Anil Ambani: કોર્પોરેટ જગતમાં ખળભળાટ: રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ કૌભાંડમાં ED ની લાલ આંખ, ડમી ડિરેક્ટરોના નેટવર્કનો પર્દાફાશ
એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) દ્વારા રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RHFL) અને રિલાયન્સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RCFL) માં થયેલી હજારો કરોડ રૂપિયાની કથિત નાણાકીય ગેરરીતિઓ અને ફંડ ડાયવર્ઝન (નાણાં અન્યત્ર વાળી લેવા) ના મામલામાં એક બહુ મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ તપાસ અંતર્ગત તપાસ એજન્સીએ રિલાયન્સ અનિલ અંબાણી ગ્રૂપ સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલી કંપની મેસર્સ ઈ-કોમ્પ્લેક્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ તેમજ તેના એક અગ્રણી ડાયરેક્ટરના વિવિધ ઠેકાણાઓ પર એકસાથે દરોડા પાડ્યા છે. આ આકસ્મિક કાર્યવાહીથી કોર્પોરેટ જગતમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.
સીબીઆઈ (CBI) ની એફઆઈઆરના આધારે તપાસનો ધમધમાટ
ઈડી દ્વારા આયોજિત આ સમગ્ર તપાસ સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા અગાઉ નોંધવામાં આવેલી અનેક વિવિધ એફઆઈઆર (FIR) ના આધારે ચાલી રહી છે. દેશની અગ્રણી સરકારી અને ખાનગી બેંકો જેવી કે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), બેંક ઓફ બરોડા (BoB), પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB), યસ બેંક, કેનરા બેંક, યુનિયન બેંક, યુકો બેંક, બેંક ઓફ મહારાષ્ટ્ર, ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક, પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંક અને એક્સિસ બેંક દ્વારા કરવામાં આવેલી સત્તાવાર ફરિયાદોના આધારે સીબીઆઈએ આ ગુના દાખલ કર્યા હતા.
તપાસ એજન્સીનો સ્પષ્ટ દાવો છે કે RHFL અને RCFL એ સામાન્ય જનતા અને નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી હજારો કરોડ રૂપિયાનું ફંડ એકત્રિત કર્યું હતું, જેને પાછળથી પૂર્વઆયોજિત કાવતરાના ભાગરૂપે શેલ કંપનીઓ (કાગળ પર ચાલતી કંપનીઓ) અને ગ્રૂપની અન્ય સહયોગી કંપનીઓમાં વ્યવસ્થિત રીતે ટ્રાન્સફર કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
પુરતી તપાસ વગર જ શેલ કંપનીઓને વહેંચાઈ કરોડોની લોન
ઈડીના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, આ લોન આપતી વખતે કોઈપણ પ્રકારની યોગ્ય તપાસ (Due Diligence), જરૂરી દસ્તાવેજોની ચકાસણી કે સંબંધિત કંપનીઓની લોન પરત ચૂકવવાની આર્થિક ક્ષમતા (Creditworthiness) નું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું ન હતું. આમાંની મોટાભાગની લોન એવી કોર્પોરેટ કંપનીઓને આપવામાં આવી હતી જે માત્ર કાગળ પર જ અસ્તિત્વ ધરાવતી હતી અને જેમની પાસે વાસ્તવમાં કોઈ સક્રિય બિઝનેસ કે લોન ચૂકવવાનું કોઈ સાધન ઉપલબ્ધ ન હતું.
વધુમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો એ થયો છે કે આ શેલ કંપનીઓના ડાયરેક્ટરો વાસ્તવમાં રિલાયન્સ અનિલ અંબાણી ગ્રૂપના જ પગારદાર કર્મચારીઓ અથવા તેમના અત્યંત નજીકના સાથીદારો હતા. આ ડમી ડિરેક્ટરોના બેંક ખાતાઓ અને કંપનીના નાણાકીય વ્યવહારોનું સંચાલન મુખ્ય ગ્રૂપ કંપનીઓના ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા જ પરોક્ષ રીતે કરવામાં આવતું હતું.
અત્યાર સુધી ₹૪,૫૧૦ કરોડની સંપત્તિ એટેચ
નાણાકીય ગેરરીતિઓના આ મની લોન્ડરિંગ કેસમાં તપાસ એજન્સીએ અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ૧૫,૫૪૮ કરોડ રૂપિયા ની કથિત ગુનાહિત આવક (Proceeds of Crime) શોધી કાઢી છે. આ આંકડો હજુ પણ વધવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે. ઈડી દ્વારા અત્યાર સુધીમાં આ કૌભાંડ સંદર્ભે કુલ ૪,૫૧૦ કરોડ રૂપિયા ની સ્થાવર અને જંગમ મિલકતોને કામચલાઉ ધોરણ જપ્ત (Attach) કરી લેવામાં આવી છે. રાહતની વાત એ છે કે આ જપ્ત કરાયેલી મિલકતોમાંથી આશરે ૩,૯૨૬ કરોડ રૂપિયાની એટેચમેન્ટને સક્ષમ ઓથોરિટી (Adjudicating Authority) તરફથી કાયદેસરની મંજૂરી પણ મળી ચૂકી છે.
