PPF: શું તમારી પાસે એકથી વધુ PPF ખાતા છે? જાણો આ ભૂલ તમને કેટલું નુકસાન કરી શકે છે
ભારતીય મધ્યમ વર્ગ અને નોકરિયાત લોકો માટે પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ એટલે કે PPF રોકાણનો સૌથી ભરોસાપાત્ર અને લોકપ્રિય વિકલ્પ છે. સુરક્ષિત રિટર્ન, ટેક્સમાં છૂટ અને લાંબા ગાળાની કમ્પાઉન્ડિંગની તાકાતને કારણે આ યોજના હંમેશા રોકાણકારોની પહેલી પસંદ રહી છે. જોકે, ઘણા લોકો વધારે ફાયદો મેળવવાના ચક્કરમાં કેટલાક એવા નિર્ણયો લે છે જે તેમને આર્થિક નુકસાન તરફ ધકેલી શકે છે. PPF સાથે જોડાયેલા સરકારી નિયમો સમજવા અત્યંત જરૂરી છે, જેથી તમે તમારા નાણાંનું યોગ્ય સંચાલન કરી શકો.
‘એક વ્યક્તિ, એક ખાતું’: PPF નો પાયાનો નિયમ
PPF નો સૌથી મહત્વનો અને પાયાનો નિયમ છે— ‘એક વ્યક્તિ, એક ખાતું’. ઘણા લોકો અજાણતામાં અથવા વધુ રોકાણ કરવાની લાલચમાં અલગ-અલગ બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં એકથી વધુ PPF ખાતા ખોલાવી દે છે. સરકારી નિયમો મુજબ, કોઈપણ નાગરિક માત્ર એક જ PPF ખાતું ધરાવી શકે છે.
ઘણીવાર લોકો વાર્ષિક ૧.૫ લાખ રૂપિયાની રોકાણ મર્યાદા (Investment Limit) ને વટાવવા માટે બીજું ખાતું ખોલાવે છે, પરંતુ આ નિયમ વિરુદ્ધ છે. આવકવેરા વિભાગ જ્યારે આવા બેવડા ખાતાઓને પકડે છે, ત્યારે તમારું બીજું ખાતું તરત જ ગેરકાયદેસર જાહેર કરવામાં આવે છે. આ ભૂલનું સૌથી મોટું પરિણામ એ છે કે, તમારા બીજા ખાતામાં જમા થયેલી રકમ પર તમને એક પણ રૂપિયો વ્યાજ મળતું નથી. એટલું જ નહીં, મેચ્યોરિટી સમયે આ પૈસા પાછા મેળવવા માટે તમારે લાંબી અને જટિલ કાયદાકીય પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે.
જો ભૂલથી બીજું ખાતું ખુલી ગયું હોય તો શું કરવું?
જો તમે નોકરી બદલી હોય અથવા જૂના ખાતાને ભૂલી જઈને નવું ખાતું ખોલાવી દીધું હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. સરકાર તેને તરત જ કોઈ મોટો ગુનો કે ‘ફ્રોડ’ ગણતી નથી, પરંતુ તેને સુધારવું જરૂરી છે.
આ સ્થિતિમાંથી બહાર આવવાનો સૌથી સરળ રસ્તો એ છે કે તમે જે તે બેંક કે પોસ્ટ ઓફિસની શાખામાં જઈને આ વિશે જાણ કરો. બેંકના નિયમો અનુસાર, તમારા પ્રથમ ખોલાવેલા ખાતાને ‘મુખ્ય ખાતું’ માનવામાં આવશે. તમારું બીજું ખાતું બંધ કરી દેવામાં આવશે અને તેમાં રહેલી રકમ તમારા પ્રથમ ખાતામાં ટ્રાન્સફર (મર્જ) કરી દેવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા કરવાથી તમે વ્યાજના નુકસાનથી બચી શકો છો અને તમારા રોકાણને સુરક્ષિત રાખી શકો છો. સમય રહેતા આ ભૂલ સુધારી લેવી જ સમજદારી છે.
બાળકોના નામે ખાતું અને ટેક્સ મર્યાદા
ઘણા માતા-પિતા પોતાના બાળકોના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે તેમના નામે પણ PPF ખાતું ખોલાવતા હોય છે. કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ આ સંપૂર્ણપણે યોગ્ય અને માન્ય છે. પરંતુ, અહીં એક ટેકનિકલ બાબત સમજવી ખૂબ જરૂરી છે.
તમારા પોતાના નામે રહેલું ખાતું અને બાળકના નામે રહેલું ખાતું—બંનેને મળીને એક નાણાકીય વર્ષમાં કુલ રોકાણ ૧.૫ લાખ રૂપિયાથી વધવું જોઈએ નહીં. ઘણા લોકોને એમ લાગે છે કે બાળકના નામે અલગ ખાતું ખોલાવવાથી ટેક્સ છૂટની મર્યાદા ૩ લાખ રૂપિયા થઈ જશે, જે ખોટી માન્યતા છે. આથી, રોકાણ કરતી વખતે હંમેશા તમારા પરિવારના તમામ PPF ખાતામાં જમા થતી કુલ રકમ પર નજર રાખવી જોઈએ. એક વધુ ખાસ વાત એ છે કે PPF ખાતું હંમેશા વ્યક્તિગત રીતે જ ખુલે છે, તેને કોઈની સાથે ‘જોઈન્ટ એકાઉન્ટ’ તરીકે શરૂ કરી શકાતું નથી.
ખાતું ટ્રાન્સફર કરવું છે? તો આ છે શ્રેષ્ઠ રીત
જો તમે નોકરીના કારણે એક શહેરથી બીજા શહેરે શિફ્ટ થયા હોવ અથવા તમારી વર્તમાન બેંકની સેવાથી તમે સંતુષ્ટ ન હોવ, તો નવું ખાતું ખોલાવવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરવી. આ સમસ્યાનો સૌથી સરળ ઉકેલ છે— ‘ખાતું ટ્રાન્સફર કરવું’.
તમે તમારા જૂના PPF ખાતાને કોઈપણ બેંકમાંથી બીજી બેંકમાં અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં સરળતાથી ટ્રાન્સફર કરાવી શકો છો. આધુનિક ડિજિટલ યુગમાં મોટાભાગની અગ્રણી બેંકો ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર અને ખાતાના સંચાલનની સુવિધા આપે છે. આ રીતે તમારા રોકાણનો ‘કમ્પાઉન્ડિંગ’નો લાભ જળવાઈ રહેશે અને તમારે કોઈ પણ કાયદાકીય મુશ્કેલીનો સામનો કરવો નહીં પડે.
