગાળે ઘસાઈ શકતા હતા. હવે તેની જગ્યાએ રબરના વોશર લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. સરકારે તમામ ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓને કડક આદેશ આપ્યો છે કે જ્યારે પણ ગ્રાહકો ગાડી સર્વિસિંગમાં લાવે, ત્યારે તેમની પાસેથી કોઈ પણ વધારાનો ચાર્જ લીધા વિના આ વોશર મફતમાં બદલી આપવામાં આવે. તપાસમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે હાલમાં જે ગાડીઓના એન્જિનમાં ખામી આવી રહી છે, તેનું કારણ E20 ફ્યુઅલ નથી પરંતુ પેટ્રોલમાં થતી અપ્રમાણિક ભેળસેળ છે.
ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન લાવશે મોટો બદલાવ
માઇલેજની આ નાની ચિંતાનો કાયમી ઉકેલ પણ સરકારે શોધી કાઢ્યો છે, જે છે ‘ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન ટેકનોલોજી’. ARAI ના રિપોર્ટ અનુસાર, જે વાહનોના એન્જિન ખાસ કરીને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ માટે જ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે, તેમાં માઇલેજ કે પરફોર્મન્સની કોઈ જ સમસ્યા આવતી નથી. મારુતિ સુઝુકી, ટાટા મોટર્સ, હ્યુન્ડાઈ, મહિન્દ્રા અને ટોયોટા જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ ટૂંક સમયમાં જ પોતાના નવા ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ મોડલ્સ બજારમાં ઉતારવા જઈ રહી છે.
તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે બ્રાઝિલ જેવા દેશમાં ૧૯૭૦ના દાયકાથી જ ૨૭ ટકા ઇથેનોલ-પેટ્રોલ બ્લેન્ડનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. પરફોર્મન્સની દ્રષ્ટિએ પણ ઇથેનોલ પેટ્રોલ કરતાં વધુ સારું ઓક્ટેન રેટિંગ આપે છે. આ ઉપરાંત, ઇથેનોલની કિંમત આશરે ₹૭૫ પ્રતિ લીટર છે, જે ભવિષ્યમાં મોંઘા પેટ્રોલથી સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત આપશે.
ડીઝલનો પણ આવી ગયો સ્વદેશી વિકલ્પ: મેથેનોલ ક્રાંતિ
માત્ર પેટ્રોલ જ નહીં, પરંતુ ભારે વાહનો (ટ્રક અને બસ) માટે ડીઝલના સસ્તા અને પ્રદૂષણ મુક્ત વિકલ્પો પર પણ ભારતમાં ઝડપથી કામ ચાલી રહ્યું છે. કર્ણાટકમાં અશોક લેલેન્ડ કંપનીએ ૧૫ ટકા મેથેનોલ અને ડીઝલના મિશ્રણથી સફળતાપૂર્વક બસો ચલાવીને બતાવી છે. હવે કોમર્શિયલ વાહનો માટે ખાસ મેથેનોલ એન્જિન તૈયાર થઈ રહ્યા છે.
પૂર્વોત્તર ભારતમાં (North-East India) તો માત્ર ₹૨૦ થી ₹૨૨ પ્રતિ લીટરના દરે મેથેનોલનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે, જે ₹૧૦૦થી વધુ કિંમતના ડીઝલની સામે માલિકોને બહુ મોટો આર્થિક ફાયદો કરાવશે. આ ઉપરાંત પાણીના જહાજો, ટ્રેક્ટરો અને કૃષિ ઉપકરણો માટે ‘આઈસો-બ્યુટેનોલ’ ને એક ઉત્તમ ઈંધણ તરીકે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. ભારત દર વર્ષે અંદાજે ₹૨ લાખ કરોડનું અશ્મિભૂત ઈંધણ (Crude Oil) આયાત કરે છે. આ સ્વદેશી ગ્રીન ફ્યુઅલના આગમનથી દેશના અબજો રૂપિયા બચશે અને ભારત પ્રદૂષણ મુક્ત બનવા તરફ આગળ વધશે.
