Android: શું તમારા ફોનમાં વાયરસ છે? આ ૫ સંકેતોથી તરત જ થઈ જાવ સાવધાન
આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન માત્ર વાતચીત કરવાનું સાધન નથી, પરંતુ તે આપણી નાણાકીય વિગતો, વ્યક્તિગત ડેટા અને મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજોનો ભંડાર છે. ઇન્ટરનેટ સાથે સતત કનેક્ટેડ રહેવાના કારણે એન્ડ્રોઇડ ફોનમાં સાયબર હુમલા અને વાયરસનો ખતરો સતત વધતો રહે છે. આધુનિક વાયરસ એટલા સ્માર્ટ થઈ ગયા છે કે તેઓ તમારી જાણ બહાર ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ થઈ જાય છે. તેથી, ફોન આપણને અમુક સંકેતો આપે ત્યારે સમયસર સાવચેત રહેવું ખૂબ જરૂરી છે.
વાયરસ ઘૂસવાના મુખ્ય સંકેતો (Warning Signs)
જો તમારો ફોન અસામાન્ય વર્તન કરી રહ્યો હોય, તો નીચે મુજબના સંકેતોને ગંભીરતાથી લો:
અજાણ્યા કોલ કે મેસેજ: જો તમારા નંબર પરથી તમે પોતે કોઈને કોલ કે મેસેજ ન કર્યા હોવા છતાં તમારા ‘કોલ લોગ’ કે ‘સેન્ટ મેસેજ’માં અજાણી એન્ટ્રીઓ દેખાય, તો સમજી લેવું કે તમારો ફોન કોઈના નિયંત્રણમાં છે.
અજાણી એપ્સનું દેખાવું: જો તમે કોઈ એપ ઇન્સ્ટોલ ન કરી હોય છતાં હોમસ્ક્રીન કે એપ્સ લિસ્ટમાં કોઈ અજાણી એપ જોવા મળે, તો તેને તરત જ દૂર કરો. વાયરસ ઘણીવાર પોતાની જાતે અન્ય માલવેર ડાઉનલોડ કરવા માટે આવી એપ્સનો ઉપયોગ કરે છે.
વારંવાર આવતા પોપ-અપ્સ: જો સ્ક્રીન પર કામ કરતી વખતે સતત બિનજરૂરી જાહેરાતો કે પોપ-અપ્સ દેખાય, તો તે ‘એડવેર’ (Adware) હોઈ શકે છે. આવા પોપ-અપ્સ પર ક્યારેય ક્લિક ન કરો.
ફોનનું ઓવરહીટિંગ અને બેટરી ડ્રેઇન: વાયરસ બેકગ્રાઉન્ડમાં સતત ચાલતા હોવાથી પ્રોસેસર પર લોડ વધે છે, જેના કારણે ફોન ગરમ થઈ જાય છે અને સામાન્ય કરતા ઘણી ઝડપથી બેટરી ઉતરી જાય છે.
વાયરસ ઘૂસી જાય તો શું કરવું? (Emergency Steps)
જો તમને શંકા જાય કે ફોનમાં વાયરસ છે, તો ગભરાયા વગર આ પગલાં લો:
૧. ફ્લાઇટ મોડ (Flight Mode) ઓન કરો: સૌથી પહેલા ફોનને ફ્લાઇટ મોડ પર મૂકો જેથી વાયરસ કે હેકરનું તમારા ફોન સાથેનું ઇન્ટરનેટ કનેક્શન તૂટી જાય.
૨. સેફ મોડ (Safe Mode) નો ઉપયોગ: ફોનને ‘સેફ મોડ’માં રીબૂટ કરો. આ મોડમાં તમામ થર્ડ-પાર્ટી એપ્સ કામ કરવાનું બંધ કરી દેશે, જેનાથી તમને વાયરસ વાળી એપ ઓળખવામાં સરળતા રહેશે.
૩. શંકાસ્પદ એપ દૂર કરો: સેટિંગ્સમાં જઈને હાલમાં ઇન્સ્ટોલ કરેલી શંકાસ્પદ એપ્સને શોધો અને તેને તાત્કાલિક અનઇન્સ્ટોલ કરો.
ભવિષ્યમાં સાયબર હુમલાથી બચવા માટેની ટિપ્સ
એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સ સુરક્ષિત રહેવા માટે નીચેની સાવચેતીઓ ચોક્કસ રાખવી જોઈએ:
અજાણી લિંક્સથી દૂર રહો: સોશિયલ મીડિયા કે મેસેજમાં આવતી અજાણી લિંક્સ કે ફાઇલો પર ક્લિક કરવાનું ટાળો. હંમેશા વિશ્વાસપાત્ર સોર્સથી જ એપ્સ ડાઉનલોડ કરો.
ગૂગલ પ્લે પ્રોટેક્ટ (Google Play Protect): તમારા ફોનના સેટિંગ્સમાં જઈને ‘ગૂગલ પ્લે પ્રોટેક્ટ’ હંમેશા ઇનેબલ રાખો. તે હાનિકારક એપ્સને આપમેળે સ્કેન કરીને તમને ચેતવણી આપે છે.
સોફ્ટવેર અપડેટ્સ: ફોનના સોફ્ટવેર અને સિક્યુરિટી પેચને હંમેશા અપડેટ રાખો. અપડેટ્સમાં કંપનીઓ નવા સાયબર હુમલાઓ સામે રક્ષણ આપતા સિક્યુરિટી ફિક્સ મોકલતી હોય છે.
